Brontekst bekijken van Obesitas

{{Disclaimer medisch lemma}}
{{Infobox aandoening
| naam        = Obesitas
| afbeelding  = Obesity-waist circumference.svg
| caption     = Drie silhouetten voor resp. normaal, overgewicht, obees (rechts)
| DiseasesDB  = 9099
| ICD10       = {{ICD10|E|66| |e|65}}
| ICD9        = {{ICD9|278}}
| MedlinePlus = 003101
| OMIM        = 601665
| eMedicineSubj  = med
| eMedicineTopic =1653
| MeshName    = Obesity
| MeshNumber  = C23.888.144.699.500
}}
[[File:Waarom is dik worden zo makkelijk- - GEMAK.webm|thumb|Waarom is dik worden zo makkelijk? - [[Universiteit van Nederland]]]]
'''Obesitas''' (de toestand van '''obees''' zijn, verwante en min of meer synonieme termen zijn '''zwaarlijvigheid''', '''vetzucht''', '''corpulentie''', '''dikheid''', '''adipositas''' en '''ernstig [[overgewicht]]''') is een [[medische aandoening]] waarbij zich zoveel [[lichaamsvet]] heeft opgehoopt dat dit een negatief effect kan hebben op de gezondheid. Dit kan leiden tot een kortere [[levensverwachting]] en/of meer gezondheidsproblemen.<ref name="WHO 2000 p.6">WHO 2000 p.6</ref><ref name="PMID 16198769" /> De autoriteiten beschouwen het dan ook als een van de ernstigste problemen voor de [[volksgezondheid]] in de 21e&nbsp;eeuw.<ref name="PMID 18000969">{{en}}{{Citeer journal|author=Barness LA, Opitz JM, Gilbert-Barness E|title=Obesity: genetic, molecular, and environmental aspects|journal=Am. J. Med. Genet. A|volume=143A|issue=24|pages=3016–34|pmid=18000969|doi=10.1002/ajmg.a.32035|url=|year=2007|month=December | issn = 1552-4825}}</ref>

Mensen met een [[queteletindex]] of body mass index (BMI) hoger dan 30&nbsp;kg/m<sup>2</sup> worden als obees beschouwd.<ref name="WHO 2000 p.9">WHO 2000 p.9</ref> De BMI wordt berekend door het lichaamsgewicht in [[kilogram|kilo's]] te delen door het kwadraat van de lengte in [[meter]]s. Zwaarlijvigheid is bij wilde dieren vrij zeldzaam, maar niet ongewoon bij mensen en bij [[Gezelschapdier|huisdier]]en, die vaak overvoed zijn en te weinig bewegen.

In een groot deel van de moderne wereld (vooral in de [[westerse wereld]]) worden mensen met obesitas [[Schaamte|beschaamd]] en [[Stigma (schandvlek)|gestigmatiseerd]]. Dit fenomeen wordt "[[fatshaming]]" genoemd. Toch werd het vroeger algemeen gezien als een symbool van rijkdom en vruchtbaarheid, en in sommige delen van de wereld is dat nog steeds zo.<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Woodhouse" />

== Etymologie ==
Het woord obesitas komt van het [[Latijn|Latijnse]] ''obesus'' dat "vet of volgegeten" betekent. ''Ēsus'' is het voltooide deelwoord van ''edere'' (eten), waar ''ob'' (te veel) aan is toegevoegd.<ref name="etymol">{{Citeer web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=obesity|title=Online Etymology Dictionary: Obesity|accessdate=December 31, 2008|work=Douglas Harper}}</ref> Het gebruik van het woord in het Engels werd in 1611 voor het eerst in de ''[[Oxford English Dictionary]]'' gedocumenteerd door [[Randle Cotgrave]].<ref>{{en}}{{Citeer web|url=http://www.oed.com/|title=Obesity, n|accessdate=March 21, 2009|work=[[Oxford English Dictionary]] 2008}}</ref>

== Gevolgen voor de gezondheid ==
Obesitas vergroot het risico op [[morbide obesitas|verschillende ziekten]], met name [[hart- en vaatziekten|hartaandoeningen]], type 2 [[diabetes mellitus|diabetes]], [[Slaapapneu|obstructieve slaapapneu]], bepaalde vormen van [[kanker (hoofdbetekenis)|kanker]], [[artrose]]<ref name="PMID 16198769" /> en [[astma]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Medical News Today">{{en}}{{Aut|Myron KC.}}
[http://www.medicalnewstoday.com/releases/24118.php Is obesity a risk factor for asthma? Medical News Today 10 mei 2005.]</ref><ref name="Poulain" />. Obesitas wordt meestal veroorzaakt door een combinatie van een buitensporige inname van [[voedselenergie]] (te veel eten), gebrek aan lichaamsbeweging en [[polygene overerving|genetische aanleg]]. Mensen met obesitas hebben vaak last van hun zwaarlijvigheid. Ze kunnen door het extra gewicht vaak moeilijker lopen en bewegen. Dit belemmert hen vervolgens in het verhogen van hun activiteitenniveau teneinde gewicht te verliezen.

In sommige gevallen ligt de oorzaak echter voornamelijk in de [[genen]], [[endocrien systeem|endocriene aandoeningen]], [[Geneesmiddel|medicijnen]] of een [[psychische ziekte]]. Er is weinig bewijs voor de opvatting dat sommige obese personen weinig eten en toch zwaarder worden door een trage stofwisseling; doorgaans verbruiken obese mensen meer energie dan hun slanke tegenhangers vanwege de energie die nodig is voor de instandhouding van een groot lijf.<ref>{{en}}{{Citeer boek |author=Kushner, Robert |title=Treatment of the Obese Patient (Contemporary Endocrinology) |publisher=Humana Press |location=Totowa, NJ|year=2007 |page=158 |isbn=1-59745-400-1 |url=http://books.google.com/?id=vWjK5etS7PMC&pg=PA121&lpg=PA121&dq=measurement+of+metabolism+in+obese+Bessesen |doi= |accessdate=April 5, 2009}}</ref><ref name="Anes2000">{{en}}{{Citeer journal |author=Adams JP, Murphy PG |title=Obesity in anaesthesia and intensive care |journal=Br J Anaesth |volume=85 |issue=1 |pages=91–108 |year=2000 |month=July |pmid=10927998 |doi= 10.1093/bja/85.1.91|url=http://bja.oxfordjournals.org/cgi/content/full/85/1/91}}</ref>

De Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat obesitas aanzienlijk bijdraagt aan diverse ziekten, waaronder [[Diabetes mellitus|diabetes mellitus type 2]] (44%), [[hart- en vaatziekten]] (23%) en kanker (7-41%).<ref name="PMID 24502225">{{en}}{{Aut|Grantham JP, Staub K, Rühli FJ, Henneberg M.}} Modern diet and metabolic variance--a recipe for disaster? Nutrition Journal. 2014;13:15. {{PMID|24502225}}. {{DOI|10.1186/1475-2891-13-15}}. Dit is een [[open access]] artikel, beschikbaar onder de licentie [[Creative Commons#Kenmerken|Creative Commons Naamsvermelding]] (CC BY; versie 2.0).</ref>

Ook [[Slaapapneu|obstructieve slaapapneu]], bepaalde vormen van [[kanker (hoofdbetekenis)|kanker]], [[artrose]]<ref name="PMID 16198769" /> en [[astma]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Medical News Today" /><ref name="Poulain" /> worden in verband gebracht met een te hoog [[lichaamsgewicht]]. Daardoor verkort obesitas de [[levensverwachting]].<ref name="PMID 16198769" />

=== Sterfte ===
{{Dubbele afbeelding|right|MenBMIMort.png|200|WomenBMIMort.png|200|Relatieve sterfterisico naar BMI in 10 jaar in de VS voor blanke mannen (links) en vrouwen (rechts) die nog nooit hebben gerookt.<ref name="NEJM10">{{Citeer journal |author=Berrington de Gonzalez A |title=Body-Mass Index and Mortality among 1.46 Million White Adults |journal=N. Engl. J. Med. |volume=363 |issue=23 |pages=2211–9 |year=2010|month=December |pmid=21121834 |doi=10.1056/NEJMoa1000367 |url= |pmc=3066051 |author-separator=,|display-authors=3}}</ref>
}}

Obesitas is wereldwijd een van de belangrijkste [[Vermijdbare doodsoorzaak|vermijdbare doodsoorzaken]].<ref name="PMID 18000969" /><ref>{{Citeer journal|author=Mokdad AH, Marks JS, Stroup DF, Gerberding JL |title=Actual causes of death in the United States, 2000|journal=JAMA |volume=291 |issue=10 |pages=1238–45 |year=2004 |month=March |pmid=15010446 |doi=10.1001/jama.291.10.1238|url=http://www.csdp.org/research/1238.pdf|format=PDF}}</ref><ref name="Allison">{{Citeer journal |author=Allison DB, Fontaine KR, [[JoAnn E. Manson|Manson JE]], Stevens J, VanItallie TB |title=Annual deaths attributable to obesity in the United States |journal=JAMA |volume=282 |issue=16 |pages=1530–8 |year=1999 |month=October |pmid=10546692 |doi= 10.1001/jama.282.16.1530|url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/282/16/1530}}</ref>

Terwijl sterke zwaarlijvigheid veel gezondheidsproblemen veroorzaakt, hebben degenen die enigszins te zwaar zijn ook een verhoogde [[mortaliteit]]. Uit onderzoek uit 2006<ref>NRC Wetenschap 29 augustus 2006 maakt melding van een onderzoek gepubliceerd in The New England Journal of Medicine</ref> bleek dat een gering overgewicht al leidt tot een vergrote sterftekans. Voor personen tussen de 30 en 62 geldt dat elke 0,45&nbsp;kg extra de kans om binnen 26 jaar te overlijden, met 1-2% verhoogt, zoals uit de Framingham Heart Study blijkt.

Uit grootschalige Amerikaanse en Europese onderzoeken is gebleken dat het risico op vroegtijdig overlijden bij niet-rokers het kleinst is bij een BMI van 20 tot 25&nbsp;kg/m<sup>2</sup><ref name="NEJM10" /><ref name="Lancet2009">{{Citeer journal |author=Whitlock G |title=Body-mass index and cause-specific mortality in 900 000 adults: collaborative analyses of 57 prospective studies |journal=Lancet |volume=373 |issue=9669 |pages=1083–96 |year=2009|month=March |pmid=19299006 |doi=10.1016/S0140-6736(09)60318-4 |url= |pmc=2662372 |author-separator=,|author2=Lewington S |author3=Sherliker P |display-authors=3 |last4=Sherliker |first4=P |last5=Clarke |first5=R|last6=Emberson |first6=J |last7=Halsey |first7=J |last8=Qizilbash |first8=N |last9=Collins |first9=R}}</ref> en bij rokers bij een BMI van 24 tot 27&nbsp;kg/m<sup>2</sup>. Het risico neemt toe bij veranderingen in beide richtingen.<ref>{{Citeer journal |author=Calle EE, Thun MJ, Petrelli JM, Rodriguez C, Heath CW |title=Body-mass index and mortality in a prospective cohort of U.S. adults |journal=N. Engl. J. Med. |volume=341 |issue=15 |pages=1097–105|year=1999 |month=October |pmid=10511607 |doi= 10.1056/NEJM199910073411501|url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/341/15/1097}}</ref><ref name="Euro2008">{{Citeer journal |author=Pischon T |title=General and abdominal adiposity and risk of death in Europe |journal=N. Engl. J. Med.|volume=359 |issue=20 |pages=2105–20 |year=2008 |month=November |pmid=19005195 |doi=10.1056/NEJMoa0801891 |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2008-11-13_359_20/page/n49|author-separator=, |author2=Boeing H |author3=Hoffmann K |display-authors=3 |last4=Bergmann |first4=M. |last5=Schulze|first5=M.B. |last6=Overvad |first6=K. |last7=Van Der Schouw |first7=Y.T. |last8=Spencer |first8=E. |last9=Moons|first9=K.G.M.}}</ref> In een 16 jaar durend onderzoek is verband gevonden tussen een BMI hoger dan 32 en een verdubbeling van het [[sterftecijfer]] onder vrouwen.<ref>{{Citeer journal |author=Manson JE |title=Body weight and mortality among women |journal=N. Engl. J. Med.|volume=333 |issue=11 |pages=677–85 |year=1995 |pmid=7637744| doi = 10.1056/NEJM199509143331101 |author-separator=,|author2=Willett WC |author3=Stampfer MJ |display-authors=3 |last4=Colditz |first4=Graham A. |last5=Hunter|first5=David J. |last6=Hankinson |first6=Susan E. |last7=Hennekens |first7=Charles H. |last8=Speizer |first8=Frank E.}}</ref> In de Verenigde Staten veroorzaakt obesitas naar schatting tussen de 111.909 en ruim 365.000 sterfgevallen per jaar.<ref name="PMID 16198769">{{Citeer journal |author=Haslam DW, James WP |title=Obesity |journal=Lancet |volume=366 |issue=9492|pages=1197–209 |year=2005 |pmid=16198769 |doi=10.1016/S0140-6736(05)67483-1}}</ref><ref name="Allison" /> In Europa worden 1 miljoen (7,7%) sterfgevallen toegeschreven aan overgewicht.<ref name="EuroG2008">{{Citeer journal|author=Tsigosa Constantine|title=Management of Obesity in Adults: European Clinical Practice Guidelines|journal=The European Journal of Obesity|volume=1|issue=2|pages=106–16|pmid=20054170|doi=10.1159/000126822|url=http://www.gojaznost.org/gs/dodatak/OMTFManagementofObesityinAdults2008.pdf|year=2008|month=April|first2=Vojtech|first3=Arnaud|first4=Nick|first5=Martin|first6=Elisabeth|first7=Dragan|first8=Maximo|first9=Gabriela|last2=Hainer|last3=Basdevant|last4=Finer|last5=Fried|last6=Mathus-Vliegen|last7=Micic|last8=Maislos|last9=Roman}}</ref><ref name="Euro2007">{{Citeer journal|author=Fried M |title=Inter-disciplinary European guidelines on surgery of severe obesity |journal=Int J Obes (Lond)|volume=31 |issue=4 |pages=569–77 |year=2007 |month=April |pmid=17325689 |doi=10.1038/sj.ijo.0803560 |url=|author-separator=, |author2=Hainer V |author3=Basdevant A |display-authors=3 |last4=Buchwald |first4=H |last5=Deitel|first5=M |last6=Finer |first6=N |last7=Greve |first7=J W M |last8=Horber |first8=F |last9=Mathus-Vliegen|first9=E}}</ref> Gemiddeld verlaagt obesitas de levensverwachting met zes tot zeven&nbsp;jaar:<ref name="PMID 16198769" /><ref>{{Citeer journal |author=Peeters A, Barendregt JJ, Willekens F, Mackenbach JP, Al Mamun A, Bonneux L |title=Obesity in adulthood and its consequences for life expectancy: A life-table analysis |journal=Ann. Intern. Med. |volume=138 |issue=1 |pages=24–32 |year=2003 |month=January |pmid=12513041 |doi=|url=http://www.annals.org/cgi/reprint/138/1/24 | format=PDF |last7=Nedcom}}</ref> een BMI van 30 tot 35 verlaagt de levensverwachting met twee tot vier&nbsp;jaar,<ref name="Lancet2009" /> terwijl ernstige obesitas (BMI&nbsp;>&nbsp;40) de levensverwachting met 10&nbsp;jaar verlaagt.<ref name="Lancet2009" />

=== Ziekten ===
Zwaarlijvigheid gaat gepaard met een verhoogd risico op vele lichamelijke en geestelijke aandoeningen.

De gevolgen voor de gezondheid zijn globaal in twee categorieën te verdelen: gevolgen die toe te schrijven zijn aan een verhoogd vetgehalte (zoals [[artrose]], obstructieve [[slaapapneu]], [[rugpijn]], [[artrose]] van heupen, enkels en knieën, [[Klinische depressie|depressie]] en lage zelfwaardering, sociale stigmatisatie) en die voortkomen uit een verhoogd aantal [[vetcel]]len ([[diabetes mellitus|diabetes]], [[kanker (hoofdbetekenis)|kanker]] en [[cardiovasculaire ziekte]] en niet-alcoholische [[leververvetting]]).<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Bray2004">{{Citeer journal |author=Bray GA |title=Medical consequences of obesity |journal=J. Clin. Endocrinol. Metab. |volume=89 |issue=6 |pages=2583–9 |year=2004 |pmid=15181027|doi=10.1210/jc.2004-0535}}</ref> Deze laatste categorie ziekten komt meestal tot uiting in een [[metabool syndroom]],<ref name="PMID 16198769" /> een combinatie van medische aandoeningen, waaronder [[Diabetes mellitus|diabetes mellitus type 2]], [[hypertensie|hoge bloeddruk]], [[hypercholesterolemie|hoog cholesterolgehalte in het bloed]] en [[hypertriglyceridemie|hoog triglyceridengehalte]].<ref>{{Citeer journal |author=Grundy SM |title=Obesity, metabolic syndrome, and cardiovascular disease |journal=J. Clin. Endocrinol. Metab. |volume=89 |issue=6 |pages=2595–600|year=2004 |pmid=15181029 |doi=10.1210/jc.2004-0372}}</ref>

Bij een toename van het lichaamsvet verandert de reactie van het lichaam op insuline, wat kan leiden tot [[insulineresistentie]]. Het verhoogde vetgehalte veroorzaakt ook een [[Ontsteking (geneeskunde)|pro-inflammatoire toestand]]<ref>{{Citeer journal|author=Shoelson SE, Herrero L, Naaz A |title=Obesity, inflammation, and insulin resistance |url=https://archive.org/details/sim_gastroenterology_2007-05_132_6/page/2169 |journal=Gastroenterology|volume=132 |issue=6 |pages=2169–80 |year=2007 |month=May |pmid=17498510|doi=10.1053/j.gastro.2007.03.059}}</ref><ref>{{Citeer journal |author=Shoelson SE, Lee J, Goldfine AB|title=Inflammation and insulin resistance |journal=J. Clin. Invest. |volume=116 |issue=7 |pages=1793–801 |year=2006|month=July |pmid=16823477 |pmc=1483173 |doi=10.1172/JCI29069 |url=http://www.jci.org/articles/view/29069}}</ref> en een [[trombose|protrombotische]] toestand.<ref name="Bray2004" /><ref>{{Citeer journal |author=Dentali F, Squizzato A, Ageno W|title=The metabolic syndrome as a risk factor for venous and arterial thrombosis |journal=Semin. Thromb. Hemost.|volume=35 |issue=5 |pages=451–7 |year=2009 |month=July |pmid=19739035 |doi=10.1055/s-0029-1234140}}</ref>

Deze complicaties worden ofwel rechtstreeks door obesitas veroorzaakt of hangen indirect daarmee samen door factoren met dezelfde oorzaak, zoals een slecht eetpatroon of een [[zittend leven]]. Er is niet altijd een sterke samenhang tussen obesitas en specifieke aandoeningen. De relatie met [[type 2 diabetes]] behoort tot de sterkste. Overmatig lichaamsvet is de oorzaak van 64% van de gevallen van diabetes bij mannen en van 77% bij vrouwen.<ref>Seidell 2005 p.9</ref>

In overeenstemming met gegevens uit de [[cognitieve epidemiologie]] bevestigen een groot aantal onderzoeken dat obesitas gepaard gaat met cognitieve stoornissen.<ref name="Smith2011">{{Citeer journal|doi=10.1111/j.1467-789X.2011.00920.x|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1467-789X.2011.00920.x/abstract|doi_brokendate=1-1-2012|author1=<Please add first missing authors to populate metadata.>}}</ref> Het is op dit moment niet duidelijk of obesitas cognitieve stoornissen veroorzaakt, of andersom.

