Brontekst bekijken van Ramón Iribarren

[[Bestand:Iribarren-passportphoto.jpg|miniatuur|Ramón Iribarren Cavanilles]]
'''Ramón Iribarren Cavanilles''' ([[Irun|Irún]], [[Gipuzkoa|Guipúzcoa]], [[15 april]] [[1900]] - [[Madrid (stad)|Madrid]], [[21 februari]] [[1967]]<ref name="abc">{{Citeer nieuws |last= |first= |date=19 February 1969 |title=Segundo aniversario del Excelentísimo Señor Don Ramón Iribarren Cavanilles |trans-title=Second anniversary mass of Exc. Sr. D. Ramón Iribarren Cavanilles |url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1969/02/19/099.html |taal=es |work=Diario ABC |location=Madrid, Spain |access-date=2 December 2022}}</ref>) was een [[Spanje|Spaanse]] [[ingenieur]] van [[Basken|Baskische]] afkomst, lid van de Spaanse Koninklijke Academie voor Exacte, Fysische en Natuurwetenschappen, hoewel geen actief lid.

Iribarren was [[civiel ingenieur]] en hoogleraar havens aan het opleidingsinstituut van de Spaanse Overheid voor Civiel Ingenieurs (''Escuela Técnica Superior de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos, ETSICCP''). Hij bekleedde ook de functies van directeur van het havenlaboratorium, voorzitter van de Spaanse delegatie bij de [[Permanent International Commission for Navigation Congresses]] (PIANC). Hij was verantwoordelijk voor ontwerp en uitvoering van havenwerken in de provincies [[Gipuzkoa|Guipúzcoa]], [[Hondarribia|Fuenterrabía]], [[San Sebastian (Spanje)|San Sebastián]], [[Orio]], [[Getaria|Guetaria]], [[Zumaia|Zumaya]] en [[Deba|Deva]] (langs de [[Golf van Biskaje]]). Iribarren erkende dat veel van de havens daar onvoldoende beschermd waren tegen zware golf- en stormomstandigheden, wat had geleid tot een aantal scheepswrakken en een bedreiging vormde voor de economische levensvatbaarheid van de lokale vissersgemeenschap, met wie hij een hechte band had.<ref name="eusko" />

Iribarren heeft studies uitgevoerd inzake de kustverdediging van Restinga Smir ([[Marokko]], even ten zuiden van [[Ceuta]]), inzake de oliehaven van [[Luanda (stad)|Luanda]] ([[Angola]]) en de [[kustverdediging]] van van [[Cartagena (Colombia)|Cartagena de Indias]] (Colombia). 

Hij heeft veel meer fundamenteel onderzoek gedaan, onder andere een formule voor de berekening van stabiliteit van [[Waterbouwsteen|breuksteen]] in [[golfbreker]]s, de berekening van verticale wanden (kademuren, caissons), onderzoek naar [[Refractie van zeegolven|refractie]] en [[Diffractie#Diffractie bij zeegolven|diffractie]] bij havenmonden. Iribarren stelde vast dat veel ontwerpen van havens in Spanje berustte op het simpelweg repliceren van methoden die bij eerdere projecten werden gebruikt, waarbij de leidende principes voor het ontwerp van nieuwe haven- en kustprojecten vaak uitsluitend berustten op een eenvoudige analyse van de vraag of eerdere bouwmethoden succesvol waren geweest of niet. niet. Ontevreden met zo'n volledig empirische benadering, die volgens hem geen rekening hield met de effecten van locatiespecifieke zaken zoals golf- en sedimentgedrag, ontwikkelde hij wetenschappelijke en wiskundige benaderingen die op specifieke gevallen konden worden toegepast, gebaseerd op uitgebreid onderzoek en een inzicht in golfgedrag en kustdynamiek, waarbij hij veel gebruik maakte van observatie en fotografie.<ref name="eusko" />

De door hem in 1938 ontwikkelde formule voor de stabiliteit van [[waterbouwsteen]] wordt [[Iribarren-formule]] genoemd en werd vooral in Spanje toegepast. Het pluspunt van deze formule is de goede theoretische onderbouwing. Na de Tweede Wereldoorlog is in de Verenigde Staten de [[Hudson-formule]] ontwikkeld die een zwakkere theoretische basis heeft, maar wel gebaseerd is op veel meer proefresultaten. Het uiteindelijk resulaat van zijn onderzoek naar de stabiliteit van waterbouwsteen heeft hij in 1965 op het PIANC congres in Stockholm gepubliceerd.

