Frobenius-endomorfisme

Uit testwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

In de commutatieve algebra en de theorie van lichamen/velden, deelgebieden van de wiskunde, is het frobenius-endomorfisme een speciaal endomorfisme van commutatieve ringen met een priemgetal p als karakteristiek dat elk element afbeeldt. op zijn p-de macht. In bepaalde contexten is een frobenius-endomorfisme een automorfisme, maar dit is in het algemeen niet het geval. Commutatieve ringen met een priemgetal als karakteristiek vormen een belangrijke klasse die in het bijzonder de lichamen/velden omvat. Het frobenius-endomorfisme is genoemd naar Ferdinand Georg Frobenius.

Voor eindige lichamen GF(pn) van karakteristiek p is het frobenius-endomorfisme van speciaal belang, en is het zelfs zo dat de gehele groep van automorfismen wordt voortgebracht door het frobenius-endomorfisme

F:xxp

Er geldt (a+b)p=ap+bp, aangezien alle andere termen in het binomium deelbaar zijn door p. Dus is

F(a+b)=F(a)+F(b)

Ook is:

F(ab)=(ab)p=apbp=F(a)F(b)

en

F(1)=1

Er zijn niet meer dan n automorfismen, omdat de multiplicatieve groep GFq* cyclisch is.

Sjabloon:Beginnetje