Ook [[onvruchtbaarheid]] komt veel voor bij zwaarlijvigheid.

{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed"
|+Aandoeningen veroorzaakt door obesitas voor de verschillende medische vakgebieden
! Medisch vakgebied
! Aandoening
! Medisch vakgebied
! Aandoening
|-
<!--Alphabetized-->| width="10%" |[[Cardiologie]]
|
* ischemische hartziekte:<ref name="Yusuf2004">{{Citeer journal | author=Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, Dans T, Avezum A, Lanas F, McQueen M, Budaj A, Pais P, Varigos J, Lisheng L, INTERHEART Study Investigators. | title=Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): Case-control study|journal=Lancet | year=2004 | pages=937–52 | volume=364 | pmid=15364185 |doi=10.1016/S0140-6736(04)17018-9 | issue=9438}}</ref> [[angina pectoris|angina]] en [[myocardinfarct]]
* [[congestief hartfalen]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[hoge bloeddruk]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[dislipidemie|abnormale cholesterolgehalten]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[diepveneuze trombose]] en [[longembolie]]<ref>{{Citeer journal |author=Darvall KA, Sam RC, Silverman SH, Bradbury AW, Adam DJ |title=Obesity and thrombosis |journal=Eur J Vasc Endovasc Surg |volume=33 |issue=2 |pages=223–33|year=2007 |month=February |pmid=17185009 |doi=10.1016/j.ejvs.2006.10.006}}</ref>
| <!--Alphabetized-->[[Dermatologie]]
|
* [[striae]]<ref name="derm2007" />
* [[acanthosis nigricans]]<ref name="derm2007">{{Citeer journal |author=Yosipovitch G, DeVore A, Dawn A |title=Obesity and the skin: skin physiology and skin manifestations of obesity |journal=J. Am. Acad. Dermatol. |volume=56 |issue=6|pages=901–16; quiz 917–20 |year=2007 |month=June |pmid=17504714 |doi=10.1016/j.jaad.2006.12.004 |url=}}</ref>
* [[lymfoedeem]]<ref name="derm2007" />
* [[sinaasappelhuid|cellulitis]]<ref name="derm2007" />
* [[hirsutisme]]<ref name="derm2007" />
* [[intertrigo]]<ref>{{Citeer journal |author=Hahler B |title=An overview of dermatological conditions commonly associated with the obese patient |journal=Ostomy Wound Manage |volume=52 |issue=6 |pages=34–6, 38, 40 passim|year=2006 |month=June |pmid=16799182 |doi= |url=}}</ref>
|-
| <!--Alphabetized-->[[Endocrinologie]] en [[voortplantingsgeneeskunde]]
|
* [[diabetes mellitus]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[polycysteus-ovariumsyndroom]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[menstruatie]]-stoornissen<ref name="PMID 16198769" />
* [[onvruchtbaarheid]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="OBGYN2008">{{Citeer journal |author=Arendas K, Qiu Q, Gruslin A|title=Obesity in pregnancy: pre-conceptional to postpartum consequences |journal=J Obstet Gynaecol Can |volume=30|issue=6 |pages=477–88 |year=2008 |month=June |pmid=18611299 |doi= |url=}}</ref>
* [[maternale obesitas|complicaties tijdens de zwangerschap]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="OBGYN2008" />
* [[aangeboren afwijkingen]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[doodgeboorte|intra-uteriene vruchtdood]]<ref name="PMID 16198769" />
| <!--Alphabetized-->[[Maag-darm-leverheelkunde]]
|
* [[gastro-oesofageale refluxziekte]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="GERD2008">{{Citeer journal |author=Anand G, Katz PO |title=Gastroesophageal reflux disease and obesity |journal=Rev Gastroenterol Disord |volume=8 |issue=4 |pages=233–9 |year=2008 |pmid=19107097 |doi= |url=http://www.medreviews.com/pubmed.cfm?j=3&v=8&i=4&p=233 |accessdate=16 juni 2014 |archiefdatum=18 september 2016 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20160918092414/http://www.medreviews.com/pubmed.cfm?j=3&v=8&i=4&p=233 |dodeurl=ja }}</ref>
* [[leververvetting]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[cholelithiase]] (galstenen)<ref name="PMID 16198769" />
|-
| <!--Alphabetized-->[[Neurologie]]
| style="width:40%;" |
* [[beroerte]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[meralgia paraesthetica]]<ref>{{Citeer journal |author=Harney D, Patijn J |title=Meralgia paresthetica: diagnosis and management strategies |journal=Pain Med |volume=8 |issue=8 |pages=669–77 |year=2007 |pmid=18028045|doi=10.1111/j.1526-4637.2006.00227.x |url=}}</ref>
* [[migraine]]<ref>{{Citeer journal |author=Bigal ME, Lipton RB |title=Obesity and chronic daily headache |journal=Curr Pain Headache Rep |volume=12 |issue=1 |pages=56–61 |year=2008 |month=January |pmid=18417025 |doi= 10.1007/s11916-008-0011-8|url=}}</ref>
* [[carpaletunnelsyndroom]]<ref>{{Citeer journal |author=Sharifi-Mollayousefi A |title=Assessment of body mass index and hand anthropometric measurements as independent risk factors for carpal tunnel syndrome |journal=Folia Morphol. (Warsz)|volume=67 |issue=1 |pages=36–42 |year=2008 |month=February |pmid=18335412 |doi= |url= |author-separator=,|author2=Yazdchi-Marandi M |author3=Ayramlou H |display-authors=3 |last4=Heidari |first4=P |last5=Salavati |first5=A|last6=Zarrintan |first6=S |last7=Sharifi-Mollayousefi |first7=A}}</ref>
* [[dementie]]<ref>{{Citeer journal |author=Beydoun MA, Beydoun HA, Wang Y |title=Obesity and central obesity as risk factors for incident dementia and its subtypes: A systematic review and meta-analysis |journal=Obes Rev |volume=9|issue=3 |pages=204–18 |year=2008 |month=May |pmid=18331422 |doi=10.1111/j.1467-789X.2008.00473.x}}</ref>
* [[idiopathische intracraniële hypertensie]]<ref>{{Citeer journal |author=Wall M |title=Idiopathic intracranial hypertension (pseudotumor cerebri) |journal=Curr Neurol Neurosci Rep |volume=8 |issue=2 |pages=87–93 |year=2008|month=March |pmid=18460275 |doi= 10.1007/s11910-008-0015-0|url=}}</ref>
* [[multipele sclerose]]<ref>{{Citeer journal | last1 = Munger | first1 = KL | last2 = Chitnis | first2 = T | last3 = Ascherio | first3 = A. | author-separator =, | author-name-separator= | year = 2009 | title = Body size and risk of MS in two cohorts of US women | url =https://archive.org/details/sim_neurology_2009-11-10_73_19/page/n53| journal = Neurology | volume = 73 | issue = 19| pages = 1543–50 | doi = 10.1212/WNL.0b013e3181c0d6e0 | pmc = 2777074 | pmid = 19901245}}</ref>
| <!--Alphabetized-->[[Oncologie]]<ref>{{Citeer journal |author=Calle EE, Rodriguez C, Walker-Thurmond K, Thun MJ|title=Overweight, obesity, and mortality from cancer in a prospectively studied cohort of U.S. adults |journal=N. Engl. J. Med. |volume=348 |issue=17 |pages=1625–38 |year=2003 |month=April |pmid=12711737|doi=10.1056/NEJMoa021423}}</ref>
|
* [[borstkanker|borst-]], [[eierstokkanker]]
* [[slokdarmkanker|slokdarm-]], [[dikkedarmkanker]]
* [[hepatocellulair carcinoom|lever-]], [[alvleesklierkanker]]
* [[galblaaskanker|galblaas-]], [[maagkanker]]
* [[baarmoederkanker|baarmoeder-]], [[baarmoederhalskanker]]
* [[prostaatkanker|prostaat-]], [[niercelkanker]]
* [[non-hodgkinlymfoom]], [[multipel myeloom]]
|-
| style="width:10%;" | <!--Alphabetized-->[[Psychiatrie]]
| style="width:40%;" |
* [[klinische depressie|depressie bij vrouwen]]<ref name="PMID 16198769" />
* sociale [[stigmatisatie]].<ref name="PMID 16198769" />
| <!--Alphabetized-->[[Longziekten]]
|
* [[slaapapneu|obstructieve slaapapneu]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Poulain">{{Citeer journal |author=Poulain M|title=The effect of obesity on chronic respiratory diseases: pathophysiology and therapeutic strategies |journal=CMAJ|volume=174 |issue=9 |pages=1293–9 |year=2006 |month=April |pmid=16636330 |pmc=1435949 |doi=10.1503/cmaj.051299|url=http://www.cmaj.ca/cgi/content/full/174/9/1293 |author-separator=, |author2=Doucet M |author3=Major GC|display-authors=3 |last4=Drapeau |first4=V |last5=Sériès |first5=F |last6=Boulet |first6=LP |last7=Tremblay |first7=A|last8=Maltais |first8=F}}</ref>
* [[obesitas-hypoventilatiesyndroom]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Poulain" />
* [[astma]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Poulain" />
* toename van complicaties tijdens [[narcose]]<ref name="PMID 16198769" /><ref name="Anes2000" />
|-
| <!--Alphabetized-->[[Reumatologie]] en [[orthopedie]]
|
* [[jicht]]<ref>{{Citeer journal |author=Choi HK, Atkinson K, Karlson EW, Curhan G |title=Obesity, weight change, hypertension, diuretic use, and risk of gout in men: the health professionals follow-up study |journal=Arch. Intern. Med. |volume=165 |issue=7 |pages=742–8 |year=2005 |month=April |pmid=15824292 |doi=10.1001/archinte.165.7.742 |url=}}</ref>
* slechte mobiliteit<ref>{{Citeer journal |author=Tukker A, Visscher T, Picavet H |title=Overweight and health problems of the lower extremities: osteoarthritis, pain and disability |journal=Public Health Nutr |volume= 12|issue= 3|pages=1–10|year=2008 |month=April |pmid=18426630 |doi=10.1017/S1368980008002103 |url=}}</ref>
* [[artrose]]<ref name="PMID 16198769" />
* [[lage rugpijn]]<ref>{{Citeer journal |author=Molenaar EA, Numans ME, van Ameijden EJ, Grobbee DE |title=[Considerable comorbidity in overweight adults: results from the Utrecht Health Project] |taal=nl |journal=Ned Tijdschr Geneeskd |volume=152 |issue=45 |pages=2457–63 |year=2008 |month=November |pmid=19051798 |doi= |url=}}</ref>
| <!--Alphabetized-->[[Urologie]] en [[nefrologie]]
|
* [[erectiestoornis]]<ref>{{Citeer journal |author=Esposito K, Giugliano F, Di Palo C, Giugliano G, Marfella R, D'Andrea F, D'Armiento M, Giugliano D |title=Effect of lifestyle changes on erectile dysfunction in obese men: A randomized controlled trial |journal=JAMA |volume=291 |issue=24 |pages=2978–84 |year=2004 |pmid=15213209|doi=10.1001/jama.291.24.2978}}</ref>
* [[urine-incontinentie]]<ref>{{Citeer journal |author=Hunskaar S |title=A systematic review of overweight and obesity as risk factors and targets for clinical intervention for urinary incontinence in women |journal=Neurourol. Urodyn.|volume=27 |issue=8 |pages=749–57 |year=2008 |pmid=18951445 |doi=10.1002/nau.20635 |url=}}</ref>
* [[chronisch nierfalen]]<ref>{{Citeer journal |author=Ejerblad E, Fored CM, Lindblad P, Fryzek J, McLaughlin JK, Nyrén O |title=Obesity and risk for chronic renal failure |journal=J. Am. Soc. Nephrol. |volume=17 |issue=6 |pages=1695–702|year=2006 |pmid=16641153 |doi=10.1681/ASN.2005060638}}</ref>
* [[hypogonadisme]]<ref>{{Citeer journal |author=Makhsida N, Shah J, Yan G, Fisch H, Shabsigh R |title=Hypogonadism and metabolic syndrome: Implications for testosterone therapy |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-urology_2005-09_174_3/page/827 |journal=J. Urol. |volume=174 |issue=3 |pages=827–34|year=2005 |month=September |pmid=16093964 |doi=10.1097/01.ju.0000169490.78443.59}}</ref>
* [[begraven penis]]<ref name="pmid19935302">{{Citeer journal |author=Pestana IA, Greenfield JM, Walsh M, Donatucci CF, Erdmann D |title=Management of "buried" penis in adulthood: an overview |journal=Plast. Reconstr. Surg. |volume=124|issue=4 |pages=1186–95 |year=2009 |month=October |pmid=19935302 |doi=10.1097/PRS.0b013e3181b5a37f}}</ref>
|}

=== Obesitasparadox ===
Hoewel er voldoende bewijs is voor de negatieve gevolgen van obesitas voor de menselijke gezondheid, lijken bepaalde subgroepen juist gezonder te zijn bij een verhoogde BMI. Dit verschijnsel wordt wel de 'obesitasparadox' genoemd.<ref name="Schmidt2007">{{Citeer journal |author=Schmidt DS, Salahudeen AK |title=Obesity-survival paradox-still a controversy? |journal=Semin Dial |volume=20 |issue=6 |pages=486–92 |year=2007 |pmid=17991192|doi=10.1111/j.1525-139X.2007.00349.x}}</ref> Deze paradox is voor het eerst beschreven in 1999 bij mensen met overgewicht of obesitas die hemodialyse ondergingen;<ref name="Schmidt2007" /> daarna is dit verschijnsel vastgesteld bij mensen met [[hartfalen]] en [[perifeer vaatlijden|perifeer arterieel vaatlijden]] (PAV).<ref name="paradox2003">{{Citeer journal |author=|title=Behavioral counseling in primary care to promote a healthy diet: recommendations and rationale |url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2003-06-15_67_12/page/n138|journal=Am Fam Physician |volume=67 |issue=12 |pages=2573–6 |year=2003 |month=June |pmid=12825847 |doi= |author1= U.S. Preventive Services Task Force}}</ref>

Bij mensen met hartfalen was het sterftecijfer lager bij een BMI tussen 30,0 en 34,9 dan bij mensen met een normaal gewicht. De verklaring die hiervoor wel is gegeven, is dat mensen vaak gewicht verliezen naarmate ze steeds zieker worden.<ref>{{Citeer journal |author=Habbu A, Lakkis NM, Dokainish H |title=The obesity paradox: Fact or fiction?|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-cardiology_2006-10-01_98_7/page/n103 |journal=Am. J. Cardiol. |volume=98 |issue=7 |pages=944–8 |year=2006 |month=October |pmid=16996880|doi=10.1016/j.amjcard.2006.04.039}}</ref> Hetzelfde is vastgesteld bij andere soorten hartziekten. Mensen met obesitas klasse 1 en een hartziekte hebben niet meer bijkomende hartproblemen dan mensen met een normaal gewicht en een hartziekte. Mensen met ernstiger obesitas lopen echter wel een groter risico op meer hartproblemen.<ref>{{Citeer journal |author=Romero-Corral A |title=Association of bodyweight with total mortality and with cardiovascular events in coronary artery disease: A systematic review of cohort studies |journal=Lancet |volume=368|issue=9536 |pages=666–78 |year=2006 |pmid=16920472 |doi=10.1016/S0140-6736(06)69251-9 |author-separator=,|author2=Montori VM |author3=Somers VK |display-authors=3 |last4=Korinek |first4=Josef |last5=Thomas |first5=Randal J|last6=Allison |first6=Thomas G |last7=Mookadam |first7=Farouk |last8=Lopez-Jimenez|first8=Francisco}}</ref><ref>{{Citeer journal |author=Oreopoulos A, Padwal R, Kalantar-Zadeh K, Fonarow GC, Norris CM, McAlister FA |title=Body mass index and mortality in heart failure: A meta-analysis |journal=Am. Heart J. |volume=156|issue=1 |pages=13–22 |year=2008 |month=July |pmid=18585492 |doi=10.1016/j.ahj.2008.02.014 |url=https://archive.org/details/sim_american-heart-journal_2008-07_156_1/page/13}}</ref> Zelfs na een [[overbruggingsoperatie|cardiale bypassoperatie]] is het sterftecijfer niet hoger bij overgewicht en obesitas.<ref>{{Citeer journal |author=Oreopoulos A, Padwal R, Norris CM, Mullen JC, Pretorius V, Kalantar-Zadeh K|title=Effect of obesity on short- and long-term mortality postcoronary revascularization: A meta-analysis|journal=Obesity (Silver Spring) |volume=16 |issue=2 |pages=442–50 |year=2008 |month=February |pmid=18239657|doi=10.1038/oby.2007.36}}</ref> In een onderzoek is vastgesteld dat de grotere overlevingskans te verklaren was door de agressievere behandeling van obese patiënten na een hartaanval.<ref>{{Citeer journal| author=Diercks DB | title=The obesity paradox in non-ST-segment elevation acute coronary syndromes: Results from the Can Rapid risk stratification of Unstable angina patients Suppress ADverse outcomes with Early implementation of the American College of Cardiology/American Heart Association Guidelines Quality Improvement Initiative | url=https://archive.org/details/sim_american-heart-journal_2006-07_152_1/page/140 | journal=Am Heart J | year=2006 | month=July | volume=152 |issue=1 | pages=140–8 | pmid=16824844 | doi=10.1016/j.ahj.2005.09.024| author-separator=,| author2=Roe MT|author3=Mulgund J| display-authors=3| last4=Pollack| first4=Charles V.| last5=Kirk| first5=J. Douglas| last6=Gibler|first6=W. Brian| last7=Ohman| first7=E. Magnus| last8=Smith| first8=Sidney C.| last9=Boden| first9=William E.}}</ref> Een ander onderzoek liet zien dat obesitas geen voordeel oplevert bij patiënten met perifeer arterieel vaatlijden die ook [[chronische obstructieve longziekte]] (COPD) hebben.<ref name="paradox2003" />

