Brontekst bekijken van PMDTA

{{Infobox chemische stof
| Naam = PMDTA
| afbeelding1 = PMDTA.png
| onderschrift1 = [[Structuurformule]] van PMDTA
| afbeelding2 = 
| onderschrift2 = 
| afbeelding3 = 
| onderschrift3 = 
| afbeelding4 = 
| onderschrift4 = 
| Formule = C<sub>9</sub>H<sub>23</sub>N<sub>3</sub>
| Molgewicht = 173,3
| SMILES = 
| InChI = 
| IUPAC = N,N,N',N",N"-pentamethyldi-ethyleentriamine
| AndereNamen = pentamethyldi-ethyleentriamine, PMDTA, PMDETA
| CAS = 3030-47-5
| EINECS = 
| EG = 
| VN = 
| PubChem = 18196
| Beschrijving = 
| Vergelijkbaar = 
| AfbWaarsch = {{Pictogram GHS|C|T}}
| TekstWaarsch = Gevaar
| Carcinogeen = 
| Hygroscopisch = 
| Rzinnen = {{H302}} - {{H311}} - {{H314}}
| EUHzinnen = ''geen''
| Szinnen = {{P280}} - {{P301+P330+P331}} - {{P302+P352}} - {{P305+P351+P338}}
| Omgang = 
| Opslag = 
| ADR = 
| MAC = 
| LethaalRat = 
| LethaalKonijn = 
| LethaalMuis = 
| LethaalKip = 
| MSDS = 
| Aggregatie = vloeibaar
| Kleur = kleurloos
| Dichtheid = 0,830
| Smeltpunt = −20
| Kookpunt = 198
| Sublimatiepunt = 
| Vlampunt = 
| Zelfontbranding = 
| Dampdruk = 
| Brekingsindex = 
| Oplosbaarheid = 
| GoedOplIn = ethanol, aceton, di-ethylether, dimethylsulfoxide, hexaan, tolueen
| MatigOplIn = 
| SlechtOplIn = water
| OnoplIn = 
| Dipoolmoment = 
| LogPow = 
| Viscositeit = 
| Kristalstructuur = 
| fG0g = 
| fG0l = 
| fG0s = 
| fH0g = 
| fH0l = 
| fH0s = 
| S0g = 
| S0l = 
| S0s = 
| Cpm0 = 
| Evenwicht = 
| KlassiekeAnalyse = 
| Spectra = 
| NutrientType = 
| Essentieel = 
| Voorkomen = 
| ADI = 
| AdditiefType = 
| E-nummer = 
}}

'''PMDTA''' ([[IUPAC-nomenclatuur|IUPAC-naam]]: N,N,N',N",N"-pentamethyldi-ethyleentriamine) is een [[organische verbinding]] met als [[brutoformule]] C<sub>9</sub>H<sub>23</sub>N<sub>3</sub>. PMDTA is een [[Base (scheikunde)|basisch]], groot en flexibel tridentaal [[ligand]], dat veel wordt toegepast in de [[organolithiumchemie]].

== Synthese ==
PMDTA wordt bereid door het [[Methylering|methyleren]] van [[di-ethyleentriamine]] met [[formaldehyde]] en [[mierenzuur]].<ref>{{Chemref
| Author = A. Marxer, K. Miescher
| Titel = Über die stufenweise Quaternisierung von aliphatischen Polyaminen. Neue Verbindungen mit ganglienblockierender Wirkung
| Tydschrift = Helvetica Chimica Acta
| Jaargang = 34
| CollVol = 
| Pagina = 924-931
| Jaar = 1951
| ISBN = 
| DOI = 10.1002/hlca.19510340327
| WEB = 
| Datum =
}}</ref>

:<math>\mathrm{C_4H_{13}N_3\ +\ 5\ CH_2O +\ 5\ HCOOH\longrightarrow\ C_9H_{23}N_3\ +\ 5\ CO_2\ +\ 5\ H_2O}</math>

== Vergelijking met di-ethyleentriamine ==
In tegenstelling tot di-ethyleentriamine (DETA) zijn in PMDTA alle [[amine]]functies tertiair. Beide verbindingen zijn tridentaat liganden die bij complexvorming 2 vijfringen opleveren. De mogelijkheid om via een σ-binding [[elektron]]en te leveren voor de te vormen complexbinding is bij het vormen met complexen met [[Koper (element)|Cu<sup>2+</sup>]] voor DETA groter dan voor PMDTA.<ref name = Angelici>{{Chemref
| Author = R.J. Angelici, J.W. Allison
| Titel = Stability Constants for Amino Acid Coordination by Substituted Diethylenetriamine Complexes of Copper(I1) and the Kinetics of Amino Acid Ester Hydrolysis
| Tydschrift = Inorganic Chemistry
| Jaargang = 10
| CollVol = 
| Pagina = 2238-2243
| Jaar = 1971
| ISBN = 
| DOI = 10.1021/ic50104a30
| WEB = 
| Datum =
}}</ref> Beide liganden kunnen metaalcomplexen vormen waarbij de stikstofatomen coplanair zijn (in een vlak liggen met) het centrale atoom.