Ook heeft hij onderzoek gedaan naar brekende golven en daarmee de basis gelegd voor de [[parameter]]
:<math>\xi=\frac{\tan\alpha}{\sqrt{H/L}}</math>

Deze parameter is later verder uitgewerkt en toegepast door [[Jurjen Battjes]], die de parameter de naam [[Iribarrengetal]] en het symbool '''''Ir''''' gegeven heeft. Iribarren heeft ook onderzoek gedaan naar golfvervormingen in de baai van [[Mutriku|Motrico]], die de basis legden voor de berekeningen voor latere [[Golfenergie#Methode 2|golf-energiecentrale]] aldaar.<ref name="cedexpt">{{Citeer journal |last=Pacheco |first=J.C. |date=2 December 2017 |title=Ramón Iribarren Cavanilles (1900–1967): el mar como pedagogía del paisaje |trans-title=Ramón Iribarren Cavanilles (1900–1967): the sea as a pedagogy of landscape |url=http://ingenieriacivil.cedex.es/index.php/ingenieria-civil/article/view/69 |taal=es |journal=Ingeniería Civil |volume= |issue=188 |pages=105–113 |ISSN= 0213-8468 |access-date=3 December 2022}}</ref>

== Persoonlijke zaken ==
Iribarren werd geboren in [[Irun|Irún]] in 1900, de zoon van Plácido José Iribarren Aldaz, een rijke zakenman met eigendommen in [[Cuba (land)|Cuba]], en Teresa Cavanilles. Als oudste van drie broers studeerde hij aan de San Luis middelbare school in zijn geboorteplaats, waar hij uitblonk als student wiskunde.<ref name="eusko">{{Citeer web |url=https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/es/iribarren-cavanilles-ramon/ar-69804/ |title=Auñamendi Eusko Entziklopedia, Fondo Bernardo Estornés Lasa (Eusko Ikaskuntza): Iribarren Cavanilles, Ramón |access-date=11 December 2022 |taal=eu |trans-title=Auñamendi Basque Encyclopedia, Bernardo Estornés Lasa Foundation (Society for Basque Studies): Ramón Iribarren Cavanilles}}</ref><ref name="RAH">{{Citeer web |url=https://dbe.rah.es/biografias/12984/ramon-iribarren-cavanilles |title=Real Academia de la Historia Biografía: Ramón Iribarren Cavanilles |access-date=5 December 2022 |taal=es |trans-title=Royal Academy of History Biography: Ramón Iribarren Cavanilles}}</ref> Na het voltooien van zijn middelbare schoolstudies vertrok hij naar Madrid om exacte wetenschappen te studeren, maar veranderde zijn koers in 1921 en begon civiele techniek te studeren, waar hij in 1927 afstudeerde als de best geplaatste student van de cursus.<ref name="RAH" /> Na zijn afstuderen werkte hij aanvankelijk voor het Ministerie van Openbare Werken (Spaans: Ministerio de Obras Públicas) bij de afdeling Wegen in [[Gerona (provincie)|Gerona]].

In 1929 werd hij benoemd tot hoofdingenieur van de afdeling havens in de provincie [[Gipuzkoa]], waar hij verantwoordelijk was voor het ontwerp en de uitvoering van verschillende havenprojecten.<ref name="academy">{{Citeer journal |last= |first= |date=October 2003 |title=Relación de académicos desde el año 1847 hasta el 2003. |trans-title=List of academics from 1847 until 2003. |url=https://rac.es/ficheros/doc/00186.pdf |taal=es |journal=Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales |volume= |issue= |pages= |doi= |access-date=3 December 2022}}</ref><ref name="cedexpt">{{Citeer journal |last=Pacheco |first=J.C. |date=2 December 2017 |title=Ramón Iribarren Cavanilles (1900–1967): el mar como pedagogía del paisaje |trans-title=Ramón Iribarren Cavanilles (1900–1967): the sea as a pedagogy of landscape |url=http://ingenieriacivil.cedex.es/index.php/ingenieria-civil/article/view/69 |taal=es |journal=Ingeniería Civil |volume= |issue=188 |pages=105–113 |ISSN= 0213-8468 |access-date=3 December 2022}}</ref> Deze rol bood Iribarren de mogelijkheid om gedetailleerde observaties te maken van de kustlijn van Gipuzkoa, waarmee hij zijn theorieën kon onderbouwen.<ref name="RAH" />