=== Volksgezondheid ===
De [[Wereldgezondheidsorganisatie]] voorspelde in 2008 dat overgewicht en obesitas op korte termijn de traditionele [[volksgezondheid]]sproblemen zoals [[ondervoeding]] en [[infectieziekten]] zal vervangen als de belangrijkste oorzaak van slechte gezondheid.<ref>{{Citeer boek |author=Loscalzo, Joseph; Fauci, Anthony S.; Braunwald, Eugene; Dennis L. Kasper; Hauser, Stephen L; Longo, Dan L. |title=Harrison's principles of internal medicine |publisher=McGraw-Hill Medical |location=|year=2008 |pages= |isbn=0-07-146633-9 |oclc=|doi= |accessdate=}}</ref> Obesitas is een probleem voor de volksgezondheid en voor beleidsmakers vanwege haar wijdverspreidheid, kosten en gezondheidseffecten.<ref>{{Citeer boek | author=Satcher D | title=The Surgeon General's Call to Action to Prevent and Decrease Overweight and Obesity | year=2001 | publisher=U.S. Dept. of Health and Human Services, Public Health Service, Office of Surgeon General | url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK44206/|isbn=978-0-16-051005-2}}</ref> De gezondheidszorg probeert te begrijpen welke omgevingsfactoren verantwoordelijk zijn voor het toenemend voorkomen van obesitas en deze factoren te corrigeren. Oplossingen worden gezocht in het veranderen van de factoren die een overvloedige voedselinname veroorzaken en lichaamsbeweging afremmen. Het gaat hier om maatregelen zoals gesubsidieerde maaltijdprogramma's op scholen, het beperken van reclame voor [[junkfood]] voor kinderen<ref>{{Citeer nieuws | author=Brook Barnes | title=Limiting Ads of Junk Food to Children |url=http://www.nytimes.com/2007/07/18/business/18food.html | work=New York Times | date=2007-07-18 |accessdate=2008-07-24}}</ref> en het beperken van de beschikbaarheid van gezoete frisdranken op scholen.<ref>{{Citeer web |url=http://www.healthfinder.gov/news/newsstory.aspx?docID=625759 |title=Fewer Sugary Drinks Key to Weight Loss -healthfinder.gov |work=U.S. Department of Health and Human Services |accessdate=Oct 18,2009 |archiefdatum=16 november 2012 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20121116045620/http://www.healthfinder.gov/news/newsstory.aspx?docID=625759 |dodeurl=ja }}</ref> Bij het inrichten van stedelijke gebieden wordt meer aandacht besteed aan toegankelijkheid van parken en het ontwikkelen van loop- en fietsroutes.<ref>{{Citeer journal | author=Brennan Ramirez LK | title=Indicators of activity-friendly communities: An evidence-based consensus process | journal=Am J Prev Med | year=2006 | month=December | issue=6 | pages=530–32 | pmid=17169714 | url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-preventive-medicine_2006-12_31_6/page/530|doi=10.1016/j.amepre.2006.07.026 | volume=31 | author-separator=, | author2=Hoehner CM | author3=Brownson RC |display-authors=3 | last4=Cook | first4=R | last5=Orleans | first5=C | last6=Hollander | first6=M | last7=Barker |first7=D | last8=Bors | first8=P | last9=Ewing | first9=R}}</ref>

Er zijn veel landen en groepen die rapporten hebben gepubliceerd met betrekking tot obesitas. In 1998 werden de eerste US Federal Guidelines gepubliceerd onder de titel ''Clinical Guidelines on the Identification, Evaluation, and Treatment of Overweight and Obesity in Adults: The Evidence Report''.<ref>{{Citeer boek |author=National Heart, Lung, and Blood Institute|title=Clinical Guidelines on the Identification, Evaluation, and Treatment of Overweight and Obesity in Adults|publisher=International Medical Publishing, Inc |location=|year= 1998 |isbn=1-58808-002-1 |oclc=|url=http://www.nhlbi.nih.gov/guidelines/obesity/ob_gdlns.pdf|format=PDF}}</ref> In 2006 publiceerde het [[Canadian Obesity Network]] het rapport "Canadian Clinical Practice Guidelines (CPG) on the Management and Prevention of Obesity in Adults and Children". Dit is een uitvoerige richtlijn op basis van wetenschappelijk bewijs over de aanpak van de behandeling en het voorkomen van overgewicht en obesitas bij volwassenen en kinderen.<ref>{{Citeer journal |author=Lau DC, Douketis JD, Morrison KM, Hramiak IM, Sharma AM, Ur E |title=2006 Canadian clinical practice guidelines on the management and prevention of obesity in adults and children summary |journal=CMAJ |volume=176 |issue=8|pages=S1–13 |year=2007 |month=April |pmid=17420481 |pmc=1839777|doi=10.1503/cmaj.061409 |url=http://www.cmaj.ca/cgi/content/full/176/8/S1}}</ref>

In 2004, werd in Groot-Brittannië door het [[Royal College of Physicians]], de [[Faculty of Public Health]] en het [[Royal College of Paediatrics and Child Health]] het rapport "Storing up Problems" gepubliceerd, waarin het groeiende probleem van obesitas in het Verenigd Koninkrijk werd benadrukt.<ref>{{Citeer boek |title=Storing up problems; the medical case for a slimmer nation |date=2004-02-11|publisher=Royal College of Physicians |location= Londen|isbn=1-86016-200-2 |author=}}</ref> In hetzelfde jaar publiceerde het [[Health Select Committee]] van het [[British House of Commons|House of Commons]] zijn "meest omvangrijke onderzoek [...] ooit uitgevoerd" naar de effecten van obesitas op de gezondheid en de maatschappij in Groot-Brittannië en mogelijke manieren om het probleem aan te pakken.<ref name="GB2004">{{Citeer boek |author=Great Britain Parliament House of Commons Health Committee |title=Obesity– Volume 1 – HCP 23-I, Third Report of session 2003–04. Report, together with formal minutes|url=http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmselect/cmhealth/23/2302.htm|accessdate=2007-12-17|year=2004 |month=May|publisher=TSO (The Stationery Office)|location=Londen, UK|isbn=978-0-215-01737-6}}</ref> In 2006 heeft het [[National Institute for Health and Clinical Excellence]] (NICE) een richtlijn uitgegeven voor de diagnose en behandeling van obesitas, met beleidsadviezen voor niet-gezondheidsorganisaties zoals gemeenteraden.<ref name="PMID 22497033">{{Citeer web |url=http://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/CG43NICEGuideline.pdf |title=Obesity: guidance on the prevention, identification, assessment and management of overweight and obesity in adults and children|publisher=[[National Health Services]] (NHS)|year= 2006|format=PDF |work=[[National Institute for Health and Clinical Excellence]](NICE)|accessdate=April 8, 2009}}</ref> In een rapport uit 2007 van [[Derek Wanless]] in opdracht van het [[King's Fund]] werd gewaarschuwd dat als er geen verdere actie wordt ondernomen, obesitas de [[National Health Service]] financieel lam kan leggen.<ref>{{Citeer boek |last=Wanless |first=Sir Derek |coauthors=John Appleby, Anthony Harrison, Darshan Patel|title=Our Future Health Secured? A review of NHS funding and performance|url=http://www.kingsfund.org.uk/research/publications/our_future.html|accessdate=2007-12-17 |year=2007 |publisher=The King's Fund|location=Londen, UK |isbn=1-85717-562-X}}</ref>

Er wordt gezocht naar alomvattende aanpakken om de toename van obesitas het hoofd te kunnen bieden. Het "Obesity Policy Action" (OPA) platform maakt onderscheid tussen verschillende niveaus van beleid. 'Upstream'beleid richt zich op veranderingen op maatschappelijk niveau, 'midstream'beleid probeert het gedrag van individuele mensen te veranderen om obesitas te voorkomen en 'downstream'-beleid probeert mensen met obesitas te genezen.<ref>{{Citeer journal |author=Sacks G, Swinburn B, Lawrence M|title=Obesity Policy Action framework and analysis grids for a comprehensive policy approach to reducing obesity|journal=Obes Rev |volume=10 |issue=1 |pages=76–86 |year=2009 |month=January|pmid=18761640|doi=10.1111/j.1467-789X.2008.00524.x |url=}}</ref>

== Geschiedenis ==
Vóór de 20e&nbsp;eeuw kwam obesitas zelden voor.<ref name="PMID 17316298" />

De [[Grieken]] waren de eersten die obesitas als een medische aandoening beschouwden.<ref name="PMID 17316298">{{en}}{{Citeer journal|author=Haslam D |title=Obesity: a medical history |journal=Obes Rev |volume=8 Suppl 1 |issue= |pages=31–6 |year=2007|month=March |pmid=17316298 |doi=10.1111/j.1467-789X.2007.00314.x |url=}}</ref> [[Hippocrates van Kos|Hippocrates]] schreef dat "Corpulentie niet alleen een ziekte op zich is, maar ook de voorbode van andere ziekten".<ref name="PMID 16198769" /> De Indische chirurg [[Sushruta]] (6e eeuw v. Chr.) legde een verband tussen obesitas en diabetes en hart- en vaatziekten.<ref name="Dwivedi&Dwivedi07" /> Hij adviseerde lichamelijke inspanning om de aandoening en bijwerkingen te bestrijden.<ref name="Dwivedi&Dwivedi07">{{Citeer web |url=http://medind.nic.in/iae/t07/i4/iaet07i4p243.pdf |format=PDF |title=History of Medicine: Sushruta – the Clinician –Teacher par Excellence |accessdate=2008-09-19 |work=Dwivedi, Girish & Dwivedi, Shridhar |publisher= |year=2007 |archiefdatum=2008-10-10 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20081010045900/http://medind.nic.in/iae/t07/i4/iaet07i4p243.pdf |dodeurl=ja }}</ref> De mensheid heeft het grootste deel van haar geschiedenis moeten worstelen met voedselschaarste.<ref>{{Citeer boek |author=Theodore Mazzone; Giamila Fantuzzi |title=Adipose Tissue And Adipokines in Health And Disease (Nutrition and Health) |publisher=Humana Press|location=Totowa, NJ |year=2006 |page=222 |isbn=1-58829-721-7 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> Daarom wordt obesitas historisch als een teken van welvaart en voorspoed beschouwd. Het kwam veel voor onder de hoge ambtenaren in Europa in de [[middeleeuwen]] en de [[renaissance (hoofdbetekenis)|renaissance]]<ref name="PMID 14578257">{{en}}{{Citeer journal|author=Zachary Bloomgarden|title=Prevention of Obesity and Diabetes|journal=Diabetes Care|volume=26|issue=11|pages=3172–3178|pmid=14578257|doi=10.2337/diacare.26.11.3172|url=http://care.diabetesjournals.org/content/26/11/3172.full|year=2003}}</ref> en in klassieke beschavingen in Oost-Azië.<ref>Keller p. 49</ref>

Met het begin van de [[industriële revolutie]] besefte men dat de militaire en economische macht van landen afhankelijk was van zowel de lichaamsomvang als de kracht van de soldaten en arbeiders.<ref name="Caballero">{{Citeer journal|author=Caballero B|title=The global epidemic of obesity: An overview|journal=Epidemiol Rev|volume=29|issue=|pages=1–5|pmid=17569676|doi=10.1093/epirev/mxm012|url=|year=2007}}</ref> Het verhogen van de gemiddelde BMI van wat tegenwoordig als ondergewicht wordt beschouwd naar wat nu normaal is, speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van industriële samenlevingen.<ref name="Caballero" /> Als gevolg daarvan namen lengte en gewicht beide toe gedurende de 19e&nbsp;eeuw in ontwikkelde landen. In de 20e eeuw bereikte de lichaamslengte van de mens zo'n beetje het maximum van wat genetisch mogelijk was, en groeide lichaamsgewicht veel meer dan lichaamslengte, wat tot obesitas leidde.<ref name="Caballero" /> In de jaren 50 nam kindersterfte door de toenemende welvaart in ontwikkelde landen af, maar naarmate lichaamsgewicht toenam, kwamen ook hart- en nierziekten vaker voor.<ref name="Caballero" /><ref>{{Citeer journal | doi=10.2105/AJPH.42.9.1116 | author=Breslow L |title=Public Health Aspects of Weight Control | journal=Am J Public Health Nations Health | year=1952 | month=September| volume=42 | issue=9 | pages=1116–20 | pmid=12976585 | pmc=1526346}}</ref>
Gedurende deze periode zagen verzekeringsmaatschappijen het verband tussen gewicht en levensverwachting en verhoogden ze de premies voor mensen met overgewicht.<ref name="PMID 16198769" />[[Bestand:Obesitas in Nederland onder volwassenen (20+) 1981-2006.jpg|thumb|300px|right|Een cumulatieve relatieve frequentiepolygoon van obesitas (BMI>30) in Nederland onder volwassenen, bron: [[Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling|OESO]] / [[Centraal Bureau voor de Statistiek|CBS]]]]

{{Dubbele afbeelding|right|World map of Male Obesity, 2008.svg|200|World map of Female Obesity, 2008.svg|200|Wereldwijde obesitaspercentages onder mannen (links) en vrouwen (rechts).<ref name="IOTF2008">{{Citeer web|url=http://www.iotf.org/database/documents/GlobalPrevalenceofAdultObesity16thDecember08.pdf |title=Global Prevalence of Adult Obesity |format=PDF |work=[[International Obesity Taskforce]] |accessdate=January 29, 2008}}</ref>
{{BeginKolommen}}
{{Legenda|#ffff65|<5%}}
{{Legenda|#fff200|5–10%}}
{{Legenda|#ffdc00|10–15%}}
{{NieuweKolom}}
{{Legenda|#ffc600|15–20%}}
{{Legenda|#ffb000|20–25%}}
{{Legenda|#ff9a00|25–30%}}
{{NieuweKolom}}
{{Legenda|#ff8400|30–35%}}
{{Legenda|#ff6e00|35–40%}}
{{Legenda|#ff5800|40–45%}}
{{NieuweKolom}}
{{Legenda|#ff4200|45–50%}}
{{Legenda|#ff2c00|50–55%}}
{{Legenda|#cb0000|>55%}}
{{EindeKolommen}}
}}

In de periode vlak na de [[Tweede Wereldoorlog]] tot 1960 steeg het gewicht van de gemiddelde persoon in de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]], maar slechts weinigen waren zwaarlijvig. In 1960 was vrijwel de volledige bevolking goed gevoed, maar werd men in het algemeen niet te zwaar. In de periode sinds 1980 heeft de groei in het aantal zwaarlijvigen [[epidemie|epidemische]] vormen aangenomen. In 1997 erkende de Wereldgezondheidsorganisatie obesitas officieel als een wereldwijde epidemie.<ref name="Caballero" />

In de Europese Unie had in 2008 meer dan de helft van de volwassen bevolking overgewicht of obesitas. Gemiddeld was 15,5% van de bevolking obees (BMI van meer dan 30&nbsp;kg/m<sup>2</sup>). Voor de meeste Europese landen, waaronder Nederland, was dit meer dan een verdubbeling ten opzichte van de cijfers van 1988.<ref name="OECD">{{en}}Cijfers komen uit een rapport gepubliceerd door de Europese Commissie en de OECD. OECD - [http://dx.doi.org/10.1787/health_glance-2010-en "Health at a Glance: Europe 2010"], OECD Publishing 2010. {{ISBN|978-92-64-09031-6}} (PDF).</ref> In 2008 had 35% van de wereldbevolking overgewicht, terwijl 10% van de mannen en 14% van de vrouwen obees was.<ref name="PMID 24502225" /> Dit cijfer is veel hoger in welvarende gebieden, zoals de [[Verenigde Staten (hoofdbetekenis)|Verenigde Staten]], waar in 2008 62% overgewicht had en 26% obees was en in Australië, waar deze cijfers respectievelijk 35% en 28% zijn.<ref name="PMID 24502225" /> Het percentage ernstige obesitas stijgt in de Verenigde Staten, Australië en Canada sneller dan het totale obesitaspercentage.<ref name="morbid2007" /><ref>{{Citeer journal|author=Howard, Natasha J.|title=Severe obesity: Investigating the socio-demographics within the extremes of body mass index|journal=Obesity Research &Clinical Practice|volume=2|issue=1|pages=51–59|pmid=|doi=10.1016/j.orcp.2008.01.001|url=|year=2008|month=March|first2=A|first3=T|first4=C|last2=Taylor|last3=Gill|last4=Chittleborough}}</ref><ref name="Tjepkema2005">{{Citeer boek|title=Nutrition: Findings from the Canadian Community Health Survey|author=Tjepkema M|url=http://www.statcan.gc.ca/pub/82-620-m/2005001/article/adults-adultes/8060-eng.htm|publisher=Statistics Canada|location=Ottawa, Ontario|date=2005-07-06|chapter=Measured Obesity–Adult obesity in Canada: Measured height and weight}}</ref>

