Eenheid (algebra)

Uit testwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

In de algebra, een deelgebied van de wiskunde, heet een element u van een unitaire ring R, d.w.z. een (niet noodzakelijk commutatieve) ring met een neutraal element 1 voor de vermenigvuldiging, een eenheid in R, als u een invers element voor de vermenigvuldiging heeft. Eenvoudig geformuleerd: een eenheid is een deler van 1.

De term moet niet verward worden met de term eenheid zoals die soms gebruikt wordt om het eenheidselement 1 van de ring aan te duiden, in een uitdrukkingen als 'ring met eenheid'. Om deze reden noemen sommige auteurs het element 1 de 'identiteit'.

Eigenschappen

  • De verzameling van alle eenheden vormt een groep voor de vermenigvuldiging. Het product van twee eenheden is immers ook weer een eenheid.
  • Als R een lichaam (Ned) / veld (Be) is, dan is elk element, buiten het neutraal element van de optelling, een eenheid.

In een ring R met een multiplicatieve identiteit 1 heet een element een eenheid als het multiplicatieve inverse v heeft in de ring, dus waarvoor geldt:

vu=uv=1

De verzameling eenheden U(R) van de ring vormt een groep, de eenhedengroep, onder de vermenigvuldiging van de ring.

Voorbeelden

  • De multiplicatieve identiteit 1 en zijn additieve inverse 1 zijn altijd eenheden.
  • Meer in het algemeen is elke eenheidswortel r in een ring een eenheid, want als rn=1, dan is rn1=1 een multiplicatieve inverse van r.
  • In een niet-triviale ring is het nulelement 0 geen eenheid, zodat de eenhedengroep U(R) niet gesloten is onder optellen.
  • Een ring R waarin elk element ongelijk aan 0 een eenheid is (dat wil zeggen dat U(R)=R{0}) wordt een delingsring (of scheeflichaam (Ned)/lichaam (Be)) genoemd. Een commutatieve delingsring is een lichaam (Ned) / veld (Be). De eenhedengroep U() van het lichaam/veld van de reële getallen is {0}.
  • In de deelverzameling van de complexe getallen {a+bi|a,b}, de zogeheten gehele getallen van Gauss, zijn 1, i, -1 en -i de eenheden.
  • In [X] zijn de eenheden de constante niet-nul functies.
Gehele getallen

In de ring van gehele getallen zijn 1 en 1 de enige eenheden.

In een getallenlichaam kunnen over het algemeen meer eenheden voorkomen. Zo is in de ring [12(1+5)], die ontstaat door het kwadratisch geheel getal 12(1+5) aan toe te voegen:

(5+2)(52)=1

dus zijn 5+2 en 52 eenheden. (In feite is de eenheidsgroep van deze ring oneindig. Aangezien toenemende machten van 5+2 steeds groter worden en ook eenheden zijn, is de groep duidelijk niet-cyclisch.)

In feite beschrijft de eenheidsstelling van Dirichlet precies de structuur van U(R): de groep is isomorf met een groep in de vorm van een directe som

nμR

waarbij μR de eindige, cyclische groep van eenheidswortels is in R, en n=r+s1 de rang van de eenhedengroep is, waarbij r,s respectievelijk het aantal echte inbeddingen en het aantal paren complexe inbeddingen van μR zijn.

Hiermee wordt het bovenstaande voorbeeld verbeterd: de eenhedengroep van een reëel kwadratisch lichaam/veld is oneindig van rang 1, aangezien r=2,s=0.

In de ring /n van gehele getallen modulo n zijn de eenheden de congruentieklassen modulo n gerepresenteerd door gehele getallen die copriem zijn met n. Ze vormen de multiplicatieve groep van gehele getallen modulo n.

Veeltermen en machtreeksen

Voor een commutatieve ring R zijn de eenheden van de polynoomring R[x] precies die polynomen

p(x)=a0+a1x+anxn

waarvan a0 een eenheid is in R, en de resterende coëfficiënten a1,,an nilpotente elementen zijn, d.w.z. voldoen aiN=0 voor een of andere N. [1] In het bijzonder, als R een integriteitsdomein is (heeft geen nuldelers), komen de eenheden van R[x] overeen met die van R.

De eenheden van de ring van formele machteeksen R[[x]] zijn precies die machtreeksen

p(x)=i=0aixi

waarvoor a0 een eenheid is in R. [2]

Matrixringen

De eenhedengroep van de ring M(n,R) van n×n-matrices over een ring R is de groep GLn(R) van inverteerbare matrices. Voor een commutatieve ring R is een element A van M(n,R) dan en slechts dan inverteerbaar, als de determinant van A inverteerbaar is in R. In dat geval wordt A1 expliciet gegeven door de regel van Cramer.

Algemeen

Als in een ring R voor x en y het element 1xy inverteerbaar is, dan is ook 1yx inverteerbaar met inverse 1+y(1xy)1x.[3] De uitdrukking voor de inverse kan begrepen worden, maar niet bewezen, door de volgende berekening in een niet-abelse ring van machtreeksen:

(1yx)1=n0(yx)n=1+y(n0(xy)n)x=1+y(1xy)1x

Eenhedengroep

De eenheden van een ring R vormen een groep U(R) onder vermenigvuldiging, de eenhedengroep van R. Andere veel voorkomende notaties voor U(R) zijn R*, R× en E(R).

Een commutatieve ring is een lokale ring als RU(R) een maximaal ideaal is. Het blijkt dat als RU(R) een ideaal is, dan is het noodzakelijkerwijs een maximaal ideaal en is R lokaal van U(R), aangezien een maximaal ideaal onsamenhangend is. Als R een eindig lichaam/veld is, dan is U(R) een cyclische groep van de orde |R|1.

De formulering van de groep eenheden definieert een functor U van de categorie van ringen naar de categorie van groepen: elk ringhomomorfisme f:RS induceert een groepshomomorfisme U(f):U(R)U(S), aangezien f eenheden toewijst aan eenheden.

Geassocieerde elementen

De elementen r en s van een commutatieve ring R heten geassocieerd als er een eenheid uR bestaat waarvoor r=us, genoteerd als rs. In elke ring zijn paren van tegengestelde elementen x en x geassocieerd. (De elementen x en x zijn niet noodzakelijkerwijs verschillend. In de ring van gehele getallen modulo 6 bijvoorbeeld is 3=3, hoewel 11. Zo zijn 6 en −6 geassocieerd in . Over het algemeen is een equivalentierelatie op R.

Geassocieerdheid kan ook worden beschreven in termen van de groepswerking van U(R) op R via vermenigvuldiging: Twee elementen van R zijn geassocieerd als ze zich in dezelfde U(R)-baan bevinden. In een integriteitsdomein heeft de verzameling van geassocieerden van een gegeven niet-nul element dezelfde kardinaliteit als U(R).

Zie ook

Sjabloon:Appendix

  1. Watkins, John J. (2007), Topics in commutative ring theory, Theorem 11.1, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-12748-4, MR 2330411
  2. Watkins, John J. (2007), Topics in commutative ring theory, Theorem 12.1, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-12748-4, MR 2330411
  3. Jacobson, Nathan (2009). Basic Algebra 1 (2nd ed.), § 2.2. Exercise 4, Dover. ISBN 978-0-486-47189-1.