Hij deed onderzoek naar verschillende aspecten van golfbrekers en golfgedrag, waaronder studies in de haven van [[Mutriku]], waar hij in 1932 verantwoordelijk was voor het ontwerp en de bouw van een golfbreker naar de buitenhaven. Na voltooiing van deze werken merkte hij op dat de bestaande verticale zeeweringen van de binnenhaven golfreflectie veroorzaakten, waardoor schepen niet konden aanmeren. Ondanks aanvankelijke tegenstand van de lokale vissersgemeenschap, slaagde hij erin om in 1936 een hellende golfbreker in de binnenhaven aan te leggen, die een einde maakte aan de problemen veroorzaakt door reflectie en veilig afmeren van schepen mogelijk maakte. <ref name="Balda">{{cite journal |last=Marín Balda |first=J.L. |title=Tras la huella de Ramón Iribarren |url= |journal=Revista de Obras Públicas |date=January 2001 |volume= |issue=3406 |pages=7–10 |doi= |language=es |trans-title=On the trail of Ramón Iribarren |access-date=}}</ref>

In 1934 benaderde de gemeenteraad van [[Hondarribia]] hem om problemen met betrekking tot sedimenttransport en erosie bij de zandbanken in de monding van de [[Bidasoa]] aan de Spaanse grens met Frankrijk te onderzoeken, en stelde de bouw van een golfbreker voor. Er werd een budget van 3.000 peseta's goedgekeurd om een klein proefgedeelte van een golfbreker aan te leggen. Iribarren erkende de gecompliceerde aard van de interactie tussen golfgedrag en sediment, en de noodzaak om een effectieve oplossing te ontwerpen, en bestudeerde een aantal jaren de golven en kustmorfodynamica in Hondarribia om de relevante randvoorwaarden te begrijpen en een effectief ontwerp voor te bereiden. Hij publiceerde zijn bevindingen in 1941, en hoewel zijn plannen werden gesteund door het Ministerie van Openbare Werken, stuitten ze op tegenstand van de gemeenteraad en begonnen de golfbrekerwerken niet. Ondertussen werd Iribarren door de Franse autoriteiten benaderd om een ontwerp te maken voor soortgelijke werken aan de overkant van de rivier in de stad [[Hendaye]]. Nadat hij in 1945 een ontwerp had voltooid, hield hij toezicht op de bouw van de golfbreker van Hendaye, die in oktober 1946 begon.<ref>{{cite journal |last=Iribarren |first=R. |title=Étude des transports de sable causés par la houle: Application á la baie de Fontarabie-Hendaye, á l'embouchure de la Bidassoa |journal=Annales des Ponts et Chaussées |date=1949 |issue=January-February 1949 |pages=71-110 |language=fr |trans-title=Study of sand transport caused by swell: Application to the bay of Hondarribia-Hendaye, at the mouth of the Bidasoa}}</ref><ref>{{cite journal |last=Nizery |first=A. |title=Etude des déformations de la houle au voisinage d'une jetée |url=https://www.shf-lhb.org/articles/lhb/pdf/1948/01/lhb1948005.pdf |journal=La Houille Blanche |date=1948 |volume= |issue= |pages=628-633 |doi= |language=fr |trans-title=Study of wave deformations in the vicinity of a pier |access-date=17 December 2022}}</ref> Het project was een groot succes en in 1949 keurde de gemeenteraad van Hondarribia de bouw  van een golfbreker naar zijn ontwerp goed. Iribarren hield toezicht op de bouw die begon op 7 september 1949 en de werken werden voltooid in 1955 voor een bedrag van 18 miljoen peseta's. Hij bracht wijzigingen aan via een iteratief ontwerpproces naarmate de bouw vorderde, waarbij de uiteindelijke golfbreker 1100 meter lang en 40 meter breed aan de basis was en 300.000 ton [[waterbouwsteen]] uit een steengroeve in [[Jaizkibel]] gebruikte. Het project was een succes, het loste de erosieproblemen op, verhoogde de veiligheid van de schleepvaart en creëerde een groot recreatiestrand. 