Deze toename is het meest opvallend in stedelijke gebieden.<ref name="WHO2009">{{Citeer web|url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/publications/facts/obesity/en/|title=WHO: Obesity and overweight|accessdate=January 10, 2009|work=[[World Health Organization]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081218104805/http://www.who.int/dietphysicalactivity/publications/facts/obesity/en/|archivedate=december 18, 2008|deadurl=yes}}</ref> De enige regio in de wereld waar obesitas niet algemeen voorkomt is [[Sub-Saharisch Afrika]].<ref name="PMID 16198769" />

=== Historische trends van jeugdobesitas ===
Jeugdobesitas heeft in de 21e&nbsp;eeuw epidemische vormen aangenomen: de percentages stijgen zowel in de ontwikkelde wereld als in de ontwikkelingslanden. Obesitas bij kinderen en adolescenten wordt gedefinieerd als een BMI hoger dan de 95e&nbsp;[[percentiel]].<ref name="cdc.gov" /> De referentiegegevens waarop deze percentielen berusten, stammen uit de periode 1963 tot 1994 en zijn dus niet vertroebeld door de recente stijgingen van obesitaspercentages.<ref name="Flegal KM, Ogden CL, Wei R, Kuczmarski RL, Johnson CL 2001 1086–93" /> Obesitas bij kinderen is in de periode sinds de jaren 80 van de vorige eeuw met een factor twee tot vijf toegenomen in ontwikkelde landen en bijna viermaal in ontwikkelingslanden.<ref name="PMID 23924506">{{en}}{{Aut|Lakhan SE, Kirchgessner A.}} The emerging role of dietary fructose in obesity and cognitive decline. Nutrition Journal. 2013;12:114. {{PMID|23924506}}. {{DOI|10.1186/1475-2891-12-114}}. Dit is een [[open access]] artikel, beschikbaar onder de licentie [[Creative Commons#Kenmerken|Creative Commons Naamsvermelding]] (CC BY; versie 2.0).</ref> Het obesitaspercentage onder Canadese jongens steeg van 11% in de jaren 80 tot meer dan 30% in de jaren 90 van de vorige eeuw, onder Braziliaanse kinderen steeg dat percentage in dezelfde periode van 4 tot 14%.<ref name="flynn2006" /> Circa 18% van de kinderen in de VS is obees.<ref name="PMID 23924506" />

=== Historische trends van voedingspatronen ===
{{Dubbele afbeelding|right|World map of Energy consumption 1961,2.svg|200|World map of Energy consumption 2001-2003.svg|200|Kaart van beschikbare energie uit voeding per persoon per dag in 1961 (links) en 2001–2003 (rechts), uitgedrukt in kcal/persoon/dag.<ref name="Earth09" />
{{BeginKolommen}}
{{Legenda|#b3b3b3|geen gegevens}}
{{Legenda|#ffff65|<1600}}
{{Legenda|#fff200|1600–1800}}
{{Legenda|#ffdc00|1800–2000}}
{{Legenda|#ffc600|2000–2200}}
{{Legenda|#ffb000|2200-2400}}
{{Legenda|#ff9a00|2400–2600}}
{{NieuweKolom}}
{{Legenda|#ff8400|2600–2800}}
{{Legenda|#ff6e00|2800-3000}}
{{Legenda|#ff5800|3000-3200}}
{{Legenda|#ff4200|3200-3400}}
{{Legenda|#ff2c00|3400–3600}}
{{Legenda|#cb0000|>3600}}
{{EindeKolommen}}
}}
De [[hoeveelheid voedselenergie]] per persoon verschilt aanmerkelijk tussen regio's en landen. Deze hoeveelheid is ook in de loop der tijd sterk veranderd.<ref name="Earth09">{{Citeer web|url=http://earthtrends.wri.org/searchable_db/index.php?theme=8&variable_ID=212&action=select_countries|title=EarthTrends: Nutrition: Calorie supply per capita|accessdate=Oct. 18, 2009|work=World Resources Institute}}</ref> Tussen het begin van de jaren 70 en het einde van de jaren 90 nam de gemiddelde beschikbare hoeveelheid calorieën per persoon per dag (de hoeveelheid gekocht voedsel) toe in alle delen van de wereld, met uitzondering van Oost-Europa. In de Verenigde Staten was de beschikbaarheid het hoogst met 3654&nbsp;calorieën per persoon in 1996.<ref name="Earth09" /> Dit nam verder toe tot 3754 in 2003.<ref name="Earth09" /> Aan het eind van de jaren 90 beschikten Europeanen over 3394&nbsp;calorieën per persoon, in de ontwikkelingslanden in Azië was dat 2648&nbsp;calorieën per persoon en in Afrika ten zuiden van de Sahara 2176&nbsp;calorieën per persoon.<ref name="Earth09" /><ref>{{Citeer web|url=http://www.scribd.com/doc/1470965/USDA-frsept99b|title=USDA: frsept99b|accessdate=January 10, 2009|work=[[United States Department of Agriculture]]}}</ref> Er is verband gevonden tussen de totale calorieconsumptie en obesitas.<ref>{{Citeer web|url=http://www.statcan.gc.ca/pub/82-003-x/2009004/article/10933-eng.htm|title=Diet composition and obesity among Canadian adults|accessdate=|work=Statistics Canada}}</ref>

[[Bestand:World Per Person Energy Consumption.png|thumb|400px|alt=Een grafiek die een geleidelijke wereldwijde toename laat zien van geconsumeerde voedselenergie per persoon per dag tussen 1961 en 2002.|Gemiddelde energieconsumptie per persoon wereldwijd van 1961 tot 2002<ref name="Earth09" />]]
De wijdverbreide beschikbaarheid van [[voedingsrichtlijn]]en<ref>{{Citeer web|url=http://www.cdc.gov/nccdphp/dnpa/nutrition/nutrition_for_everyone|title=Nutrition For Everyone|accessdate=2008-07-09|author=National Control for Health Statistics|publisher=Centers for Disease Control and Prevention}}</ref> heeft weinig bijgedragen aan een oplossing van de problemen van overeten en een slechte keuze van voedingsmiddelen.<ref>{{Citeer journal|author=Marantz PR, Bird ED, Alderman MH|title=A call for higher standards of evidence for dietary guidelines|journal=Am J Prev Med|volume=34|issue=3|pages=234–40|pmid=18312812|doi=10.1016/j.amepre.2007.11.017|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-preventive-medicine_2008-03_34_3/page/234|year=2008|month=March}}</ref> Tussen 1971 en 2000 is het obesitaspercentage in de Verenigde Staten gestegen van 14,5% naar 30,9%.<ref name="Flegal2002">{{Citeer journal|author=Flegal KM, Carroll MD, Ogden CL, Johnson CL|title=Prevalence and trends in obesity among US adults, 1999–2000|journal=JAMA|volume=288|issue=14|pages=1723–1727|pmid=12365955|doi=10.1001/jama.288.14.1723|url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/288/14/1723|year=2002|month=October}}</ref> In diezelfde periode nam de gemiddelde consumptie van voedselenergie toe. De gemiddelde stijging bedroeg voor vrouwen 335&nbsp;calorieën per dag (van 1542&nbsp;calorieën in 1971 tot 1877&nbsp;calorieën in 2004), terwijl de gemiddelde stijging voor mannen 168&nbsp;calorieën per dag was (van 2450&nbsp;calorieën in 1971 tot 2618&nbsp;calorieën in 2004). Het grootste deel van deze extra voedselenergie bestond uit een toegenomen consumptie van koolhydraten in plaats van vet.<ref>{{Citeer journal|author=Wright JD, Kennedy-Stephenson J, Wang CY, McDowell MA, Johnson CL|title=Trends in intake of energy and macronutrients—United States, 1971–2000|journal=MMWR Morb Mortal Wkly Rep|volume=53|issue=4|pages=80–2|pmid=14762332|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5304a3.htm|year=2004|month=February}}</ref> De voornaamste bron van deze extra koolhydraten zijn gezoete dranken, die nu bijna 25% van de dagelijkse voedselenergie van jonge volwassenen in Amerika vormen,<ref name="Caballero" /> en chips.<ref>{{Citeer journal|last=Mozaffarian|first=D|date=2011 Jun 23|title=Changes in Diet and Lifestyle and Long-Term Weight Gain in Women and Men|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2011-06-23_364_25/page/2392|journal=The New England Journal of Medicine|volume=364|issue=25|pages=2392–404|pmid=21696306|pmc=3151731|doi=10.1056/NEJMoa1014296|coauthors=Hao, T, Rimm, EB, Willett, WC, Hu, FB}}</ref> Wetenschappers zijn van mening dat de consumptie van gezoete dranken bijdraagt aan de toename van obesitas.<ref>{{Citeer journal|author=Malik VS, Schulze MB, Hu FB|title=Intake of sugar-sweetened beverages and weight gain: a systematic review|journal=Am. J. Clin. Nutr.|volume=84|issue=2|pages=274–88|pmid=16895873|pmc=3210834|doi=|url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/84/2/274|year=2006|month=August}}</ref><ref>{{Citeer journal|author=Olsen NJ, Heitmann BL|title=Intake of calorically sweetened beverages and obesity|journal=Obes Rev|volume=10|issue=1|pages=68–75|pmid=18764885|doi=10.1111/j.1467-789X.2008.00523.x|url=|year=2009|month=January}}</ref> Een recente studie naar eetgewoonten en het ontwikkelen van overgewicht en diabetes legt een direct verband tussen de hoeveelheid koolhydraten en deze aandoeningen.

Naarmate samenlevingen steeds afhankelijker worden van grote porties [[voedselenergie|energierijke]] fast-foodmaaltijden wordt het verband tussen fast-foodconsumptie en obesitas zorgwekkender.<ref>{{Citeer journal|author=Rosenheck R|title=Fast food consumption and increased caloric intake: a systematic review of a trajectory towards weight gain and obesity risk|journal=Obes Rev|volume=9|issue=6|pages=535–47|pmid=18346099|doi=10.1111/j.1467-789X.2008.00477.x|url=|year=2008|month=November}}</ref> In de Verenigde Staten is tussen 1977 en 1995 de consumptie van fast-foodmaaltijden verdrievoudigd en de geconsumeerde voedselenergie uit deze maaltijden verviervoudigd.<ref>{{Citeer boek|title=Agriculture Information Bulletin No. 750: America's Eating Habits: Changes and Consequences|author=Lin BH, Guthrie J and Frazao E|url=http://www.ers.usda.gov/publications/aib750/|publisher=US Department of Agriculture, Economic Research Service|location=Washington, DC|chapter=Nutrient contribution of food away from home|year=1999|editor=Frazão E|pages=213–239|access-date=16 juni 2014|archiefdatum=11 juni 2002|archiefurl=https://web.archive.org/web/20020611183104/http://www.ers.usda.gov/publications/aib750/|dodeurl=ja}}</ref>

Mensen met obesitas geven hun voedselconsumptie voortdurend te laag op in vergelijking met mensen met een normaal gewicht.<ref>Kopelman and Caterson 2005:324.</ref> Dit blijkt zowel uit [[calorimeter]]onderzoek van mensen<ref>Metabolism alone doesn't explain how thin people stay thin, The Medical Post, John Schieszer</ref> als uit directe observatie.

Interessant genoeg is het aantal Amerikanen dat een [[dieet]] volgt eveneens gegroeid sinds de toename van zwaarlijvigheid. Inmiddels is bekend dat diëten op de korte termijn het overgewicht kunnen laten afnemen, maar dat men na verloop van tijd toch weer in gewicht toeneemt. Aan dit fenomeen, bekend als [[jojo-effect]], liggen complexe [[hormoon|hormonale]] en [[neurologie|neurologische]] processen ten grondslag.

[[Landbouwbeleid]] en [[Groene revolutie (landbouw)|-technieken]] in de Verenigde Staten en Europa hebben geleid tot prijsdalingen voor voedsel. In de Verenigde Staten heeft subsidiëring van maïs, soja, tarwe en rijst volgens de [[landbouwwet van de VS]] de voornaamste bronnen van bewerkte levensmiddelen goedkoop gemaakt ten opzichte van fruit en groenten.<ref>{{Citeer nieuws|work=New York Times|date=22 April 2007|title=You Are What You Grow|accessdate=2007-07-30|url=http://www.nytimes.com/2007/04/22/magazine/22wwlnlede.t.html?ex=1186027200&en=bbe0f6a2c10e3b3c&ei=5070|author=Pollan, Michael}}</ref>

Controversieel is echter de gedocumenteerde tendens uit de VS dat zowel de energie- als de (verzadigd)vetinname in de periode 1971-2000 significant zijn gedaald, terwijl de consumptie van koolhydraatbronnen is gestegen. Uit geschiedkundig oogpunt blijkt ook dat een aantal parameters van onze voeding ten opzichte van de [[neolithicum]] drastisch is veranderd. Een van deze parameters is de glykemische index, maar ook de algehele samenstelling van de macronutriënten is veranderd: wij eten tegenwoordig meer koolhydraten en minder vetten en proteïnen.<ref>{{en}}NHANES studie 1971-2000 CDC (V.S.)</ref> Inmiddels is in meerdere onderzoeken duidelijk geworden dat wanneer mensen, en niet alleen mensen met overgewicht maar ook met diabetes mellitus (suikerziekte), graanproducten uit hun dieet houden (Low-Carb), de vetzuren en cholesterol zich verbeteren en er wordt zelfs een daling gezien van de bloedsuikerwaarden.{{Bron?||2018|03|08}} Ook het gewicht verbetert, niet alleen door de lagere calorie-intake maar tevens doordat de hypothalamus weer gevoelig wordt voor leptine door de verlaging van de triglyceriden.

=== Historische trends van weinig bewegen ===
Een [[zittend leven]] speelt een belangrijke rol bij obesitas.<ref>Seidell 2005 p.10</ref> Wereldwijd heeft een grote verschuiving plaatsgevonden naar lichamelijk minder belastend werk:<ref name="WHO2009" /><ref name="WHOExercise">{{Citeer web|url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/factsheet_inactivity/en/index.html|title=WHO &#124; Physical Inactivity: A Global Public Health Problem|accessdate=February 22, 2009|work=[[World Health Organization]]}}</ref><ref name="Ness2006">{{Citeer journal|author=Ness-Abramof R, Apovian CM|title=Diet modification for treatment and prevention of obesity|journal=Endocrine|volume=29|issue=1|pages=5–9|pmid=16622287|doi=10.1385/ENDO:29:1:135|url=|year=2006|month=February}}</ref> momenteel krijgt minstens 60% van de wereldbevolking te weinig beweging.<ref name="WHOExercise" /> De hoofdoorzaken zijn de toename van mechanisch vervoer en de toename van thuiswerken met arbeidsbesparende technologie.<ref name="WHO2009" /><ref name="WHOExercise" /><ref name="Ness2006" /> Elk jaar brengt een groter deel van de werkende bevolking de volledige werkdag achter een bureau of computer door. Kinderen lijken lichamelijk minder actief te worden doordat ze minder lopen en minder aan gymnastiek en sport doen.<ref>{{Citeer journal|author=Salmon J, Timperio A|title=Prevalence, trends and environmental influences on child and youth physical activity|journal=Med Sport Sci|volume=50|issue=|series=Medicine and Sport Science|pages=183–99|pmid=17387258|doi=10.1159/000101391|year=2007|isbn=978-3-318-01396-2}}</ref> Wereldwijde trends in actieve vrijetijdsbesteding in de vorm van [[lichaamsbeweging]] zijn niet geheel duidelijk. De [[Wereldgezondheidsorganisatie]] meldt dat mensen over de hele wereld minder actieve bezigheden kiezen om te recreëren, terwijl uit een Fins onderzoek<ref>{{Citeer journal|author=Borodulin K, Laatikainen T, Juolevi A, Jousilahti P|title=Thirty-year trends of physical activity in relation to age, calendar time and birth cohort in Finnish adults|journal=Eur J Public Health|volume=18|issue=3|pages=339–44|pmid=17875578|doi=10.1093/eurpub/ckm092|url=|year=2008|month=June}}</ref> juist een toename bleek en een onderzoek uit de Verenigde Staten geen substantiële verandering te zien gaf in lichaamsbeweging als vrijetijdsbesteding.<ref>{{Citeer journal|author=Brownson RC, Boehmer TK, Luke DA|title=Declining rates of physical activity in the United States: what are the contributors?|journal=Annu Rev Public Health|volume=26|issue=|pages=421–43|pmid=15760296|doi=10.1146/annurev.publhealth.26.021304.144437|url=|year=2005}}</ref>

Zowel bij kinderen als bij volwassenen is er verband tussen het aantal uren televisie kijken en het risico op obesitas.<ref>{{Citeer journal|author=Gortmaker SL, Must A, Sobol AM, Peterson K, Colditz GA, Dietz WH|title=Television viewing as a cause of increasing obesity among children in the United States, 1986–1990|journal=Arch Pediatr Adolesc Med|volume=150|issue=4|pages=356–62|pmid=8634729|doi=10.1001/archpedi.1996.02170290022003|year=1996|month=April}}</ref><ref>{{Citeer journal|author=Vioque J, Torres A, Quiles J|title=Time spent watching television, sleep duration and obesity in adults living in Valencia, Spain|journal=Int. J. Obes. Relat. Metab. Disord.|volume=24|issue=12|pages=1683–8|pmid=11126224|doi=10.1038/sj.ijo.0801434|url=|year=2000|month=December}}</ref><ref>{{Citeer journal|author=Tucker LA, Bagwell M|title=Television viewing and obesity in adult females|journal=Am J Public Health|volume=81|issue=7|pages=908–11|pmid=2053671|pmc=1405200|doi=10.2105/AJPH.81.7.908|url=http://www.ajph.org/cgi/reprint/81/7/908|format=PDF|year=1991|month=July}}</ref> Uit een overzicht bleek dat 63 van 73 onderzoeken (86%) aantoonden dat obesitas in de kinderjaren toenam met een toegenomen blootstelling aan media, waarbij de toename van obesitasgevallen gelijke tred hield met de toename van het aantal uren televisie kijken.<ref>{{Citeer web|url=http://ipsdweb.ipsd.org/uploads/IPPC/CSM%20Media%20Health%20Report.pdf|title=Media + Child and Adolescent Health: A Systematic Review|accessdate=April 6, 2009|format=PDF|work=Ezekiel J. Emanuel|publisher=Common Sense Media|year=2008|archiefdatum=2012-11-22|archiefurl=https://web.archive.org/web/20121122070205/http://ipsdweb.ipsd.org/uploads/IPPC/CSM%20Media%20Health%20Report.pdf|dodeurl=ja}}</ref>

