Brontekst bekijken van Simon van der Meer

{{Infobox Nobelprijswinnaar
| naam                = Simon van der Meer
| periode             = 24 november 1925 – 4 maart 2011
| afbeelding          = Nobelprijswinnaar v.d. Meer en echtgenote op Huis ten Bosch met Koningin Beatrix, Bestanddeelnr 253-8884.jpg
| onderschrift        = Simon van der Meer bij ontvangst op Huis ten Bosch met koningin Beatrix en prins Claus
| land                = [[Nederland]]
| geboorteplaats      = [[Den Haag]]
| nationaliteit       = [[Nederland]]s
| plaatsvanoverlijden = [[Genève (stad)|Genève]]
| typeprijs           = [[Nobelprijs voor Natuurkunde|natuurkunde]]
| jaar                = 1984
| reden               = "Voor hun beslissende bijdragen aan het grote project dat leidde tot de ontdekking van de velddeeltjes W en Z, die verantwoordelijk zijn voor het overbrengen van de zwakke kernkracht."
| met                 = [[Carlo Rubbia]]
| voor                = [[William Fowler]] <br> [[Subramanyan Chandrasekhar]]
| op                  = [[Klaus von Klitzing]]
| portaal             = Natuurkunde
}}

'''Simon van der Meer''' ([[Den Haag]], [[24 november]] [[1925]] – [[Genève (stad)|Genève]], [[4 maart]] [[2011]]) was een Nederlands [[ingenieur]] en [[Lijst van natuurkundigen|natuurkundige]]. Voor de ontdekking van het [[W-boson]] en het [[Z-boson]] kreeg hij met Italiaan [[Carlo Rubbia]] in [[1984]] de [[Nobelprijs voor Natuurkunde|Nobelprijs voor de Natuurkunde]]. De deeltjes werden voorspeld in de jaren 60 van de 20e eeuw in de theorie voor de [[elektrozwakke wisselwerking]] van [[Sheldon Glashow]], [[Abdus Salam]] en [[Steven Weinberg]].

== Jeugd ==
Hij werd geboren als derde kind van Pieter van der Meer en Jetske Groeneveld. Zijn vader was leraar en zijn moeder kwam uit een familie van leraren. Hij had drie zussen, waarvan er twee jong stierven. De derde, [[Gay van der Meer|Gay]], zou een bekend [[Numismatiek|numismatisch]] [[conservator]] worden. Van der Meer volgde zijn middelbaar onderwijs aan het [[Christelijk Gymnasium Sorghvliet]] waar hij in 1943 zijn examen haalde. De volgende twee jaar bleef hij als leerling aan het gymnasium actief omdat de universiteiten wegens de bezetting gesloten waren. De laatste maanden van de oorlog moest hij onderduiken.

== Studie en werk ==
Na de oorlog studeerde Van der Meer van 1945 tot 1952 technische natuurkunde aan de (toenmalige) [[Technische Universiteit Delft|Technische Hogeschool in Delft]] en werkte na zijn afstuderen vier jaar in [[Eindhoven]] bij het [[Philips Natuurkundig Laboratorium|Philips NatLab]] aan [[elektronenmicroscopie]] en [[Hoogspanning (elektriciteit)|hoogspanning]]sapparatuur. Hij werkte vanaf 1956 tot aan zijn pensionering in [[1990]] bij het [[CERN]] in [[Zwitserland]], waar hij [[deeltjesversneller]]s en opslagringen bouwde. Zo was hij een van de initiatiefnemers van de [[Large Electron-Positron Collider]] LEP, die het CERN in 1989 in gebruik nam en de voorloper van de [[Large Hadron Collider]] LHC was.

Hij bedacht in 1972 een manier om de spreiding van deeltjesbundels tegen te gaan. Zijn methode van stochastische koeling zorgde ervoor dat deeltjes in een versneller beter te beheersen waren.<ref>M van Calmthout voor [[de Volkskrant]]. [http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/1855676/2011/03/04/Grondlegger-deeltjesversneller-en-Nobelprijswinnaar-Van-der-Meer-overleden.dhtml Grondlegger deeltjesversneller en Nobelprijswinnaar Van der Meer overleden], 4 maart 2011.</ref> Stochastische koeling is een techniek om een ijle [[antiproton]]enbundel te laten 'koelen' tot een zeer geconcentreerde bundel zodat, ondanks het relatief geringe aantal antiprotonen, toch een grote botsingskans in een proton-antiprotonbotsing kan worden bereikt. Carlo Rubbia gebruikte deze techniek in 1983 om de geladen subatomaire deeltjes <math>W^+</math> en <math>W^-</math> en het neutrale <math>Z^0</math>-boson te ontdekken. Alle drie de elementaire deeltjes zorgen voor de  [[zwakke kernkracht]].

Van der Meer is ook de bedenker van de neutrinohoorn, een methode om gefocusseerde [[neutrino]]bundels te maken. Dit gaat met behulp van een grote metalen buis waar een 300&nbsp;A krachtige [[Elektrische stroom|stroompuls]] door wordt gestuurd op het moment dat er een bundel [[Pion (natuurkunde)|pionen]] langskomt. Vanaf de jaren zeventig heeft deze techniek een belangrijke rol gespeeld in de [[deeltjesfysica]] met neutrinobundels, waaronder de ontdekking van de neutrale zwakke stroom bij het CERN.

== Trivia ==
* Van der Meer vertelde dat hij de beste ingevingen kreeg als hij thuis aan het lummelen was: ''Je moet open staan om warrige, rare ideeën uit te werken. Als je denkt: dat is krankzinnig, dat ziet iedere gek, dan moet je het juist niet aan de kant schuiven''. 

{{Appendix||2=
; voetnoten
{{References}}
; websites
* [[CERN]]. [http://cdsweb.cern.ch/record/1089053/ S.Van der Meer tribute], 23 november 1990.
* {{en}} Nobelprize.org. [http://nobelprize.org/physics/laureates/1984/meer-autobio.html Simon van der Meer - Biographical] 
* J Faber voor [[Technisch Weekblad]]. Simon van der Meer was grondlegger deeltjesversneller CERN,  12 maart 2011. jaargang 42, week 10
* S de Jong. Canon van de Natuurkunde, 2009. ISBN 978-90-857-1235-0 pp. 292-296
}}
{{Navigatie winnaars van de Nobelprijs voor de Natuurkunde}}{{DEFAULTSORT:Meer, Simon van der}}
[[Categorie:Winnaar van de Nobelprijs voor Natuurkunde]]
[[Categorie:Nederlands ingenieur]]
[[Categorie:Nederlands natuurkundige]]
[[Categorie:20e-eeuws natuurkundige]]