Brontekst bekijken van Vanadium(V)oxide

{{Infobox chemische stof
| Naam = Vanadium(V)oxide
| afbeelding1 = Vanadium-pentoxide-monolayer-3D-balls.png
| onderschrift1 = [[Kristalrooster]] van vanadium(V)oxide
| afbeelding2 = Vanadium pentoxide powder.jpg
| onderschrift2 = Vanadium(V)oxide
| afbeelding3 = 
| onderschrift3 = 
| afbeelding4 = 
| onderschrift4 = 
| Formule = V<sub>2</sub>O<sub>5</sub>
| SMILES = O=[V](=O)O[V](=O)=O
| InChI = 1S/5O.2V
| IUPAC = vanadium(V)oxide
| AndereNamen = vanadiumpentoxide
| CAS = 1314-62-1
| EINECS = 215-239-8
| EG = 
| VN = 
| Beschrijving = Okergeel poeder
| Vergelijkbaar = 
| AfbWaarsch = {{Pictogram GHS|X|G|N}}
| TekstWaarsch = Gevaar
| Carcinogeen = 
| Hygroscopisch = 
| Rzinnen = {{H302}} - {{H332}} - {{H335}} - {{H341}} - {{H361}} - {{H372}} - {{H411}}
| EUHzinnen = ''geen''
| Szinnen = {{P261}} - {{P273}} - {{P281}} - {{P314}}
| Omgang = 
| Opslag = 
| ADR = 
| MAC = 
| LethaalRat = 
| LethaalKonijn = 
| MSDS = 
| Aggregatie = vast
| Kleur = okergeel
| Dichtheid = 3,357
| Molgewicht = 181,88
| Smeltpunt = 690
| Kookpunt = 1750
| Vlampunt = 
| Zelfontbranding = 
| Dampdruk = 
| Oplosbaarheid = 
| GoedOplIn = 
| SlechtOplIn = water
| OnoplIn = 
| Dipoolmoment = 
| Viscositeit = 
| Kristalstructuur = 
| fG0g = 
| fG0l = 
| fG0s = 
| fH0g = 
| fH0l = 
| fH0s = 
| S0g = 
| S0l = 
| S0s = 
| Cpm0 = 
| Evenwicht = 
| KlassiekeAnalyse = 
| Spectra = 
}}

'''Vanadium(V)oxide''' (V<sub>2</sub>O<sub>5</sub>) is een [[anorganische verbinding]] van [[vanadium]]. De stof komt voor als een okergeel [[poeder]], dat slecht oplosbaar is in [[water]]. Het wordt beschouwd als de belangrijkste verbinding van vanadium, omdat het onder meer als [[katalysator]] bij [[redoxreactie]]s kan optreden.

De stof is erg [[Giftigheid|toxisch]] en irriterend, omwille van de hoge [[oxidatietoestand]]. Tevens is vanadium(V)oxide een [[amfoteer]] en een krachtige [[oxidator]]. In tegenstelling tot andere metaaloxides, lost het (zij het in minimale hoeveelheid) op in water door middel van [[hydrolyse]].

== Synthese ==
Vanadium(V)oxide kan bereid worden door [[oxidatie]] van [[vanadium]] met een overmaat [[Dizuurstof|zuurstofgas]]:
:<chem>4V + 5O2 -> 2V2O5</chem>

Deze reactie is echter niet nauwkeurig, waarmee bedoeld wordt dat het leidt tot vorming van een [[mengsel]] van verschillende [[oxide]]n van vanadium. Een betere synthesemethode is de ontleding van [[ammoniummetavanadaat]] bij 200&nbsp;°C:
:<chem>2NH4VO3 -> V2O5 + 2NH3 + H2O</chem>

== Eigenschappen ==
=== Zuur-base-reacties ===
Aangezien vanadium(V)oxide een [[amfoteer]] is, reageert de stof zowel met een [[Zuur (scheikunde)|zuur]] als met een [[Base (scheikunde)|base]], wat veel mogelijkheden schept in de scheikunde. In een reactie met [[salpeterzuur]] wordt een [[Oplossing (scheikunde)|oplossing]] gevormd, met daarin zouten van vanadyl(V), VO<sub>2</sub><sup>+</sup>, ook wel (enigszins incorrect) pervanadyl genoemd:
:<chem>V2O5 + 2HNO3 -> 2VO2NO3 + H2O</chem>

Het reageert met [[sterke base]]n tot orthovanadaten (VO<sub>4</sub><sup>3−</sup>). Bij verlaging van de [[pH]] ontstaan hieruit polyoxovanadaten, die afhankelijk van de pH, een complexe structuur hebben.

[[Thionylchloride]] zet vanadium(V)oxide om in [[vanadiumoxytrichloride]]:
:<chem>V2O5 + 3SOCl2 -> 2VOCl3 + 3SO2</chem>

=== Redoxreacties ===
In [[Zuur (scheikunde)|zuur]] waterig milieu ondergaat vanadium(V)oxide een redoxreactie, waarbij het [[vanadyl]]-[[Ion (deeltje)|ion]] wordt gevormd:
:<chem>V2O5 + 6HCl + 7H2O -> 2[VO(H2O)5]^2+ + 4Cl- + Cl2</chem>

Vanadium(V)oxide kan [[Reductie (scheikunde)|gereduceerd]] worden door [[oxaalzuur]], [[koolstofmonoxide]] of [[zwaveldioxide]] tot [[vanadium(IV)oxide]]. De kleur van de oplossing verandert hierbij van oranje naar diepblauw. Verdere reductie met [[Diwaterstof|waterstofgas]] of een [[overmaat]] koolstofmonoxide leidt tot een complex [[mengsel]] van oxiden, zoals V<sub>4</sub>O<sub>7</sub> en V<sub>5</sub>O<sub>9</sub>, wat verder reageert tot het zwarte [[vanadium(III)oxide]].

== Biologisch activiteit ==
[[Zakpijpen]] (Ascidiacea) bevatten [[vanabine]], een [[Proteïne|eiwit]] waarbij vanadaat (VO<sub>4</sub><sup>3−</sup>) wordt gevormd door hydrolyse van vanadium(V)oxide. De functie van die eiwitten is tot op heden onbekend.

== Externe link ==
* {{Link International Chemical Safety Card|id=0596}}

[[Categorie:Verbinding van vanadium]]
[[Categorie:Oxide]]
[[Categorie:Milieugevaarlijke stof]]