Brontekst bekijken van Pittakos van Mytilene

{{Infobox filosoof
| naam                      = Pittakos van Mytilene <br> Πιττακὸς ὁ Μυτιληναῖος
| afbeelding                = Pittaco.jpg
| onderschrift              = Buste van Pittakos uit de 2de eeuw n.Chr.
| volledige naam            = 
| geboren                   = ca. [[650 v.Chr.]], [[Mytilini]]
| overleden                 = ca. [[570 v.Chr.]]
| land                      = [[oude Griekenland]]
| beroep                    = 
| functie                   = [[staatsman]], [[filosoof]], [[generaal]]
| discipline                = 
| tijdperk                  = [[Presocratische filosofie]]
| domein                    = [[Zeven Wijzen]]
| stroming                  = 
| belangrijkste ideeën      = 
| reactie op                = 
| beïnvloed door            = 
| beïnvloedde               = 
| partij                    = 
| religie                   = 
| tijdvak1                  = 
| functie1                  = 
| tijdvak2                  = 
| functie2                  = 
| tijdvak3                  = 
| functie3                  = 
| tijdvak4                  = 
| functie4                  = 
| jaar1                     = 
| werk1                     = 
| jaar2                     = 
| werk2                     = 
| jaar3                     = 
| werk3                     = 
| jaar4                     = 
| werk4                     = 
| handtekening              = 
| website                   = 
}}
'''Pittakos van Mytilene''' ([[Oudgrieks]]: {{Polytonic|Πιττακὸς ὁ Μυτιληναῖος}} of {{Polytonic|Πιττακὸς ὁ Λέσβιος}}) (circa [[650 v.Chr.]] - [[570 v.Chr.]])<ref name="laert79">Laërtius 1989, I. 79.</ref> was een staatsman uit [[Mytilini]] en behoort samen met onder anderen [[Solon van Athene|Solon]], [[Bias van Priëne]] en [[Thales van Milete|Thales]] tot de vaste groep van de [[Zeven Wijzen]]. Bovendien zou hij de leraar zijn geweest van [[Pherecydes van Syros]].<ref name="Laert116"> Laërtius 1989, I. 116.</ref> Samen met de broers van [[Alkaios]] zou Pittakos, ten tijde van de 42ste olympiade (612-609 v.Chr.), de tiran Melanchros van [[Lesbos (eiland)|Lesbos]] ten val gebracht hebben.<ref name="laert74"/><ref name="suda"> [[Suda]], π. 1659.</ref> Pittakos was de zoon van Hyrrhadius uit [[Thracië]] en een moeder afkomstig van Lesbos.<ref name="laert74"/><ref name="suda"/> Daarenboven wordt over Pittakos gezegd dat hij de auteur is geweest van een 600 elegische verzen tellend gedicht en een prozawerk getiteld: ''Over wetten'', gericht aan de burgers.<ref name="laert79"/><ref name="suda" />

== Politiek ==
Pittakos was een inwoner van Mytilini en benevens legeraanvoerder van het Mytileense leger, welke toendertijd in een militair conflict verwikkeld was met de [[Oude Athene|Atheners]] (<math>\pm</math>606 v.Chr).<ref>Müller 1839, p. 452.</ref> Om de strijd zonder onnodige bloedvergieten te beslechten, daagde Pittakos de Atheense legeraanvoerder [[Phrynon]] uit voor een tweegevecht. Phrynon was een vermaard olympisch kampioen in de vechtsport [[pankration]]. Volgens de overlevering zou Pittakos stiekem een visnet hebben meegebracht naar het gevecht. Dit visnet zou hij over Phrynon heen hebben geworpen om hem vervolgens gemakkelijk te kunnen doden.<ref name="laert74">Laërtius 1989, I. 74.</ref> Door deze overwinning kon het stuk land, waar het militaire geschil in eerste instantie om was ontstaan, terug geclaimd worden door de Mytileniërs.<ref name="laert74" /><ref>Strabo 1955, XIII, 38.</ref>

[[Diodoros van Sicilië|Diodorus Siculus]] verhaald dat de inwoners van Mytilini aangeboden hebben aan Pittakos. Hij zou dit aanbod echter hebben afgewezen en het stuk land in gelijke stukken over de bevolking hebben verdeeld.<ref>Diodorus Siculus 1946, p. 19.</ref> Er kan in ieder geval gesteld worden dat Pittakos erg gewaardeerd werd door de bevolking van Mytilini. Hem werd dan ook het bewind over Mytilini toevertrouwd en hij zou vervolgens tien jaar hebben geregeerd alsmede het staatsbestel op orde hebben gebracht.<ref>Laërtius 1989, I. 75.</ref> Zijn bekendste hervorming is de verdubbeling van de strafeis als een strafbaar feit in [[dronkenschap]] zou zijn begaan.<ref name="laert76">Laërtius 1989, I. 76.</ref><ref>Aristoteles 2011, 1274b18-21.</ref> Deze maatregel zou voornamelijk ingrijpend geweest zijn voor de [[aristocratie]] en daarentegen juist toegejuicht zijn door de bevolking.<ref>Jørgensen 2014, p. 45.</ref> Volgens Diodorus Siculus zou Pittakos een uitstekende wetgever zijn geweest en Mytilini hebben bevrijd van drie kwaden; [[Tiran|tyrannie]], [[burgeroorlog]] en oorlog met andere ''[[Polis (stad)|poleis]]''.<ref>Diodorus Siculus 1946, p. 17.</ref>

