Dichloorfenylfosfaan

Dichloorfenylfosfaan of dichloorfenylfosfine is een organische fosforverbinding met als brutoformule C₆H₅PCl₂. Deze kleurloze, viskeuze vloeistof wordt veel gebruikt in de synthese van op fosfor gebaseerde liganden. Dichloorfenylfosfine is commercieel verkrijgbaar. De stof is erg toxisch en corrosief.

Synthese

De synthese verloopt via een elektrofiele aromatische substitutie uit benzeen en fosfortrichloride. Aluminiumchloride wordt daarbij als katalysator gebruikt.

Toepassingen en reacties

Dichloorfenylfosfaan disproportioneert tot chloordifenylfosfaan in de gasfase bij hoge temperatuur:

$2\mathrm{C}{\phantom{A}}_6\mathrm{H}{\phantom{A}}_5\mathrm{P}\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}_2⟶(\mathrm{C}{\phantom{A}}_6\mathrm{H}{\phantom{A}}_5){\phantom{A}}_2\mathrm{P}\mathrm{C}\mathrm{l}+\mathrm{P}\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}_3$

Met Grignard-reagentia, zoals bijvoorbeeld methylmagnesiumjodide, worden de chlooratomen vervangen door de organische rest in de Grignard-verbinding. Een voorbeeldreactie is de synthese van dimethylfenylfosfaan:

$\mathrm{C}{\phantom{A}}_6\mathrm{H}{\phantom{A}}_5\mathrm{P}\mathrm{C}\mathrm{l}{\phantom{A}}_2+2\mathrm{C}\mathrm{H}{\phantom{A}}_3\mathrm{M}\mathrm{g}\mathrm{I}⟶\mathrm{C}{\phantom{A}}_6\mathrm{H}{\phantom{A}}_5\mathrm{P}(\mathrm{C}\mathrm{H}{\phantom{A}}_3){\phantom{A}}_2+2\mathrm{M}\mathrm{g}\mathrm{I}\mathrm{C}\mathrm{l}$

Dichloorfenylfosfaan reageert met dienen in de McCormack-reactie, met vorming van fosfolenen:

Reactieverloop van de McCormack-reactie