=== Geschiedenis van de visie op obesitas ===
Door de eeuwen heen zagen veel culturen obesitas als het gevolg van karakterzwakte. De ''obesus'' of het dikke personage in de [[Griekse komedie]] was een veelvraat en een figuur waarmee de spot gedreven werd. In christelijke tijden werd voedsel beschouwd als een poort naar de zonden [[vadsigheid]] en [[lust (hoofdbetekenis)|lust]].<ref name="Woodhouse" />

Historisch is zwaarlijvigheid niet altijd als een probleem gezien. Vooral als uitdrukking van het tegendeel van hongersnood kon een obees lichaam een ideaal zijn, dat juist in de volkscultuur vaak terugkeert. Het slankheidsideaal is ontstaan bij maatschappelijke bovenlagen en pas later algemeen geworden.<ref>[http://www.filosofie.science.ru.nl/PDF%20library%20HZ/Obesitas.pdf {{Aut|Zwart, H.}} "Slankheid als beschavingsoffensief: de culturele en maatschappelijke betekenis van obesitas" in: ''De obesogene samenleving: maatschappelijke perspectieven op overgewicht'' (2007) Amsterdam University Press, Amsterdam] {{ISBN|9789053569818}}; p. 43 e.v. p. 2 e.v.; ''geraadpleegd 2014-11-02''</ref>

In de moderne westerse cultuur wordt overgewicht vaak gezien als onaantrekkelijk, en wordt obesitas veelal in verband gebracht met verschillende negatieve stereotypen. Mensen van alle leeftijden kunnen sociaal worden gestigmatiseerd en het doelwit zijn van pesterijen of door anderen worden gemeden. Obesitas is wederom een reden voor discriminatie.<ref name="Bias2001">{{Citeer journal|author=Puhl R, Brownell KD|title=Bias, discrimination, and obesity|journal=Obes. Res.|volume=9|issue=12|pages=788–805|pmid=11743063|doi=10.1038/oby.2001.108|url=|year=2001|month=December}}</ref>

In de westerse samenleving zijn de algemene opvattingen over gezond lichaamsgewicht anders dan de opvattingen over het ideaalgewicht, en beide opvattingen zijn sinds het begin van de 20e eeuw veranderd. Het gewicht dat als ideaal wordt beschouwd is sinds de jaren 20 lager geworden. Dit blijkt uit het feit dat de gemiddelde lengte van winnaars van de Miss America-verkiezingen van 1922 tot 1999 met 2% is toegenomen, terwijl hun gemiddelde gewicht met 12% is afgenomen.<ref>{{Citeer journal|author=Rubinstein S, Caballero B|title=Is Miss America an undernourished role model?|journal=JAMA|volume=283|issue=12|pmid=10735392|doi=10.1001/jama.283.12.1569|url=|year=2000|page=1569}}</ref> Aan de andere kant zijn de opvattingen over gezond gewicht de andere kant op veranderd. In Groot-Brittannië was het gewicht waarbij mensen zichzelf als te zwaar beschouwden in 2007 aanzienlijk hoger dan in 1999.<ref name="John2008">{{Citeer journal|author=Johnson F, Cooke L, Croker H, Wardle J|title=Changing perceptions of weight in Great Britain: comparison of two population surveys|journal=BMJ|volume=337|issue=|pages=a494|pmid=18617488|pmc=2500200|doi=10.1136/bmj.a494|url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/337/jul10_1/a494|year=2008}}</ref> Men vermoedt dat deze veranderingen het gevolg zijn van toenemende vetzucht, waardoor extra lichaamsvet steeds meer als normaal wordt beschouwd.<ref name="John2008" /> In veel delen van [[Afrika (hoofdbetekenis)|Afrika]] wordt obesitas nog steeds als een teken van welvaart en welzijn beschouwd. Dit is vooral gangbaar geworden sinds het begin van de [[hiv]]-epidemie.<ref name="PMID 16198769" />

=== Obesitas in de kunst ===
De eerste beelden van het menselijk lichaam 20.000 tot 35.000&nbsp;jaar geleden zijn voorstellingen van obese vrouwen. Sommigen schrijven de [[Venusbeeldjes]] toe aan de gewoonte om vruchtbaarheid te benadrukken, terwijl anderen van mening zijn dat ze de "vetheid" in de mensen van die tijd weergeven.<ref name="Woodhouse" /> Corpulentie is echter afwezig in zowel Griekse als Romeinse kunst, waarschijnlijk in overeenstemming met hun idealen met betrekking tot gematigdheid. Deze trend werd grotendeels voortgezet in de christelijke Europese traditie, waarbij alleen mensen met een lage sociaal-economische status obees werden afgebeeld.<ref name="Woodhouse" />

Tijdens de [[middeleeuwen]] en de [[renaissance (hoofdbetekenis)|renaissance]] werd obesitas vaak als een teken van welvaart beschouwd, en kwam het vrij vaak voor onder de elite: ''De Toscaanse Generaal [[Alessandro del Borro]]'' toegeschreven aan Charles Mellin, 1645.<ref name="PMID 14578257" /> Tijdens de [[renaissance (hoofdbetekenis)|renaissance]] begonnen sommige leden van de hogere stand met hun grote omvang te pronken, zoals te zien is in portretten van Hendrik VIII en Alessandro del Borro.<ref name="Woodhouse">{{Citeer journal |author=Woodhouse R |title=Obesity in art: A brief overview |journal=Front Horm Res |volume=36 |issue= |pages=271–86 |year=2008 |isbn=978-3-8055-8429-6|pmid=18230908 |doi=10.1159/000115370 |url=http://books.google.com/?id=nXRU4Ea1aMkC&pg=PA271&lpg=PA271&dq=Obesity+in+art:+a+brief+overview |series=Frontiers of Hormone Research}}</ref> [[Peter Paul Rubens|Rubens]] (1577–1640) beeldde regelmatig stevige vrouwen in zijn schilderijen af, waarvan de term [[Rubensvrouw]] is afgeleid. Deze vrouwen behielden echter hun zandloperfiguur dat verband hield met vruchtbaarheid.<ref name="Fumento">{{Citeer boek |author=Fumento, Michael |title=The Fat of the Land: Our Health Crisis and How Overweight Americans Can Help Themselves |publisher=Penguin (Non-Classics) |year=1997|page=126|isbn=0-14-026144-3}}</ref> Gedurende de 19e&nbsp;eeuw veranderden de opvattingen over obesitas in de westerse wereld. Na eeuwen waarin obesitas synoniem was met welvaart en sociale status, begon men nu slankheid als de gewenste norm te zien.<ref name="Woodhouse" />

<gallery>
Bestand:Venus von Willendorf 01.jpg|''[[Venus van Willendorf]]'' uit 24.000–22.000 v. Chr.
Bestand:Bartholomeus van der Helst - Gerard Andriesz Bicker.jpg|''[[Portret van Gerard Andriesz Bicker]]'', 1640. Obesitas is niet uitsluitend een modern verschijnsel, maar kwam - zij het minder frequent - ook in vroeger eeuwen reeds voor.
Bestand:Italienischer Maler des 17. Jahrhunderts 001.jpg|Een zeer zwaarlijvige man met een opvallende dubbele kin en een snor, in het zwart gekleed met een zwaard aan zijn linkerzijde.
</gallery>

== Definitie en classificatie ==
Obesitas is een [[medische aandoening]] waarbij zich zoveel overtollig [[lichaamsvet]] heeft opgehoopt dat dit een nadelig effect op de gezondheid kan hebben.<ref name="WHO 2000 p.6" /> Of er sprake is van obesitas wordt bepaald met de [[queteletindex]] of body mass index (BMI) en verder beoordeeld aan de hand van de vetverdeling volgens de [[taille-heupverhouding]] en het totaal van risicofactoren voor hart- en vaatziekten.<ref>{{Citeer journal |journal= Nutr J |year=2007 |volume=6 |page=32 |title= Measurement and Definitions of Obesity In Childhood and Adolescence: A field guide for the uninitiated |author= Sweeting HN|doi=10.1186/1475-2891-6-32|pmid=17963490 |url=http://www.nutritionj.com/content/6/1/32 |pmc= 2164947|issue=1}}</ref><ref>NHLBI p.xiv</ref> De BMI is nauw verbonden met het percentage [[lichaamsvet]] en de totale hoeveelheid lichaamsvet.<ref>{{Citeer journal |author=Gray DS, Fujioka K |title=Use of relative weight and Body Mass Index for the determination of adiposity |journal=J Clin Epidemiol |volume=44 |issue=6 |pages=545–50 |year=1991 |pmid=2037859 |doi= 10.1016/0895-4356(91)90218-X|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-epidemiology_1991_44_6/page/545}}</ref>

Bij kinderen is een gezond gewicht leeftijds- en geslachtsafhankelijk. Obesitas bij kinderen en pubers wordt niet in een absoluut getal weergegeven, maar in verhouding tot een historisch normale groep, zodat er sprake is van obesitas bij een BMI hoger dan de 95e&nbsp;[[percentiel]].<ref name="cdc.gov">{{Citeer web|url=http://www.cdc.gov/nccdphp/dnpa/healthyweight/assessing/bmi/childrens_BMI/about_childrens_BMI.htm |title=Healthy Weight: Assessing Your Weight: BMI: About BMI for Children and Teens|publisher=[[Center for disease control and prevention]]|accessdate=April 6, 2009}}</ref> De referentiegegevens waarop deze percentielen waren gebaseerd dateren uit de periode van 1963 tot 1994, en zijn dus niet verstoord door de recente gewichtsstijgingen.<ref name="Flegal KM, Ogden CL, Wei R, Kuczmarski RL, Johnson CL 2001 1086–93">{{Citeer journal |author=Flegal KM, Ogden CL, Wei R, Kuczmarski RL, Johnson CL|title=Prevalence of overweight in US children: comparison of US growth charts from the Centers for Disease Control and Prevention with other reference values for body mass index |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=73 |issue=6|pages=1086–93 |year=2001 |month=June |pmid=11382664 |doi= |url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/73/6/1086}}</ref>

=== BMI ===
Bij mensen is de meest gebruikte maat voor zwaarlijvigheid de [[queteletindex]] of Body Mass Index (BMI). De BMI wordt berekend door het lichaamsgewicht te delen door het kwadraat van de lichaamslengte:
:<math>BMI=\frac{m}{h^2}</math> met ''m'' in [[kilogram]] en ''h'' in [[meter]]
De [[Wereldgezondheidsorganisatie]] (WHO) heeft in 1997 (gepubliceerd in 2000), de volgende BMI-classificatie vastgesteld:<ref name="WHO 2000 p.9" />
* '''Ondergewicht''': een [[Queteletindex|BMI]] beneden 18,5 kg/m<sup>2</sup>
* '''Normaal gewicht''': een [[Queteletindex|BMI]] variërend tussen 18,5 en 24,99&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
* '''Overgewicht''': een BMI tussen 25,00 en 29,99&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
* '''Obesitas klasse 1''': een BMI tussen 30,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup> en 34,99&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
* '''Obesitas klasse 2''': een BMI tussen 35,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup> en 39,99&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
* '''Obesitas klasse 3''': een BMI vanaf 40,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
Sommige instanties hebben nog enkele wijzigingen aangebracht in de definities van de WHO. Hieronder een veelgebruikte indeling van de obesitasklassen, de exacte grenzen staan (soms) nog ter discussie.<ref name="morbid2007">{{Citeer journal|author=Sturm R |title=Increases in morbid obesity in the USA: 2000–2005 |journal=Public Health |volume=121 |issue=7|pages=492–6 |year=2007 |month=July |pmid=17399752 |pmc=2864630 |doi=10.1016/j.puhe.2007.01.006 |url=https://archive.org/details/sim_public-health_2007-07_121_7/page/492}}</ref>
* '''Obesitas''': een BMI tussen 30,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup> en 34,99&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
* '''Ernstige obesitas''': een BMI tussen 35,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup> en 39,99&nbsp;kg/m<sup>2</sup>
* '''Morbide obesitas''': een BMI vanaf 40,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup> Van morbide obesitas is reeds sprake bij een BMI van meer dan 35&nbsp;kg/m<sup>2</sup>, indien er zich samenhangende problemen voordoen: gewrichts-, hart- of longklachten, suikerziekte, hoge bloeddruk
* '''Superobesitas''': een BMI vanaf 50,00&nbsp;kg/m<sup>2</sup>

Aangezien [[Aziatisch]]e [[bevolkingsgroep]]en negatieve gezondheidsconsequenties ervaren bij een lagere BMI dan blanken, hebben sommige landen obesitas geherdefinieerd. In [[Japan (hoofdbetekenis)|Japan]] begint obesitas al vanaf een BMI van 25<ref>{{Citeer journal |author=Kanazawa M, Yoshiike N, Osaka T, Numba Y, Zimmet P, Inoue S |title=Criteria and classification of obesity in Japan and Asia-Oceania|journal=Asia Pac J Clin Nutr |volume=11 Suppl 8 |issue= |pages=S732–S737 |year=2002 |month=December |pmid=12534701|doi= 10.1046/j.1440-6047.11.s8.19.x|url=}}</ref>, terwijl in [[Volksrepubliek China|China]] de grens van obesitas bij een BMI van 28 ligt.<ref>{{Citeer journal|author=Bei-Fan Z |title=Predictive values of body mass index and waist circumference for risk factors of certain related diseases in Chinese adults: study on optimal cut-off points of body mass index and waist circumference in Chinese adults |journal=Asia Pac J Clin Nutr |volume=11 Suppl 8 |issue= |pages=S685–93 |year=2002 |month=December|pmid=12534691 |doi= 10.1046/j.1440-6047.11.s8.9.x|url= |author2=Cooperative Meta-Analysis Group of Working Group on Obesity in China}}</ref>

Wat betreft kinderen varieert een gezonde BMI naargelang de leeftijd en het geslacht van het kind.

De BMI is geen volledige diagnose, in zoverre dat deze niet de vetdistributie binnen het lichaam in overweging neemt, en de relatieve vet- spier- en botbijdragen aan het totale lichaamsgewicht negeert. Een krachtige atleet kan door zijn BMI als te zwaar worden gerangschikt (toe te schrijven aan een zwaar spierstelsel), terwijl ten onrechte een "normale" BMI kan worden gediagnosticeerd in het geval van een bejaarde persoon met zeer lage vetvrije massa. Een BMI-score alleen is ontoereikend als [[diagnose]], omdat de BMI niet in staat is om vet van vetvrije massa te onderscheiden en ook geen rekening houdt met gevaarlijk [[buikvet]]. Bij 'normaal gewicht obesitas' is er sprake van een normaal lichaamsgewicht, maar hoge lichaamsvetpercentages met dezelfde gezondheidsrisico's als obesitas.

=== Andere methoden ===
Andere manieren om zwaarlijvigheid te bepalen zijn de bepaling van het percentage lichaamsvet, de taille-heup ratio en de heupomtrek.
* '''Percentage lichaamsvet'''. Onder wetenschappers wordt dit beschouwd als de betrouwbaarste methode om overgewicht te bepalen. BMI is slechts een manier om het lichaamsvetpercentage te benaderen. Precieze meting van het lichaamsvetpercentage is echter moeilijk. Er bestaan verschillende methoden van variërende moeilijkheidsgraad en complexiteit. Het lichaamsvetpercentage kan onder meer gemeten worden via huidplooimeting, waarbij op zekere plaatsen van de huid precies wordt gemeten wat de dikte van de onderhuidse vetlaag is.
* '''Heupomtrek''' en '''taille-heupverhouding''' meten een veelvoorkomende vorm van obesitas, namelijk buikobesitas of centrale obesitas, die gekarakteriseerd wordt door overmatige opslag van vet in de buikregio en in de peritoneale holte. Ze blijken vergelijkbaar te zijn met de BMI in de mate waarin ze het risico op metabolische afwijkingen als diabetes type II kunnen voorspellen, en zijn mogelijk beter dan BMI in het voorspellen van het risico op hart- en vaatziekten. Een taille-heupverhouding groter dan 0,85 bij vrouwen en groter dan 0,9 bij mannen geldt als overgewicht, vanaf 0,85 respectievelijk 1,0 als adipositas<ref>{{de}} https://daten2.verwaltungsportal.de/dateien/seitengenerator/2013-1-dokumentationsbogen_klinische_untersuchung_tk.pdf Deutsche Gesellschaft für Sportmedizin und Prävention e.V. </ref>.

== Oorzaken en risicofactoren ==
Zwaarlijvigheid is over het algemeen een resultaat van een combinatie van factoren.