== Organolithiumverbindingen en PMDTA ==
Alkyllithiumverbindingen als [[N-Butyllithium|''n''-butyllithium]] worden toegepast bij het [[Deprotonering|deprotoneren]] van [[Zwak zuur|zwakke zuren]]. In de vorm waarin deze reagentia worden verkocht (oplossingen in alkanen) vormen de ''n''-butyllithiummoleculen clusters die minder reactief zijn dan de door een [[Lewisbase]] (waaronder amines) opengebroken clusters.<ref name = strohmann>{{Chemref
| Author = C. Strohmann, V.H. Gessner
| Titel = From the Alkyllitium Aggregate [{(nBuLi)<sub>2</sub><sup>·</sup>PMDTA}<sub>2</sub>] to Lithiated PMDTA
| Tydschrift = Angew. Chem. Int. Ed.
| Jaargang = 46
| CollVol = 4566-4569
| Pagina = 
| Jaar = 2007
| ISBN = 
| DOI = 10.1002/anie.200605105
| WEB = 
| Datum =
}}</ref> Amines binden sterk met [[Lithium (element)|lithium]], maar moeten wel tertiair zijn om te voorkomen dat waterstofatomen op stikstof aan het amine onttrokken worden, zoals bijvoorbeeld bij de vorming van [[Lithiumdi-isopropylamide|LDA]]. Standaard wordt het tertiaire amine [[Tetramethylethyleendiamine|TMEDA]] gebruikt voor het openbreken van de clusters. TMEDA is een bidentaat ligand. PMDTA reageert analoog, maar als tridentaat bindt PMDTA sterker aan lithium. In tegenstelling tot TMEDA vormt PMDTA monomere complexen met organolithiumverbindingen. Beide amines hebben effect op de [[stereochemie]] van de [[metallatie]].<ref name=strohmann/><ref>{{Chemref
| Author = G. Fraenkel
| Titel = PMDTA
| Tydschrift = Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis Uitgever Wiley-VCH (Weinheim)
| Jaargang = 
| CollVol = 
| Pagina = 806–813
| Jaar = 
| ISBN = 
| DOI = 10.1002/047084289X.rp028
| WEB = 
| Datum =
}}</ref>

In de PMDTA-''n''-butyllithium-adducten is de binding tussen koolstof en lithium sterk gepolariseerd, waardoor de basesterkte van de [[butylgroep]] toeneemt.<ref name = elschenbroich>{{Chemref
| Author = C. Elschenbroich
| Titel = 
| Tydschrift = Organometallics Uitgever Wiley-VCH (Weinheim)
| Jaargang = 
| CollVol = 5.1
| Pagina = 45-46
| Jaar = 2006
| ISBN = 978-3-527-29390-2
| DOI = 
| WEB = 
| Datum =
}}</ref>

Het effect van PMDTA op [[lithiumanilide]] illustreert het vermogen van PMDTA als complexvormer. In dat complex vormen de drie Li<sup>+</sup>-ionen een vrijwel rechte lijn. De lithiumionen zijn drie-, vier-, en vijfvoudig gecoördineerd. Het centrale lithiumion heeft [[coördinatiegetal]] 3 en is niet gebonden aan PMDTA. Een van de eindstandige lithiumionen staat in een [[viervlak|vervormde tetraëder]] in een N<sub>4</sub>-gecoördineerde ruimte. Het andere eindstandige lithiumion heeft coördinatiegetal 5.<ref>{{Chemref
| Author = D. Barr, W. Clegg, L. Cowton, L. Horsburgh, F.M. Mackenzie, R. Mulvey
| Titel = Lithium Anilide Complexed by pmdeta: Expectations of a simple monomer, but in Reality an Odd Trinuclear Composition Combining Three-, Four-, and Five-coordinate Lithium
| Tydschrift = J. Chem. Soc., Chem. Commun.
| Jaargang = 8
| CollVol = 
| Pagina = 891-892
| Jaar = 1995
| ISBN = 
| DOI = 10.1039/C39950000891
| WEB = 
| Datum =
}}</ref>

== Complexen met overgangsmetalen en aluminium ==
PMDTA vormt vaak, door de ruimtelijke eisen die de methylgroepen stellen, complexen met coördinatiegetal 5. PMDTA is in staat ongebruikelijke kationen te stabiliseren, zoals aluminium, [H<sub>2</sub>Al(PMDTA)]<sup>+</sup>[AlH<sub>4</sub>]<sup>−</sup>, dat ontstaat in de reactie tussen H<sub>3</sub>AlNMe<sub>3</sub> en PMDTA.<ref name = elschenbroich/>

== Externe link ==
* {{en}} [http://www.sigmaaldrich.com/cgi-bin/hsrun/Suite7/Suite/HAHTpage/Suite.HsSigmaAdvancedSearch.formAction MSDS van ''PMDTA'']

{{Appendix}}

[[Categorie:Polyamine]]
[[Categorie:Corrosieve stof]]
[[Categorie:Toxische stof]]