Iribarren werd in 1939 aangesteld als professor aan de ETSICCP, waarmee hij de vacature vervulde die was ontstaan door de dood van Eduardo Castro Pascual tijdens de [[Spaanse Burgeroorlog|Spaanse burgeroorlog]].<ref name="RAH"/> Iribarren promootte het idee om een Spaans centrum op te richten voor de studie van kustbouwkunde en havenwerken, naar het voorbeeld van onderzoeksfaciliteiten aan universiteiten zoals de Technische Universiteit van Berlijn en ETH Zürich. Dit werd bereikt in 1948 met de oprichting van het Ports Laboratory (Spaans: Laboratorio de Puertos) in Madrid, met Iribarren als directeur. In 1957 werd het laboratorium onderdeel van het Centro de Estudios y Experimentación de Obras Públicas.<ref name="cedexpt" />

Hij werkte verder onder meer aan de golfbreker van de haven van [[San Sebastián (Spanje)|San Sebastián]], die van de haven van [[Palma (stad)|Palma de Mallorca]], grote werken in de [[haven van Melilla]] in 1944, de kanalisatie van de Untxin, de olieterminal van [[Luanda (stad)|Luanda]] in 1956 en kustwaterbouwkundige werken in de [[Golf van Sidra|Golf van Sirte]] in Algarije, [[Cartagena (Colombia)|Cartagena de Indias]] in Clobia en werken in Venezuela. Zijn benadering van de studie van golfgedrag voor de werken in de haven van Palma de Mallorca werd gebruikt als basis voor verschillende havenprojecten in heel Spanje nadat hij zijn methode in 1941 had gepubliceerd, en dit werk werd vervolgens vertaald en gepubliceerd in het Engels (in 1942), Portugees en Frans (1946). Tussen 1960 en 1961 kreeg hij van de Spaanse regering de opdracht om samen met een Franse delegatie in Parijs studies uit te voeren voor spoorweg- en haveninfrastructuur in [[Dakhla|Villa Cisneros]] om ijzererts te vervoeren dat werd gewonnen in de provincie van de Sahara.

De positie van Iribarren in de overheidsinstantie van het [[Francisco Franco|Franco-regime]] was onduidelijk. Vanwege dit regime was de invloed van zijn onderzoek na de [[Tweede Wereldoorlog]] niet onomstreden. Mede hierdoor heeft de door hem ontwikkelde formule voor de stabiliteit van waterbouwsteen niet veel navolgers gevonden, en is wereldwijd de Amerikaanse [[Hudson-formule]] gebruikt, die ongeveer tegelijkertijd (buiten Spanje) gepubliceerd is.

op 21 februari 1967 stierf Iribarren als gevolg van een brand tijdens het rijden in een Fiat 1500 op de hoofdsnelweg [[Valencia (stad)|Valencia]]-[[Madrid (stad)|Madrid]], nabij [[Vallecas]].<ref name="abc" /><ref name="cedexpt" /> Een horloge met inscriptie, hem geschonken door een federatie van vissers in [[Gipuzkoa]], werd gebruikt om hem te identificeren. De omstandigheden van dit ongeluk waren zeer onduidelijk.<ref name="lavoz">{{Citeer nieuws |last=Mancebo |first=M. |date=22 February 1967 |title=Ha muerto el ingeniero Iribarren |trans-title=The engineer Iribarren has died |url=https://w390w.gipuzkoa.net/WAS/CORP/DKPAtzokoPrentsaWEB/argitalpen/179902/data/-90201600000 |taal=es |work=La voz de España |location=San Sebastián |access-date=11 December 2022}}</ref>

Iribarren had een zeer theoretische benadering, ondersteund door experimenten, en zijn werk blijft de basis vormen voor verschillende kustwaterbouwkundige ontwerpmethoden.<ref name="vdmeer">{{Citeer boek |last=Van der Meer |first=J.W. |date=1988 |title=Rock slopes and gravel beaches under wave attack |publisher=Delft University of Technology| url=http://resolver.tudelft.nl/uuid:67e5692c-0905-4ddd-8487-37fdda9af6b4}}</ref> Zijn bevindingen zijn verder ontwikkeld door modern onderzoek, waaronder hedendaagse ontwerpmethoden zoals de [[Van der Meer-formule]], die de methoden van Iribarren uitbreidt om rekening te houden met onregelmatige golven en de invloed van stormduur.<ref name="bcd">{{Citeer boek |last1=d'Angremond |first1=K. |last2=van Roode |first2= F.C. |date=2004 |title=Breakwaters and closure dams |url= http://resolver.tudelft.nl/uuid:9fdac7ea-bd42-49a7-8078-cbc9af9e35e6|location=Delft |publisher=VSSD/Spon |page= |isbn= 0-415-33256-7}}</ref>