=== Voeding ===
De belangrijkste factor is te veel voeding tot zich nemen in relatie tot het energieverbruik van het lichaam. Op individueel niveau wordt een combinatie van overmatige [[voedselconsumptie]] en gebrek aan [[lichaamsbeweging]] dan ook beschouwd als de verklaring voor de meeste gevallen van obesitas.<ref name="CADG2006" /> In een beperkt aantal gevallen is de oorzaak in de eerste plaats een [[gen (hoofdbetekenis)|genetische]], een medische of een psychische aandoening.<ref>{{Citeer journal |author=Bleich S, Cutler D, Murray C, Adams A |title=Why is the developed world obese? |journal=Annu Rev Public Health |volume=29 |pages=273–95 |year=2008 |pmid=18173389|doi=10.1146/annurev.publhealth.29.020907.090954}}</ref> Daarentegen wordt de snelle stijging van obesitas op maatschappelijk niveau gezien als het gevolg van bewerkt<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2022/11/221108082623.htm 'Processed foods key to rising obesity'] University of Sydney, 8 november 2022</ref>, gemakkelijk verkrijgbaar en smakelijk voedsel,<ref>{{Citeer journal |author=Drewnowski A, Specter SE|title=Poverty and obesity: the role of energy density and energy costs |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=79 |issue=1|pages=6–16 |year=2004 |month=January |pmid=14684391 |doi= |url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/79/1/6}}</ref> een toenemende afhankelijkheid van auto's en machinale productie.<ref>{{Citeer journal |author=Nestle M, Jacobson MF|title=Halting the obesity epidemic: a public health policy approach |journal=Public Health Rep |volume=115 |issue=1|pages=12–24 |year=2000 |pmid=10968581 |pmc=1308552 |doi= 10.1093/phr/115.1.12|url=}}</ref><ref name="James2008">{{Citeer journal |author=James WP |title=The fundamental drivers of the obesity epidemic |journal=Obes Rev |volume=9 |issue= Suppl 1 |pages=6–13 |year=2008 |month=March |pmid=18307693 |doi=10.1111/j.1467-789X.2007.00432.x}}</ref>

=== Andere factoren ===
* eetziekte zoals [[eetbuistoornis]]
* toename van de hoeveelheid koolhydraten en toegevoegde suikers in de voeding, met name [[fructose]]<ref name="PMID 23924506" />
* [[Stress]]<ref>Torres SJ, Nowson CA.Relationship between stress, eating behavior, and obesity.Nutrition. 2007;23:887-94.</ref>

In 2006 werden in een overzicht nog tien andere mogelijke redenen voor de recente toename van obesitas opgesomd:
* te weinig [[slaap (rust)|slaap]]
* [[hormoonverstorende stoffen]] ([[milieuverontreiniging|milieuvervuiling]] die het [[Vetstofwisseling|vetmetabolisme]] verstoort)
* minder afwisseling in de omgevingstemperatuur
* afname van het [[roken (tabak)|roken]], roken onderdrukt namelijk de eetlust
* toegenomen gebruik van medicijnen die gewichtstoename kunnen veroorzaken (bijv. [[atypische antipsychotica]])
* relatief groter wordende leeftijds- en etnische groepen waarvan de leden vaak zwaarder zijn
* zwangerschap op hogere leeftijd (waardoor kinderen gevoeliger kunnen zijn voor obesitas)
* [[Epigenetica|epigenetische]] risicofactoren die van generatie op generatie worden doorgegeven
* [[natuurlijke selectie]] op een hogere BMI
* [[kiezen voor een vergelijkbare partner]] dat leidt tot een concentratie van risicofactoren voor obesitas (daardoor neemt het aantal mensen met obesitas verhoudingsgewijs toe).<ref name="pmid16801930">{{Citeer journal|author=Keith SW |title=Putative contributors to the secular increase in obesity: Exploring the roads less traveled|journal=Int J Obes (Lond) |volume=30 |issue=11 |pages=1585–94 |year=2006 |pmid=16801930 |doi=10.1038/sj.ijo.0803326|url=http://www.nature.com/ijo/journal/v30/n11/full/0803326a.html |author-separator=, |author2=Redden DT|author3=Katzmarzyk PT |display-authors=3 |last4=Boggiano |first4=M M |last5=Hanlon |first5=E C |last6=Benca |first6=R M |last7=Ruden |first7=D |last8=Pietrobelli |first8=A |last9=Barger |first9=J L}}</ref>
Hoewel er een aanzienlijke hoeveelheid bewijs is dat de invloed van deze mechanismen op de toename van obesitas ondersteunt, is het definitieve bewijs nog niet geleverd en stellen de auteurs dat deze factoren waarschijnlijk minder invloed hebben dan de factoren die in de vorige alinea zijn beschreven.

Bij jeugdobesitas dragen, net als bij obesitas bij volwassenen, vele factoren bij aan de stijgende percentages. Veranderingen in eetgewoonten en minder lichaamsbeweging worden gezien als de twee belangrijkste oorzaken van de stijgende percentages.<ref>{{Citeer journal |author=Dollman J, Norton K, Norton L |title=Evidence for secular trends in children's physical activity behaviour |journal=Br J Sports Med |volume=39 |issue=12 |pages=892–7; discussion 897 |year=2005|month=December |pmid=16306494 |pmc=1725088 |doi=10.1136/bjsm.2004.016675 |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-sports-medicine_2005-12_39_12/page/892}}</ref> Omdat jeugdobesitas vaak tot op volwassen leeftijd blijft bestaan, worden obese kinderen vaak onderzocht op [[hypertensie]], [[Diabetes mellitus|diabetes]], [[hyperlipidemie]] en [[leververvetting]].<ref name="CADG2006" />

==== Genetische oorzaken ====
[[Bestand:La monstrua desnuda (1680), de Juan Carreño de Miranda..jpg|thumb|upright|alt=Een schilderij van een donkerharig zwaarlijvig naakt meisje met roze wangen dat tegen een tafel leunt. In haar linkerhand houdt ze druiven en druivenbladeren, waarmee ze haar schaamstreek bedekt.|Een schilderij uit 1680 door [[Juan Carreno de Miranda]] van een meisje dat waarschijnlijk lijdt aan het [[syndroom van Prader-Willi]]<ref>{{Citeer web |url=http://www.esst.org/newsletter2000.htm |title=Case Study: Cataplexy and SOREMPs Without Excessive Daytime Sleepiness in Prader Willi Syndrome. Is This the Beginning of Narcolepsy in a Five Year Old?|author=Mary Jones|publisher=European Society of Sleep Technologists|accessdate=April 6, 2009}}</ref>]]
Net als veel andere medische aandoeningen is obesitas het gevolg van wisselwerking tussen genetische en omgevingsfactoren. [[Polymorfisme (biologie)|Polymorfisme]] in meerdere [[gen (hoofdbetekenis)|genen]] die de [[eetlust]] en de [[stofwisseling]] regelen, leiden tot een aanleg voor obesitas indien er voldoende voedselenergie beschikbaar is. Sinds 2006 zijn meer dan 41 van deze genen in verband gebracht met het ontstaan van obesitas indien een gunstige omgeving aanwezig is.<ref>{{Citeer journal |author=Poirier P |title=Obesity and cardiovascular disease: pathophysiology, evaluation, and effect of weight loss |journal=Arterioscler. Thromb. Vasc. Biol. |volume=26 |issue=5 |pages=968–76 |year=2006 |month=May |pmid=16627822 |doi=10.1161/01.ATV.0000216787.85457.f3|url=https://archive.org/details/sim_arteriosclerosis-thrombosis-and-vascular-biology_2006-05_26_5/page/968|author-separator=, |author2=Giles TD |author3=Bray GA |display-authors=3 |last4=Hong |first4=Y |last5=Stern|first5=JS |last6=Pi-Sunyer |first6=FX |last7=Eckel |first7=RH}}</ref> Mensen met twee kopieën van het [[FTO-gen]] (het gen dat verband houdt met vetmassa en obesitas) wegen gemiddeld 3–4&nbsp;kg meer en lopen een 1,67 keer zo groot risico op obesitas in vergelijking met mensen zonder het risico-[[allel]].<ref>{{Citeer journal |author=Loos RJ, Bouchard C |title=FTO: the first gene contributing to common forms of human obesity |journal=Obes Rev |volume=9 |issue=3 |pages=246–50|year=2008 |month=May |pmid=18373508 |doi=10.1111/j.1467-789X.2008.00481.x |url=}}</ref> Het percentage van obesitas dat kan worden toegeschreven aan genetische oorzaken varieert van 6% tot 85%, afhankelijk van de onderzochte bevolkingsgroep.<ref>{{Citeer journal|author=Yang W, Kelly T, He J |title=Genetic epidemiology of obesity |journal=Epidemiol Rev |volume=29 |issue=|pages=49–61 |year=2007 |pmid=17566051 |doi=10.1093/epirev/mxm004}}</ref>

Obesitas is een belangrijk kenmerk van enkele syndromen, zoals het [[syndroom van Prader-Willi]], het [[syndroom van Bardet-Biedl]], het [[syndroom van Cohen]] en het [[MOMO-syndroom]]. (Soms wordt de term "niet-syndromale obesitas" gebruikt om deze aandoeningen uit te sluiten.)<ref name="pmid19506576">{{Citeer journal |author=Walley AJ, Asher JE, Froguel P |title=The genetic contribution to non-syndromic human obesity |journal=Nat. Rev. Genet. |volume= 10|issue= 7|pages= 431–42|year=2009|month=June |pmid=19506576 |doi=10.1038/nrg2594 |url=}}</ref> Bij mensen die al op jonge leeftijd ernstige obesitas hadden (dat is jonger dan 10&nbsp;jaar en een BMI van meer dan 3 [[standaarddeviatie]]s dan normaal), heeft 7% een DNA-puntmutatie.<ref>{{Citeer journal |author=Farooqi S, O'Rahilly S |title=Genetics of obesity in humans |journal=Endocr. Rev. |volume=27 |issue=7 |pages=710–18 |year=2006 |month=December |pmid=17122358 |doi=10.1210/er.2006-0040 |url=http://edrv.endojournals.org/cgi/content/full/27/7/710 |access-date=16 juni 2014 |archiefdatum=10 juli 2010 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20100710170521/http://edrv.endojournals.org/cgi/content/full/27/7/710 |dodeurl=ja }}</ref>

In onderzoeken gericht op erfelijke patronen in plaats van op specifieke genen, is gebleken dat 80% van de nakomelingen van twee obese ouders obesitas had, tegen minder dan 10% van nakomelingen van ouders met een normaal gewicht.<ref>{{Citeer boek |author=Kolata,Gina |title=Rethinking thin: The new science of weight loss&nbsp;– and the myths and realities of dieting |publisher=Picador |location= |year=2007 |page=122|isbn=0-312-42785-9}}</ref>

==== Evolutionaire hypothese ====
De [[thrifty gene hypothese]] stelt dat mensen vanwege voedselschaarste tijdens de menselijke evolutie vatbaar zijn voor obesitas. Het vermogen om gebruik te maken van zeldzame periodes van voedselovervloed door de energie op te slaan als vet, zou een evolutionair voordeel bieden in tijden van wisselende beschikbaarheid van voedsel. Mensen met meer vetreserves zouden beter in staat zijn om te overleven in tijden van schaarste. Deze neiging tot vetopslag zou echter juist slecht zijn in een maatschappij waarin voedsel altijd beschikbaar is.<ref>{{Citeer journal |author=Chakravarthy MV, Booth FW |title=Eating, exercise, and "thrifty" genotypes: Connecting the dots toward an evolutionary understanding of modern chronic diseases |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-physiology_2004-01_96_1/page/3 |journal=J. Appl. Physiol.|volume=96 |issue=1 |pages=3–10 |year=2004 |pmid=14660491 |doi=10.1152/japplphysiol.00757.2003}}</ref>

Dit wordt geïllustreerd door de geschiedenis van volkeren welke eeuwenlang in schaarste hebben geleefd en nu meer voedsel tot hun beschikking hebben. Het bekendste fenomeen hierin zijn de mensen op het eiland [[Nauru]] in de buurt van Australië. Dit eiland ligt ver van het vasteland en werd circa 3000 jaar geleden bereikt met grote zeekano's. De eerste bewoners van Nauru waren in staat tot die grote oversteek, doordat zij weinig voedsel snel opsloegen als vet en dit weer langzaam verbrandden. Sinds enkele decennia is de welvaart 'toegenomen' onder andere door de winning van fosfaat op het eiland, waardoor men er Westers ging eten (toename van vetten en koolhydraten). Dat dit niet strookt met hun natuurlijke aanleg, blijkt uit het feit dat inmiddels 90% van de mensen op Nauru overgewicht heeft en 40% Diabetes (hoogste ter wereld). De levensverwachting is derhalve laag. Ook op andere eilanden in de Grote Oceaan is dit waargenomen; ieder kent wel de foto's van slanke meisjes op Hawaï in strooien rokjes maar in het hier en nu worden die zeldzaam. Een ander volk dat het genetisch model ondersteunt, zijn de [[Pima (volk)|Pima Indianen]] in Noord-Amerika. Tot de jaren vijftig leefden zij vrij traditioneel maar na de komst van goedkope koolhydraten en vetten is hun gewicht dramatisch gestegen en wordt ook [[Diabetes mellitus|diabetes]] veel vaker gezien. In [[Samoa]] is 60-75% van de volwassen bevolking obees.

Deze theorie heeft veel kritiek gekregen en er zijn andere op evolutie gebaseerde theorieën voorgesteld, zoals de [[drifty gene hypothese]] en de [[thrifty phenotype|thrifty phenotype hypothese]].<ref>Wells, J. C. K. (2009). "Thrift: A guide to thrifty genes, thrifty phenotypes and thrifty norms". ''International Journal of Obesity'' '''33''' (12): 1331–1338. [[Digital object identifier|doi]]:[//dx.doi.org/10.1038%2Fijo.2009.175 10.1038/ijo.2009.175]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19752875 19752875].</ref><ref>Wells, J. C. K. (2011). "The thrifty phenotype: An adaptation in growth or metabolism?". ''American Journal of Human Biology'' '''23''' (1): 65–75. [[Digital object identifier|doi]]:[//dx.doi.org/10.1002%2Fajhb.21100 10.1002/ajhb.21100]. [[PubMed Identifier|PMID]]&nbsp;[//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21082685 21082685].</ref> Hoewel sommige mensen misschien een genetische tendens tot zwaarlijvigheid hebben, is het pas met de vermindering van fysieke activiteit en een beweging naar hoogcaloriediëten van de moderne maatschappij dat obesitas wijdverspreid is geworden.

Dat de rol van dikmakende genen beperkt is, blijkt uit het volgende: tussen 1990 en 2001 is het aantal mensen dat zwaarlijvig is met 61% gestegen. Deze trend zet zich wereldwijd voort en beperkt zich niet tot Europa en de Verenigde Staten. Sinds eind jaren tachtig is obesitas in Latijns-Amerika en Azië sterk in opmars. Het ontwikkelen van obesitas is dus multifactorieel bepaald; er is een zekere aanleg voor nodig boven op een verkeerde voeding en/of verkeerd voedingspatroon. In een aantal studies is aangetoond dat flesgevoede kinderen meer risico lopen op het ontwikkelen van obesitas. Zo ook bij kinderen van moeders waar gedurende de zwangerschap de bloedglucosewaarden te hoog of juist te laag zijn geweest. Opvallend is het aantal personen met overgewicht die geboren zijn tijdens de [[hongerwinter]] van 1944-1945, juist in een tijd dat voedsel niet in grote hoeveelheden voorhanden was.{{Bron?||2018|07|15}}

=== Andere aandoeningen ===
Sommige lichamelijke en psychische aandoeningen en de medicijnen die worden gebruikt om die te behandelen, kunnen het risico op obesitas vergroten. Onder de medische aandoeningen die het risico op obesitas vergroten zijn enkele zeldzame genetische syndromen (zie boven), maar ook enkele aangeboren of later verkregen aandoeningen zoals: [[hypothyreoïdie]], [[syndroom van Cushing]], [[groeihormoondeficiëntie]]<ref>{{Citeer journal |author=Rosén T, Bosaeus I, Tölli J, Lindstedt G, Bengtsson BA |title=Increased body fat mass and decreased extracellular fluid volume in adults with growth hormone deficiency |url=https://archive.org/details/sim_clinical-endocrinology_1993-01_38_1/page/63 |journal=Clin. Endocrinol. (Oxf) |volume=38 |issue=1 |pages=63–71 |year=1993 |pmid=8435887| doi = 10.1111/j.1365-2265.1993.tb00974.x}}</ref> en de [[eetstoornis]]sen [['binge'-eten]] en [[nachtelijk eten]].<ref name="PMID 16198769" /> Obesitas wordt echter niet gezien als een psychische stoornis en is daarom niet als psychische stoornis opgenomen in de [[Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders|DSM-IVR]].<ref>{{Citeer journal |author=Zametkin AJ, Zoon CK, Klein HW, Munson S |title=Psychiatric aspects of child and adolescent obesity: a review of the past 10 years |journal=J Am Acad Child Adolesc Psychiatry |volume=43 |issue=2 |pages=134–50 |year=2004 |month=February |pmid=14726719|doi=10.1097/00004583-200402000-00008}}</ref> Het risico op overgewicht en obesitas is hoger bij mensen met dan bij mensen zonder psychische stoornis.<ref>{{Citeer journal | author=Chiles C, van Wattum PJ |title=Psychiatric aspects of the obesity crisis | journal=Psychiatr Times | year=2010 | volume=27 | issue=4 |pages=47–51}}</ref>

Sommige medicijnen kunnen zorgen voor gewichtstoename of veranderingen in de [[lichaamssamenstelling]]. Dit betreft o.a. [[insuline]], [[Sulfonylureumderivaat|sulfonylureumderivaten]], [[thiazolidinedion]]en, [[atypische antipsychotica]], [[antidepressiva]], [[glucocorticoïden|steroïden]], bepaalde [[anti-epileptica]] ([[fenytoïne]] en [[valproïnezuur]]), [[pizotifeen]] en sommige vormen van hormonale [[anticonceptiva]].<ref name="PMID 16198769" />

=== Roken ===
[[Roken (tabak)|Roken]] heeft een aanzienlijk effect op lichaamsgewicht. Mensen die stoppen met roken komen gemiddeld 4,4&nbsp;kg (mannen) respectievelijk 5&nbsp;kg (vrouwen) aan.<ref>{{Citeer journal |author=Flegal KM, Troiano RP, Pamuk ER, Kuczmarski RJ, Campbell SM |title=The influence of smoking cessation on the prevalence of overweight in the United States |journal=N. Engl. J. Med. |volume=333 |issue=18 |pages=1165–70 |year=1995 |month=November |pmid=7565970 |doi=10.1056/NEJM199511023331801 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/333/18/1165 |access-date=2014-06-16 |archiefdatum=2003-04-05 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20030405192136/http://content.nejm.org/cgi/content/full/333/18/1165 |dodeurl=ja }}</ref> Veranderende percentages rokers hebben echter weinig effect op het totale obesitaspercentage gehad.<ref>{{Citeer journal |author=Chiolero A, Faeh D, Paccaud F, Cornuz J |title=Consequences of smoking for body weight, body fat distribution, and insulin resistance|journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=87 |issue=4 |pages=801–9 |date=1 April 2008|pmid=18400700|url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/87/4/801}}</ref>

