Overdekking (topologie)

In de wiskunde is een overdekking van een verzameling $X$ een geindiceerde verzameling $C$ van verzamelingen $U_i$ zodat $X$ een deelverzameling van de vereniging van de verzamelingen $U_i$ is. In symbolen: als $C$ een geindiceerde verzameling van verzamelingen $U_i$ is, dan is $C$ een overdekking van $X$ als

$X\subseteq \bigcup _{i\in A_C}{U}_i$, waarin alle $U_i\in C$ en $A_C$ de indexverzameling is voor de geindiceerde verzameling verzamelingen $U_i$ in $C$.

Noteer $C=\{U_i\}$. De geindiceerde verzameling $C$ is met $i$ geïndexeerd.

Wanneer de eis wordt gesteld dat de $U_i$ een deelverzameling van $X$ zijn, kan er in de vereniging $\bigcup _{i\in A_C}{U}_i$ geen element buiten $X$ liggen.

Overdekking in de topologie

Overdekkingen worden veelal gebruikt in de context van de topologie. Als de verzameling $X$ een topologische ruimte is, dan is een overdekking $C$ van $X$ een geindiceerde verzameling van verzamelingen $U_i$, waarvan de vereniging tenminste de hele ruimte $X$ is. In dat geval zeggen we: $C$ overdekt $X,$ of ook de gezamenlijke $U_i$ overdekken $X$. Als $Y$ een deelverzameling van $X$ is, dan is een overdekking van $Y$ een geindiceerde deelverzameling $D$ van $C$, waarvan de vereniging $Y$ bevat, dat wil dus zeggen dat $C$ een overdekking is van $Y$ als

$Y\subseteq \bigcup _{j\in A_D}{U}_j$, waarin alle $U_j\in D$ en $A_D$ de indexverzameling is voor de geindiceerde verzameling in $D$ van verzamelingen $U_j$.

$D$ heet een deeloverdekking van $C$ en $A_D\subseteq A_C$.

Laat $C$ een overdekking van een topologische ruimte $X$ zijn. Een deeloverdekking van $C$ is dan een deelverzameling van $C$ die $X$ nog steeds overdekt.

We zeggen dat $C$ een open overdekking is als alle elementen $U_i\in C$ een open verzameling zijn, dat wel zeggen dat iedere $U_i$ in de topologie $T$ op $X$ ligt.

Van een overdekking op $X$ wordt gezegd dat deze lokaal eindig is, als ieder punt van $X$ een omgeving heeft, die alleen een eindig aantal verzamelingen in de overdekking doorsnijdt. In symbolen, $C=\{U_i\}$ is lokaal eindig als voor iedere $x\in X$ er een omgeving $O(x)$ op $X$ bestaat, zodat de verzameling

$\{i\mid U_i\cap O(x)\ne \varnothing \}$

eindig is.

Van een overdekking op $X$ wordt gezegd dat deze punt-eindig is als alle punten van $X$ in een eindig aantal verzamelingen in de overdekking liggen.

Een exacte overdekking van een verzameling $X$ is een overdekking $C=\{U_i\}$ van $X$ zodat ieder element van $X$ element is van precies een van de verzamelingen $U_i$.

Verfijning

Een verfijning van een overdekking $C=\{U_i\}$ van $X$ is een nieuwe overdekking $D=\{V_j\}$ zodanig dat er voor iedere $V_j$ een $U_i$ is, zodat $V_j\subseteq U_i$.

Iedere deeloverdekking is ook een verfijning, maar niet iedere verfijning is een deeloverdekking.

Een deel-overdekking wordt opgebouwd uit verzamelingen die deel uitmaken van de overdekking, maar het zijn er minder, terwijl een verfijning wordt opgebouwd uit enige verzamelingen die deelverzamelingen van de verzamelingen in de overdekking zijn.

De verfijningsrelatie is een quasi-orde op de verzameling van dekkingen op $X$.

Compactheid

De taal van de overdekkingen wordt vaak gebruikt om verschillende topologische eigenschappen te relateren aan het begrip compactheid. Van een topologische ruimte $X$ wordt gezegd dat deze

• compact is, als elke open overdekking een eindige deel-overdekking heeft. Dit komt overeen met de eis dat elke open overdekking een eindige verfijning heeft.
• Lindelöf is, als elke open overdekking een telbare deel-overdekking heeft. Dit komt overeen met de eis dat elke open overdekking een aftelbare verfijning heeft.
• metacompact is, als elke open overdekking een punt-eindige open verfijning heeft.
• paracompact is, als iedere open overdekking een lokaal eindige, open verfijning toestaat.

Literatuur

• Sjabloon:Aut en Sjabloon:Aut. Introduction to Topology, Introductie tot de topologie, 1999. ISBN 0-486-40680-6
• Sjabloon:Aut. General Topology, 1955. Sjabloon:Pdf