Hij werd geëerd door de regeringen van Spanje en Frankrijk met de onderscheidingen van de Civiele Orde van Alfonso X de Wijze in 1959, de [[Orde van Burgerlijke Verdienste (Spanje)|Orde van Burgerlijke Verdienste]] en Ridder van het Franse [[Legioen van Eer]].<ref name="RAH" /> Hij werd een geadopteerde zoon van [[Hondarribia]] genoemd vanwege zijn werk aan de [[Bidasoa]]-golfbreker en de bijbehorende [[Zandsuppletie|strandsuppletiewerkzaamheden]] daar.<ref name="hondar">{{Citeer web |url=https://www.hondarribia.eus/es/hijos-adoptivos-ciudad |title=Hijos adoptivos de la ciudad |access-date=5 December 2022 |taal=es |trans-title=Adopted sons of Hondarribia}}</ref> Een bronzen buste van Iribarren door de Spaanse beeldhouwer José Pérez Pérez "Peresejo" staat op de locatie van de Bidasoa-werken, die daar in 1969 zijn opgericht.
[[Bestand:Obras maritimas covers.jpg|miniatuur|Zijn standaardwerk "obras maritimas"]]
In 1954 publiceerde hij zijn standaardwerk ''Obras maritimas: Oleaje y diques,'' dat hij samen met zijn collega Casto Nogales y Olano (1908-1985) heeft geschreven. Gedurende zijn hele loopbaan heeft hij veel samengewerkt met Nogales. 

In 2017 werd een conferentie gehouden in het Spaanse Instituut van Ingenieurs(''Instituto de la Ingeniería de España, IIE'') om de vijftigste verjaardag van het overlijden van Iribarren te herdenken.<ref>{{Citeer web |url=https://www.asociacioncaminos.es/jornada-en-el-iie-sobre-ramon-iribarren-cavanilles-ingeniero-de-puertos-y-costas/ |title=Jornada en el IIE sobre Ramón Iribarren Cavanilles, Ingeniero de Puertos y Costas |date=3 March 2017 |access-date=5 December 2022 |taal=es |trans-title=Conference at the IIE on Ramón Iribarren Cavanilles, Port and Coastal Engineer}}</ref>

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=es|titel=Ramon Iribarren Cavanilles|oldid=131641187|datum=20190125}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Ramon Iribarren Cavanilles|oldid=1128694843|datum=20221221}}
----
{{References}}
----
;Publicaties van Iribarren
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| datum = 1941
| titel = Obras de abrigo de los puertos
| hoofdstuk =
| uitgever = Junta de investigaciones Téchnicas
| plaats = 
| taal = es
| URL = http://resolver.tudelft.nl/uuid:347dc382-690b-42fe-acef-0df6a485703a
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| datum = 19492
| titel = Protection des ports
| uitgever = PIANC congress 1949 SII-C4
| taal = fr
| URL = http://resolver.tudelft.nl/uuid:7ab718ff-a74d-4141-8c3f-413044c751c4
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| medeauteurs = Nogales y Olano, Casto
| datum = 1953
| titel = Classification des digues
| uitgever = PIANC congress 1953 SII-Q1
| taal = fr
| URL = http://resolver.tudelft.nl/uuid:c364946a-6e97-43b2-8cbb-19e328265324
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| datum = 1938
| titel = Una Formula para el calculo de los diques de escollera
| uitgever = Revista de Obras Publicas
| taal = es
| URL = https://icce-ojs-tamu.tdl.org/icce/article/view/1560
}}
* {{Citeer tijdschrift
| achternaam=Iribarren
| voornaam=Ramón
| datum= oktober 1942
| titel=Wave action in relation to harbour protection works
| tijdschrift=Journal of The Dock and Harbour Authority
| taal=en
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| medeauteurs = Nogales y Olano, Casto
| datum = 1952
| titel = Spanish practice in harbor design
| uitgever = Proc. Coastal Engineering Conference
| taal = en
| URL = https://icce-ojs-tamu.tdl.org/icce/article/view/1560
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| medeauteurs = 
| datum = 1953
| titel = Formule pour le calcul des diques en enrochements naturels ou elements artificiels
| uitgever = XXI PIANC congress 1965, Stockholm
| taal = fr
| URL = PIANC congress 1953 SII-Q1
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Iribarren Cavanilles
| voornaam = Ramon
| medeauteurs = Nogales y Olano, Casto
| datum = 1951
| titel = Limiting batter (slope) between the breaking and reflection of waves
| uitgever = Beach Erosion Board Bull 5(2) 1-12
| taal = en
| URL = https://archive.org/search.php?query=external-identifier%3A%22urn%3Aoclc%3Arecord%3A1041601226%22
}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Iribarren Cavanilles, Ramón}}
[[Categorie:Spaans ingenieur]]
[[Categorie:Waterbouwkundige]]