=== Virussen en bacteriën ===
Het onderzoek naar het effect van virussen en bacteriën op de stofwisseling staat nog in de kinderschoenen. Er zijn verschillen in [[darmflora]] gevonden tussen magere en obese mensen. Er zijn aanwijzingen dat de darmflora in obese en magere mensen van invloed kan zijn op de capaciteit van de stofwisseling. Gedacht wordt dat deze kennelijke verandering in stofwisselingscapaciteit tot een groter vermogen tot energieopslag in de vorm van vet leidt en zo bijdraagt aan het ontstaan van obesitas. Of deze verschillen de directe oorzaak of het gevolg zijn van obesitas moet nog onomstotelijk worden vastgesteld.<ref>{{Citeer journal |author=DiBaise JK, Zhang H, Crowell MD, Krajmalnik-Brown R, Decker GA, Rittmann BE |title=Gut microbiota and its possible relationship with obesity |journal=Mayo Clinic proceedings. Mayo Clinic |volume=83 |issue=4 |pages=460–9 |year=2008 |month=April |pmid=18380992|doi=10.4065/83.4.460}}</ref>

Bij mensen en verschillende diersoorten is verband gevonden tussen [[Virus (biologie)|virussen]] en obesitas. Zo heeft recent onderzoek aangetoond dat besmetting met een [[adenovirus]] zwaarlijvigheid bij dieren (o.a. kippen en muizen) kan veroorzaken. Er moet nog verder worden onderzocht of dat voor de mens ook geldt en als dat het geval is, in welke mate dit verband heeft bijgedragen aan de toename van obesitas.<ref>{{Citeer journal |author=Falagas ME, Kompoti M |title=Obesity and infection |journal=Lancet Infect Dis |volume=6 |issue=7|pages=438–46 |year=2006 |month=July |pmid=16790384 |doi=10.1016/S1473-3099(06)70523-0 |url=}}</ref>

=== Sociale klasse ===
[[File:More adults are obese in more unequal rich countries.jpg|thumb|Meer volwassenen hebben obesitas in landen met een grotere [[economische ongelijkheid]]]]
Wereldwijd varieert het verband tussen [[sociale klasse]] en BMI. Een onderzoeksoverzicht uit 1989 toonde aan dat in ontwikkelde landen vrouwen uit een hogere sociale klasse minder vaak dik waren. Voor mannen werd geen verschil gevonden tussen de verschillende sociale klassen. In ontwikkelingslanden waren vrouwen, mannen en kinderen van hogere sociale klassen vaker obees.<ref>{{Citeer journal |author=Sobal J, Stunkard AJ |title=Socioeconomic status and obesity: A review of the literature |url=https://archive.org/details/sim_psychological-bulletin_1989-03_105_2/page/260 |journal=Psychol Bull |volume=105 |issue=2 |pages=260–75 |year=1989 |month=March |pmid=2648443|doi=10.1037/0033-2909.105.2.260}}</ref> In 2007 is dit onderzoek herhaald en werden dezelfde verbanden gevonden, maar in mindere mate. Dat dit verband minder sterk geworden is, wordt toegeschreven aan de effecten van [[globalisering]].<ref name="McLaren2007">{{Citeer journal |author=McLaren L |title=Socioeconomic status and obesity |journal=Epidemiol Rev|volume=29 |issue= |pages=29–48 |year=2007 |pmid=17478442 |doi=10.1093/epirev/mxm001}}</ref> In ontwikkelde landen is het aantal volwassenen met obesitas, en het percentage van tieners met overgewicht, gerelateerd aan [[Inkomensverdeling|inkomensongelijkheid]]. Een vergelijkbaar beeld is te zien in verschillende staten in de VS: meer volwassenen, zelfs in hogere sociale klassen, hebben overgewicht in staten met een grotere ongelijkheid.<ref name="spirit">{{Citeer boek|title=The Spirit Level: Why More Equal Societies Almost Always Do Better|last1=Wilkinson|first1=Richard|authorlink1=Richard G. Wilkinson|last2=Pickett|first2=Kate|publisher=Allen Lane|location=Londen|isbn=978-1-84614-039-6|year=2009|pages=91–101|url=http://www.equalitytrust.org.uk/why/evidence/obesity}}</ref>

Er zijn vele verklaringen naar voren gebracht voor het verband tussen BMI en sociale klasse. Aangenomen wordt dat in ontwikkelde landen de rijken beter in staat zijn om gezonde voeding te kopen, ze onder grotere sociale druk staan om slank te blijven en betere kansen hebben op lichamelijke [[fitheid]]. In [[ontwikkelingslanden]] zouden de mogelijkheid om voedsel te kopen, hoog energieverbruik door lichamelijke arbeid en een culturele voorkeur voor een dikker lichaam bijdragen aan de waargenomen patronen.<ref name="McLaren2007" /> De houding van mensen in iemands leven ten opzichte van lichaamsgewicht kan ook een rol spelen bij het ontwikkelen van obesitas: onder vrienden, verwanten en echtgenoten zijn overeenkomsten in BMI-veranderingen in de loop van de tijd gevonden.<ref>{{Citeer journal |author=Christakis NA, [[James H. Fowler|Fowler JH]] |title=The Spread of Obesity in a Large Social Network over 32 Years |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2007-07-26_357_4/page/n70 |journal= New England Journal of Medicine|volume=357 |issue=4|pages=370–379 |year=2007 |pmid=17652652 |doi=10.1056/NEJMsa066082}}</ref> Stress en vermeende lage sociale status lijken het risico op obesitas te vergroten.<ref name="spirit" /><ref>{{Citeer journal|author=Bjornstop P|title=Do stress reactions cause abdominal obesity and comorbidities?|journal=Obesity Reviews|volume=2|issue=2|pages=73–86|year=2001|doi=10.1046/j.1467-789x.2001.00027.x|pmid=12119665}}</ref><ref>{{Citeer journal|author=Goodman E, Adler NE, Daniels SR, Morrison JA, Slap GB, Dolan LM|title=Impact of objective and subjective social status on obesity in a biracial cohort of adolescents|journal=Obesity Reviews|volume=11|issue=8|pages=1018–26|year=2003|pmid=12917508|doi=10.1038/oby.2003.140}}</ref>

=== Maatschappelijke oorzaken ===
In ontwikkelingslanden speelt urbanisatie een rol bij de toename van obesitas. In [[Volksrepubliek China|China]] is het totale obesitaspercentage lager dan 5%, maar in sommige steden is het hoger dan 20%.<ref>{{Citeer web|url=http://www.who.int/dietphysicalactivity/media/en/gsfs_obesity.pdf |title=Obesity and Overweight |format=PDF|publisher=[[World Health Organization]] |accessdate=February 22, 2009}}</ref>

Hogere efficiëntie in de landbouw in combinatie met landbouwsubsidies in de Verenigde Staten en Europa, hebben tot voedselprijzen voor consumenten geleid die lager zijn dan op welk eerder moment in geschiedenis ook. Suiker en glucosestroop, twee substantiële bronnen van voedselenergie, vallen onder de meest gesubsidieerde producten door de overheid van de Verenigde Staten.

De toegenomen [[marketing]]activiteiten wordt ook vaak een rol toebedeeld. In de vroege jaren tachtig hief het bewind van [[Ronald Reagan|president Reagan]] de meeste verordeningen betreffende reclame gericht op kinderen op. Dientengevolge steeg het aantal reclamespots dat door het gemiddelde kind wordt gezien, en een groot deel hiervan was voor fastfood en suikergoed. Dit laat echter onverlet dat de obesitasgolf in Amerika al vanaf begin jaren zestig opkwam, en dat obesitas een wereldwijd fenomeen is.

De veranderingen in de prijs van minerale olie en benzine worden ook verondersteld effect gehad te hebben, aangezien het nu, in tegenstelling tot tijdens de jaren zeventig, betaalbaar is om overal naartoe te rijden in de Verenigde Staten. Tezelfdertijd zijn meer gebieden gebouwd zonder parken.

Ook van invloed is het stijgende aantal huishoudens met twee inkomens, dus waarvan één ouder niet meer thuis blijft om voor het huis en het gezin te zorgen. Dit verhoogt het aantal restaurant- en meeneemmaaltijden. In de keuken heeft de magnetron ervoor gezorgd dat men meer snackt en minder vers voedsel eet. Sinds 1980 hebben [[fast-food]]restaurants een enorme groei doorgemaakt, zowel in omzet als in aantal klanten.

In de Verenigde Staten bestaat verband tussen het aantal kinderen dat iemand heeft en zijn/haar risico op obesitas. Het risico van vrouwen groeit met 7% per kind, dat van mannen met 4% per kind.<ref>{{Citeer journal |author=Weng HH, Bastian LA, Taylor DH, Moser BK, Ostbye T |title=Number of children associated with obesity in middle-aged women and men: results from the health and retirement study |journal=J Women's Health (Larchmt) |volume=13 |issue=1 |pages=85–91 |year=2004|pmid=15006281 |doi=10.1089/154099904322836492}}</ref> Dit kan gedeeltelijk worden verklaard door het feit dat het hebben van jonge kinderen bij westerse ouders tot minder lichaamsbeweging leidt.<ref>{{Citeer journal |author=Bellows-Riecken KH, Rhodes RE |title=A birth of inactivity? A review of physical activity and parenthood |journal=Prev Med |volume=46|issue=2 |pages=99–110 |year=2008 |month=February |pmid=17919713 |doi=10.1016/j.ypmed.2007.08.003}}</ref>

== Pathofysiologie ==
[[Bestand:Fatmouse.jpg|thumb|alt=Twee witte muizen waarvan de oren, zwarte ogen en roze neuzen even groot zijn. Het lichaam van de linker muis is echter ongeveer drie keer zo dik als dat van de normaal gebouwde rechter muis.|Een vergelijking van muizen waarvan de ene niet in staat is om [[leptine]] te produceren, wat resulteert in obesitas (links) en een normale muis (rechts)]]

Flier heeft de vele mogelijke [[pathofysiologie|pathofysiologische]] mechanismen opgesomd die betrokken zijn bij het ontstaan en in stand houden van obesitas.<ref name="flier">{{Citeer journal | author=Flier JS | title=Obesity wars: Molecular progress confronts an expanding epidemic | journal=Cell | year=2004 | pages=337–50 | volume=116 | issue=2 | pmid=14744442 | doi = 10.1016/S0092-8674(03)01081-X}}</ref> Dit onderzoeksterrein was nog nauwelijks betreden tot aan de ontdekking van [[leptine]] in 1994.

Sinds deze ontdekking van leptine zijn er nog veel meer hormonale mechanismen ontdekt die een rol spelen bij de regulering van [[eetlust]] en voedselinname, opslagpatronen van [[vetweefsel]] en de ontwikkeling van [[insulineresistentie]]. Na de ontdekking van leptine, zijn ook [[ghreline]], [[insuline]], [[orexine]], [[PYY 3-36]], [[cholecystokinine]], [[adiponectine]] en nog vele andere stoffen bestudeerd die bij deze processen een rol spelen. [[Adipokine]]n zijn stoffen die door vetweefsel worden geproduceerd; hun activiteiten lijken van invloed te zijn op veel aan obesitas gerelateerde aandoeningen.

Leptine en ghreline vullen elkaar aan wat betreft hun invloed op de eetlust. Ghreline wordt geproduceerd door de maag en regelt de eetlust op korte termijn (d.w.z. aandrang om te eten als de maag leeg is en te stoppen met eten als de maag vol is). Leptine wordt geproduceerd door vetweefsel om de opslag van vetreserves in het lichaam te controleren en regelt de eetlust op de lange termijn (d.w.z. dat het stimuleert om meer te eten als er weinig vetreserve is en minder als er veel van is). Een belangrijke theorie rondom leptine is is dat mensen met overgewicht normale hoeveelheden of zelfs meer leptine aanmaken in hun vetcellen, maar dat de negatieve terugkoppeling op de hersenen ([[hypothalamus]]) verstoord is. Er blijkt verder een relatie tussen de hoogte van de [[triglyceride]]n in het bloed (bepaalde vetten) en de mate waarin leptine wordt geblokkeerd. Slechts bij zeer weinig mensen met overgewicht is het stuk chromosoom dat voor leptine codeert defect. Die mensen hebben een tekort aan leptine en bij hen kan toediening van leptine nuttig zijn, maar de meeste mensen met obesitas hebben veel leptine in hun lichaam en zijn dus waarschijnlijk ongevoelig voor die stof.<ref>{{Citeer journal|author=Hamann A, Matthaei S |title=Regulation of energy balance by leptin |journal=Exp. Clin. Endocrinol. Diabetes|volume=104 |issue=4 |pages=293–300 |year=1996 |pmid=8886745 |doi=10.1055/s-0029-1211457}}</ref> Deze ongevoeligheid verklaart waarschijnlijk ten dele waarom toediening van leptine bij de meeste obese mensen de eetlust niet onderdrukt.<ref name="flier" />

[[Bestand:Leptin.png|thumb|left|alt=Een driedimensionaal model van twee paren van tegengesteld krullende banen die aan het uiteinde verbonden zijn door rechtere segmenten.|Een grafische weergave van een [[leptine]]molecuul]]
Hoewel leptine en ghreline niet centraal worden geproduceerd, regelen ze de eetlust door hun inwerking op het [[centraal zenuwstelsel]]. Ze zijn, samen met andere aan eetlust gerelateerde hormonen, vooral van invloed op de [[hypothalamus]], een deel van de hersenen dat de voedselconsumptie en het energieverbruik reguleert. Er zijn diverse circuits binnen de hypothalamus die bijdragen aan de rol van de hypothalamus bij het op elkaar afstemmen van de diverse aspecten van de eetlust. Het [[melanocortine]]circuit wordt daarvan het beste begrepen.<ref name="flier" /> Dit circuit begint in een gedeelte van de hypothalamus, de [[nucleus arcuatus]], dat signalen verstuurt naar de [[laterale hypothalamus]] (LH) and [[ventromediale hypothalamus]] (VMH), respectievelijk de centra voor voeding en verzadiging.<ref>{{Citeer boek |author=Boulpaep, Emile L.; Boron, Walter F. |title=Medical physiologya: A cellular and molecular approach |url=https://archive.org/details/medicalphysiolog0000boro_a6j9 |publisher=Saunders |location=Philadelphia |year=2003 |page=[https://archive.org/details/medicalphysiolog0000boro_a6j9/page/1227 1227]|isbn=0-7216-3256-4}}</ref>

De nucleus arcuatus bevat twee afzonderlijke groepen [[neuron]]en.<ref name="flier" /> De eerste groep zorgt voor de productie van [[neuropeptide Y]] (NPY) en [[agouti-gerelateerd peptide]] (AgRP), en heeft een stimulerende invloed op de laterale hypothalamus en een remmende invloed op de ventromediale hypothalamus. De tweede groep zorgt voor de productie van [[pro-opiomelanocortine]] (POMC) en [[cocaïne- en amfetaminegereguleerd transcript]] (CART), en heeft een stimulerende invloed op de ventromediale hypothalamus en een remmende invloed op de laterale hypothalamus. Bijgevolg stimuleren NPY/AgRP-neuronen de voedselinname en remmen ze de verzadiging, terwijl POMC/CART-neuronen de verzadiging stimuleren en de voedselinname remmen. Beide groepen neuronen in de nucleus arcuatus worden gedeeltelijk gereguleerd door leptine. Leptine remt de NPY/AgRP-groep, terwijl het de POMC/CART-groep stimuleert. Als leptine niet goed werkt (doordat er een tekort aan is of doordat er sprake is van weerstand tegen leptine) leidt dat dus tot overmatige voedselinname, en kan dit de oorzaak zijn van sommige vormen van genetische of verworven obesitas.<ref name="flier" />

== Behandeling ==
[[Dieet]] en [[lichaamsbeweging]] zijn de belangrijkste onderdelen van de behandeling van obesitas. Het is mogelijk de kwaliteit van de voeding te verbeteren door minder energierijk voedsel (met minder vet en vooral minder suiker) en meer [[voedingsvezels]] te eten. Eventueel kan men [[anti-obesitasmedicijnen]] gebruiken om de eetlust of de vetopname te remmen, in combinatie met een passend dieet. Wanneer dieet, lichaamsbeweging en medicatie geen effect hebben, kan een [[maagballon]] helpen om gewicht te verliezen. Ook is het mogelijk om de maaginhoud te verkleinen en/of de darm in te korten door middel van een [[Maagverkleining|maagverkleining met een operatie]]. Hierdoor treedt er eerder [[Verzadiging (eten)|verzadiging]] op en vermindert het vermogen om voedingsstoffen uit voedsel op te nemen.<ref name="PMID 22497033" /><ref name="PMID 18459025">{{en}}{{Citeer journal|author=Imaz I, Martínez-Cervell C, García-Alvarez EE, Sendra-Gutiérrez JM, González-Enríquez J|title=Safety and effectiveness of the intragastric balloon for obesity. A meta-analysis|journal=Obes Surg|volume=18|issue=7|pages=841–6|pmid=18459025|doi=10.1007/s11695-007-9331-8|year=2008|month=July}}</ref>

De behandeling van zwaarlijvigheid berust op de twee pijlers van een in energie beperkt [[dieet]] en verhoogde lichaamsbeweging.<ref name="CADG2006">{{Citeer journal|author=Lau DC, Douketis JD, Morrison KM, Hramiak IM, Sharma AM, Ur E |title=2006 Canadian clinical practice guidelines on the management and prevention of obesity in adults and children summary |journal=CMAJ |volume=176 |issue=8|pages=S1–13 |year=2007 |month=April |pmid=17420481 |pmc=1839777 |doi=10.1503/cmaj.061409 |url=}}</ref>

