Antimonaat

In de chemie is een antimonaat een verbinding waarin naast antimoon- ook aan antimoon gebonden zuurstof-atomen voorkomen, $\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4{\phantom{A}}^{3-}$ is een voorbeeld. Antimoon heeft hierin oxidatiegetal +5. De verbindingen kunnen beschouwd worden als zouten van de hypothetische zuren antimoonzuur $(\mathrm{H}{\phantom{A}}_3\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4)$ en pyro-antimoonzuur $(\mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_7{\phantom{A}}^{4-})$ of als mengsels van metaaloxides en antimoonpentoxide, $\mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_5$.

Vanuit historisch oogpunt bezien werden antimonaten beschowd als analogen van de fosfaten en formules als $\mathrm{L}\mathrm{i}\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_3\cdot 3\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}$ en $\mathrm{N}\mathrm{a}{\phantom{A}}_2\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_7\cdot 5\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}$ werden gebruikt om de stoffen te beschrijven. Ze werden respectievelijk geklassificeerd als meta- en pyro-antimonaten. Met de mogelijkheden die röntgendiffractie bood, werd duidelijk dat $\mathrm{L}\mathrm{i}\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_3\cdot 3\mathrm{H}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}$ geschreven moet worden als $\mathrm{L}\mathrm{i}\mathrm{S}\mathrm{b}(\mathrm{O}\mathrm{H}){\phantom{A}}_6$ met het anion $\mathrm{S}\mathrm{b}(\mathrm{O}\mathrm{H}){\phantom{A}}_6{\phantom{A}}^{-}$. De natriumverbinding blijkt met een vergelijkbare formule geschreven te moeten worden als $\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{S}\mathrm{b}(\mathrm{O}\mathrm{H}){\phantom{A}}_6$.

Hieronder zijn een aantal voorbeelden verzameld van antimonaten en de structuur van die verbindingen:

$\mathrm{L}\mathrm{i}{\phantom{A}}_3\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4$		Lithiumantimonaat		Een natriumchloride superstructuur met eenheden $\mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_4\mathrm{O}{\phantom{A}}_{16}{\phantom{A}}^{12-}$
$\mathrm{N}\mathrm{a}\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_3$		Natriumantimonaat		Ilmeniet-structuur met een hexaganole dichtste bolstapeling van zuurstof-atomen. De natriuum- en antimoon-atomen bezetten ieder een derde van de octaedrische holtes daarin.
$\mathrm{M}\mathrm{g}(\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_3){\phantom{A}}_2$		Magnesiumantimonaat		De structuur komt overeen met die van rutiel, met dien verstande dat er twee verschillende kationen in het rooster voorkomen.
$\mathrm{A}\mathrm{l}\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4$		Aluminiumantimonaat		De structuur komt overeen met die van rutiel, de kationen zijn willekeurig in het rooster verdeeld.
$\mathrm{P}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_7$		Loodantimonaat		De verbinding is ook bekend onder de naam Napels geel en heeft de structuur van pyrochloor.
$\mathrm{C}\mathrm{a}{\phantom{A}}_2\mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_7$		Calciumantimonaat		De verbinding heeft de structuur van weberiet.
$\mathrm{F}\mathrm{e}\mathrm{S}\mathrm{b}\mathrm{O}{\phantom{A}}_4$ of $\mathrm{F}\mathrm{e}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_3\cdot \mathrm{S}\mathrm{b}{\phantom{A}}_2\mathrm{O}{\phantom{A}}_5$		IJzer(III)antimonaat		De verbinding heeft de structuur van rutiel.

Chemische nomenclatuur

De IUPAC-regels geven aan dat verbindingen van anionen met antimoon(V) beschreven worden als antimonaat(V) ofwel als antimonaat, gevolgd door de lading van het ion. Zo wordt het ion $\mathrm{S}\mathrm{b}(\mathrm{O}\mathrm{H}){\phantom{A}}_6{\phantom{A}}^{-}$ ofwel benoemd als hexahydridoxidoantimonaat(V) ofwel als hexahydroxidoantimonaat(1−).