== Overige anekdotes ==
Sommige auteurs vermelden dat hij een zoon Tyrrhaeus had, welke op enig moment vermoord zou zijn. Toen de vermeende moordenaar naar Pittakos gebracht werd om gestrafd te worden, liet Pittakos de moordenaar vrijuit gaan en  zou hierover hebben gezegd: "Vergiffenis schenken is beter dan achteraf spijt krijgen."<ref name="laert76" /> Diodorus Siculus stelt dat Pittakos deze uitspraak zou hebben gedaan nadat hij zijn politieke tegenstander Alkaios [[amnestie]] had verleend.<ref> Diodorus Siculus 1946, pp. 19-21.</ref> De [[Presocratische filosofie|presocratische]] filosoof [[Heraclitus]] geeft een andere versie van wat Pittakos gezegd zou hebben, namelijk: "Vergiffenis is beter dan straf."<ref name="laert76" /> Een vreemdeling zou ooit eens op Pittakos zijn afgestapt voor een huwelijksadvies. De vreemdeling vroeg zich af of hij beter met een vrouw kon trouwen die zijn gelijke was in economische stand of met een vrouw die hierin zijn meerdere zou zijn. Uiteindelijk heeft Pittakos de vreemdeling aangeraden om met de vrouw te trouwen die in economische stand zijn gelijke was. Pittakos zou hier uit eigen ervaring hebben gesproken omdat hij getrouwd zou zijn met een vrouw van hele hoge afkomst. Over haar wordt gezegd dat zij Pittakos zeer uit de hoogte behandelde en regelmatig kleineerde.<ref>Laërtius 1989, I. 80-1.</ref>

Op een uitnodiging van de [[Lydië|Lydische]] koning [[Croesus]] om diens rijkdom te komen aanschouwen zou Pittakos als volgt hebben geantwoord:
{{citaat|''"U verzoekt mij naar Lydië te komen om uw rijkdom te zien. Maar ook zonder die gezien te hebben ben ik ervan overtuigd dat de zoon van Alyattes ''[Croesus]'' de rijkste der koningen is.<br /> Ik schiet er niks mee op om naar Sardis te reizen, want ik heb geen goud nodig en mijn bezittingen zijn voldoende voor mij en mijn vrienden.<br /> Toch kom ik om me met u, mijn gastheer, als vriend te onderhouden."''<ref>Laërtius 1989, I. 81.</ref>}}

== Bekende uitspraken ==
* ''Zelfs de goden vechten niet tegen het noodlot.''
* ''Macht toont de man.''
* ''Zeg niet op voorhand wat je gaat doen; want indien je faalt, zal je uitgelachen worden.''
* ''Verwijt een man niet met zijn ongelukken, opdat je niet hoeft te vrezen dat [[Nemesis (mythologie)|Nemesis]] je zou overnemen.''
* ''Zie af van kwaadsprekerij over je vrienden, maar evenzo van je vijanden.''
* ''Koester waarheid, goede trouw, ervaring, schranderheid, vriendschap en vlijt.''
* ''Verstandige mensen treffen, voordat onheil komt, voorzieningen, zodat het niet komt, en moedige mannen verdragen het dapper als het komt.''<ref>Laërtius 1989, I. 78.</ref>

== Zie ook ==
* [[Oud-Grieks recht]]

{{Appendix||2=
== Noten ==
{{references||2}}
== Bibliografie ==
*{{Citeer boek
|titel= [[Politika (Aristoteles)|Politica]]
|auteur= Aristoteles
|uitgever= Historische Uitgeverij Groningen
|datum= 2011
|ISBN= 9789065540041
}}
*{{Citeer boek
|titel= Diodorus of Sicily in Twelve Volumes with an English Translation by C. H. Oldfather, IV books IX-XII
|auteur= Diodorus Siculus
|uitgever= Harvard University Press
|datum= 1946
|ISBN= 0434993751
}}
*{{Citeer boek
|titel= The History and Antiquities of the Doric Race
|auteur= Karl Otfried Müller
|taal= en
|url= https://archive.org/details/historyantiquiti02mluoft/page/n3/mode/2up?view=theater
|uitgever= John Murray
|datum=1839
|ISBN=
}}
*{{Citeer boek
|titel= [[Leven en leer van beroemde filosofen]]
|auteurlink=
|auteur= Diogenes Laërtius
|uitgever= Uitgeverij Ambo
|datum= 1989
|ISBN= 90-263-0756-X}}
*{{Citeer tijdschrift
|auteur= Jon Ploug Jørgensen
|medeauteurs=
|taal= en
|titel= The taming of the aristoi - an ancient Greek civilizing process?
|jaargang= 27
|nummer= 3
|doi= 10.1177/0952695114534427 
|tijdschrift= History of the Human Sciences
|datum= 2014
}}
*{{Citeer boek
|titel= [[Geographika|Geography Books]] 13-14
|auteur= Strabo
|taal= en
|uitgever= Loeb Classical Library
|datum= 1955
|ISBN= 9780674992467
}}
*{{Citeer web
| url          = http://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-html/
| titel        = Suda OnLine: Byzantine Lexicography
| bezochtdatum = 23-11-2020
| datum        = 1998
}}
}}
{{Bibliografische informatie}}
{{Navigatie antieke filosofie}}
{{Commonscat|Pittacus}}

[[Categorie:Presocratische filosoof]]
[[Categorie:Oud-Grieks rechtsgeleerde]]
[[Categorie:Geschiedenis van de Egeïsche Eilanden]]
[[Categorie:Persoon in de 7e eeuw v.Chr.]]
[[Categorie:Persoon in de 6e eeuw v.Chr.]]