* Vroeger werd bij behandeling van zwaarlijvigheid gestreefd naar het bereiken van een normaal gewicht. Deze doelstelling blijkt in de praktijk voor heel veel patiënten niet haalbaar. Ook blijkt uit sommig medisch onderzoek dat een beperkt gewichtsverlies van 5-15% de risico's op complicaties al sterk vermindert. Daarom wordt tegenwoordig veeleer gestreefd naar dat beperkte gewichtsverlies. Belangrijker nog dan gewichtsverlies is het vasthouden hiervan. Want dieetprogramma's leiden weliswaar tot [[gewichtsverlies]] op korte termijn,<ref name="Strychar">{{Citeer journal |author=Strychar I |title=Diet in the management of weight loss |journal=CMAJ |volume=174 |issue=1 |pages=56–63 |year=2006 |month=January |pmid=16389240|pmc=1319349 |doi=10.1503/cmaj.045037 |url=http://www.cmaj.ca/cgi/content/full/174/1/56}}</ref> maar het is vaak moeilijk om dit gewichtsverlies vast te houden. Hiervoor is het vaak nodig om lichaamsbeweging en minder eten tot een permanent onderdeel van iemands leefpatroon te maken.<ref>{{Citeer journal |author=Shick SM, Wing RR, Klem ML, McGuire MT, Hill JO, Seagle H|title=Persons successful at long-term weight loss and maintenance continue to consume a low-energy, low-fat diet|journal=J Am Diet Assoc |volume=98 |issue=4 |pages=408–13 |year=1998 |month=April |pmid=9550162|doi=10.1016/S0002-8223(98)00093-5}}</ref><ref>{{Citeer journal |author=Tate DF, Jeffery RW, Sherwood NE, Wing RR|title=Long-term weight losses associated with prescription of higher physical activity goals. Are higher levels of physical activity protective against weight regain? |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=85 |issue=4 |pages=954–9|date=1 April 2007|pmid=17413092 |url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/85/4/954}}</ref> Het succespercentage van gewichtsverlies op lange termijn door verandering van leefstijl is laag, variërend van 2-20%.<ref>{{Citeer journal |author= Wing, Rena R; Phelan, Suzanne|title=Science-Based Solutions to Obesity: What are the Roles of Academia, Government, Industry, and Health Care? Proceedings of a symposium, Boston, Massachusetts, USA, 10–11 March 2004 and Anaheim, California, USA, 2 October 2004 |journal=Am. J. Clin. Nutr. |volume=82 |issue=1 Suppl |pages=207S–273S |date=1 July 2005|pmid=16002825|url=http://www.ajcn.org/cgi/content/full/82/1/222S}}</ref> Het veranderen van het eet- en leefpatroon is wel effectief voor het beperken van overmatige gewichtstoename tijdens de [[zwangerschap]] en verbetert de resultaten voor zowel de moeder als het kind.<ref>{{Citeer journal|last=Thangaratinam|first=S|coauthors=Rogozinska, E; Jolly, K; Glinkowski, S; Roseboom, T; Tomlinson, JW; Kunz, R; Mol, BW; Coomarasamy, A; Khan, KS|title=Effects of interventions in pregnancy on maternal weight and obstetric outcomes: meta-analysis of randomised evidence|journal=BMJ (Clinical research ed.)|date=2012 May 16|volume=344|pages=e2088|pmid=22596383|pmc=3355191|doi=10.1136/bmj.e2088}}</ref>
* Veel onderzoek concentreert zich op nieuwe medicijnen om zwaarlijvigheid te bestrijden, die als het grootste gezondheidsprobleem gezien wordt van de ontwikkelde landen. Sommige voedingsdeskundigen zijn van mening dat deze onderzoeksfondsen beter besteed zouden kunnen worden aan advies over goede voeding, gezond eten en het bevorderen van een actievere levensstijl. Een medicijn dat wel voor zwaarlijvigheid wordt voorgeschreven, als het houden van een dieet en lichaamsbeweging niet werkt, is [[orlistat]]. Het middel is momenteel algemeen verkrijgbaar en is goedgekeurd voor langdurig gebruik. Het gewichtsverlies van gemiddeld 2,9&nbsp;kg in 1 tot 4&nbsp;jaar is echter bescheiden en er is weinig bekend over de effecten van dit geneesmiddel op complicaties van obesitas op langere termijn.<ref name="Orli07">{{Citeer journal |author=Rucker D, Padwal R, Li SK, Curioni C, Lau DC |title=Long term pharmacotherapy for obesity and overweight: updated meta-analysis |journal=BMJ|volume=335 |issue=7631 |pages=1194–99 |year=2007 |pmid=18006966 |doi=10.1136/bmj.39385.413113.25|url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/335/7631/1194 |pmc=2128668}}</ref> Het gebruik veroorzaakt vaak darmproblemen als bijwerking<ref name="Orli07" /> en er zijn zorgen geuit over negatieve bijwerkingen op de nieren.<ref>{{Citeer web|last=Wood|first=Shelley|title=Diet Drug Orlistat Linked to Kidney, Pancreas Injuries|url=http://www.medscape.com/viewarticle/740855?src=mp&spon=30|work=Medscape|publisher=Medscape News|accessdate=26 April 2011}}</ref> Er zijn nog twee andere medicijnen beschikbaar. [[Lorcaserin]] (Belviq) is vergeleken met een placebo en leidt in een jaar tijd tot een gemiddeld gewichtsverlies van 3,1&nbsp;kg (3% van het lichaamsgewicht) meer dan de placebo.<ref>{{Citeer journal|last=Bays|first=HE|title=Lorcaserin: drug profile and illustrative model of the regulatory challenges of weight-loss drug development|journal=Expert review of cardiovascular therapy|date=2011 Mar|volume=9|issue=3|pages=265–77|pmid=21438803|doi=10.1586/erc.10.22}}</ref> Een combinatie van [[fentermine]] en [[topiramaat]] (Qsymia) is ook enigszins werkzaam.<ref>{{Citeer journal|author=Bays HE, Gadde KM |title=Phentermine/topiramate for weight reduction and treatment of adverse metabolic consequences in obesity |journal=Drugs Today |volume=47 |issue=12 |pages=903–14 |year=2011 |month=December|pmid=22348915 |doi=10.1358/dot.2011.47.12.1718738 |url=}}</ref> [[Rimonabant]] en [[sibutramine]] zijn vanwege geringe werkzaamheid en hoog risico op ernstige bijwerkingen inmiddels van de markt gehaald.
* Ook wordt [[bariatrische chirurgie]] gebruikt om de maagcapaciteit (verlaagt voedsel''inname'') en/of de lengte van de darm (verlaagt voedsel''opname'') te beperken. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een [[maagverkleining]] door het afnieten van een deel van de maag, door het in de maag brengen van een opblaasbare ballon, door het verwijderen van een deel van de lengte van de darm ([[gastric bypass]]). Opereren bij ernstige obesitas leidt tot langdurig gewichtsverlies en minder sterfte. In een onderzoek werd bariatrische chirurgie vergeleken met standaard maatregelen voor gewichtsverlies. Na 10 jaar bleek chirurgie tot een gewichtsverlies van 10% tot 25% (afhankelijk van het soort operatie dat werd uitgevoerd) en 29% minder sterfte te leiden.<ref>{{Citeer journal |author=Sjöström L |title=Effects of bariatric surgery on mortality in Swedish obese subjects |journal=N. Engl. J. Med. |volume=357 |issue=8 |pages=741–52 |year=2007 |month=August|pmid=17715408 |doi=10.1056/NEJMoa066254 |url= |author-separator=, |author2=Narbro K |author3=Sjöström CD|display-authors=3 |last4=Karason |first4=Kristjan |last5=Larsson |first5=Bo |last6=Wedel |first6=Hans |last7=Lystig|first7=Ted |last8=Sullivan |first8=Marianne |last9=Bouchard |first9=Claude}}</ref><br />Het verwijderen of omleiden van een deel van de lengte van de darm levert het meeste gewichtsverlies op en bovendien een verbetering van eventuele [[suikerziekte]]. Dit hangt waarschijnlijk samen met de afgifte van hormonen door de darm, die op insuline inwerken en daarnaast een verzadigd gevoel geven. Het gewichtsverlies bedraagt gemiddeld ongeveer 50 tot 60 kilo, maar daar staat een sterfte van 0,1% tot 1% tegenover. Bariatrische chirurgie als behandeling van zwaarlijvigheid is dan ook alleen een geschikte behandeling voor mensen bij wie het overgewicht forse risico's met zich meebrengt:
** [[Body Mass Index|BMI]] van hoger dan 40 of
** BMI van hoger dan 35 en nog andere risicofactoren, zoals [[suikerziekte]], hoge [[bloeddruk]], [[hart- en vaatziekten]], [[slaapapneu]]<ref>{{nl}}Ingrid M. Jazet, Ignace M.C. Janssen, Frits J. Berends, Hanno Pijl, Johannes A. Romijn en A.E. (Edo) Meinders. Bariatrische operatie als therapie voor type 2-diabetes. Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:B337</ref><ref>{{nl}}J.W.M. Greve, B. van Ramshorst en I.M.C. Janssen. Maagverkleining bij volwassenen met morbide obesitas in Nederland. Ned Tijdschr Geneeskd. 2007;151:1116-20</ref>
:Vanwege de kosten en de risico's op complicaties zoeken onderzoekers echter naar andere effectieve, maar minder ingrijpende behandelmethodes.
* Onderzoek in 2013-2014 van de [[Rijksuniversiteit Groningen]] en de [[Purdue University]] wijst uit dat het contraproductief is om mensen met overgewicht te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid betreffende hun gewicht (ongezond eten, weinig bewegen) en te wijzen op het feit dat ze de samenleving veel geld kosten. Het effect is vaak dat de persoon in kwestie zal volharden in het ongezonde gedrag. Wanneer echter gewezen wordt op andere oorzaken voor het overgewicht (zoals het overaanbod van ongezonde levensmiddelen en snacks) dan blijkt de persoon met overgewicht eerder geneigd te zijn om voor gezond voedsel te kiezen. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Psychology and Health.<ref>L.B. Mulder, D.E. Rupp, A. Dijkstra. ''Making snacking less sinful: (Counter-)moralising obesity in the public discourse differentially affects food choices of individuals with high and low perceived body mass'',[http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08870446.2014.969730?tokenDomain=eprints&tokenAccess=K4kgGqaU5n6INcZQVVw5&forwardService=showFullText&doi=10.1080%2F08870446.2014.969730&journalCode=gpsh20#.VHb-lfldWSo DOI:10.1080/08870446.2014.969730]</ref>

Behandelingen die bij kinderen worden toegepast, zijn vooral beïnvloeding van de leefwijze en technieken die tot gedragsverandering moeten leiden, al heeft stimulering van lichaamsbeweging bij kinderen tot nu toe weinig succes.<ref>{{Citeer journal|last=Metcalf|first=B.|coauthors=Henley, W.; Wilkin, T.|title=Effectiveness of intervention on physical activity of children: systematic review and meta-analysis of controlled trials with objectively measured outcomes (EarlyBird 54)|journal=BMJ|date=27 September 2012|volume=345|issue=sep27 1|pages=e5888–e5888|doi=10.1136/bmj.e5888}}</ref> In de VS zijn geneesmiddelen voor deze leeftijdscategorie niet toegelaten.<ref name="flynn2006">{{Citeer journal |author=Flynn MA |title=Reducing obesity and related chronic disease risk in children and youth: a synthesis of evidence with 'best practice' recommendations|journal=Obes Rev |volume=7 Suppl 1 |issue= |pages=7–66 |year=2006 |month=February |pmid=16371076|doi=10.1111/j.1467-789X.2006.00242.x |url= |author-separator=, |author2=McNeil DA |author3=Maloff B |display-authors=3|last4=Mutasingwa |first4=D. |last5=Wu |first5=M. |last6=Ford |first6=C. |last7=Tough |first7=S. C.}}</ref>
In een [[Cochrane review|Cochrane Systematic Review]] van 2018 werd onderzocht of leefstijlinterventies de cognitieve vaardigheden en schoolprestaties van jongeren met overgewicht en obesitas verbeteren. De invloed van leefstijlinterventies op cognitieve vaardigheden en schoolprestaties bij jongeren met overgewicht en obesitas kan slechts gedeeltelijk en met beperkte bewijskracht worden aangetoond. Zo hebben interventies die de fysieke activiteit verhogen een positief effect op de cognitieve vaardigheden, maar niet op de prestaties voor wiskunde en lezen. Daarnaast kunnen voedingsinterventies de algemene schoolprestaties verbeteren van obese jongeren, maar niet die van kinderen met overgewicht. Gezondheidswerkers en opvoeders moeten zich ervan bewust zijn dat leefstijlinterventies bij jongeren met overgewicht en obesitas niet enkel gezondheidsparameters verbeteren, maar ook extra voordelen kunnen opleveren op vlak van cognitieve vaardigheden en schoolprestaties. Verder onderzoek is echter nodig. <ref> Martin A, Booth JN, Laird Y, Sproule J, Reilly JJ, Saunders DH.(2018) Physical activity, diet and other behavioural interventions for improving cognition and school achievement in children and adolescents with obesity or overweight.''Cochrane Database of Systematic Reviews'','''3''': CD009728. DOI: 10.1002/14651858.CD009728.pub4 </ref>

== Economische gevolgen ==
Naast de gevolgen voor de gezondheid leidt obesitas tot veel problemen, waaronder nadelen voor de werkgelegenheid<ref name="Puhl R. p.29">Puhl R., Henderson K., and Brownell K. 2005 p.29</ref><ref>{{Citeer journal |doi=10.1016/j.ehb.2009.01.008|author=Johansson E, Bockerman P, Kiiskinen U, Heliovaara M |title=Obesity and labour market success in Finland: The difference between having a high BMI and being fat |journal=Economics and Human Biology |volume=7 |issue=1 |pages=36–45|year=2009 |pmid=19249259}}</ref> en hogere bedrijfskosten. Deze gevolgen zijn voelbaar in alle lagen van de maatschappij, van individuen tot ondernemingen en overheden.

In 2005 bedroegen de medische kosten van obesitas in de VS naar schatting US$ 190,2&nbsp;miljard of 20,6% van alle medische kosten,<ref name="medical-costs">{{Citeer journal|coauthors=John Cawley, Chad Meyerhoefer|title=The medical care costs of obesity: An instrumental variables approach|journal=Journal of Health Economics|year=2012|month=January|volume=31|issue=1|pages=219–230|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0167629611001366|accessdate=2 August 2012|doi=10.1016/j.jhealeco.2011.10.003|pmid=22094013|last1=Cawley|first1=J}}</ref><ref>{{Citeer journal|author=Finkelstein EA, Fiebelkorn IA, Wang G |title=National medical spending attributable to overweight and obesity: How much, and who's paying |journal= Health Affairs|volume=Online |issue=May |pages=|date=1 January 2003|url=http://content.healthaffairs.org/cgi/content/full/hlthaff.w3.219v1/DC1}}</ref><ref>{{Citeer web|url=http://www.cdc.gov/nccdphp/dnpa/obesity/economic_consequences.htm |title=Obesity and overweight: Economic consequences | publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] | date=22 May 2007 |accessdate=2007-09-05}}</ref> terwijl de kosten van obesitas in Canada in 1997 naar schatting CA$ 2 miljard (2,4% van de totale gezondheidskosten) waren.<ref name="CADG2006" /> De totale jaarlijkse directe kosten van overgewicht en obesitas in Australië waren in 2005 A$21 miljard. Australiërs met overgewicht en obesitas kregen bovendien A$ 35,6 miljard aan overheidssubsidie.<ref name="MJA2009">{{Citeer journal|title=The cost of overweight and obesity in Australia|url=http://www.mja.com.au/public/issues/192_05_010310/col10841_fm.html|year=2009|author=Colagiuri, Stephen|journal=The Medical Journal of Australia|accessdate=2011-06-18|last2=Lee|first2=Crystal M. Y.|last3=Colagiuri|first3=Ruth|display-authors=4|author5=<Please add first missing authors to populate metadata.>}}</ref> De schattingen van jaarlijkse uitgaven aan dieetproducten lopen alleen in de VS al uiteen van $ 40&nbsp; tot $ 100&nbsp;miljard.<ref>{{Citeer nieuws | last = Cummings | first = Laura|title = The diet business: Banking on failure|publisher = BBC News| date = 5 February 2003| url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/2725943.stm| accessdate = 25 February 2009}}</ref> In 2022 wees onderzoek uit dat de totale kostenpost van overgewicht en obesitas bij volwassenen in Nederland ruim 79 miljard euro per jaar bedraagt.<ref>{{Citeer web |url=https://www.maastrichtuniversity.nl/nl/nieuws/kosten-overgewicht-en-obesitas-ruim-%E2%82%AC79-miljard-jaar |titel=Kosten overgewicht en obesitas ruim €79 miljard per jaar {{!}} Maastricht University |datum=2022-02-01 |bezochtdatum=2024-03-28 |werk=www.maastrichtuniversity.nl |taal=nl}}</ref>

Preventieprogramma's voor obesitas blijken de behandelingskosten voor ziekten in verband met obesitas te verminderen. Hoe langer mensen echter leven, des te meer medische kosten ze maken. Onderzoekers concluderen hieruit dat het terugdringen van obesitas de volksgezondheid weliswaar verbetert, maar dat het de algehele gezondheidskosten waarschijnlijk niet vermindert.<ref>{{Citeer journal |author=van Baal PH |title=Lifetime Medical Costs of Obesity: Prevention No Cure for Increasing Health Expenditure |journal=PLoS Med. |volume=5 |issue=2 |pages=e29 |year=2008 |month=February |pmid=18254654 |pmc=2225430 |doi=10.1371/journal.pmed.0050029 |url=http://www.plosmedicine.org/article/info:doi/10.1371/journal.pmed.0050029 |author-separator=, |author2=Polder JJ |author3=de Wit GA |display-authors=3 |last4=Hoogenveen |first4=Rudolf T. |last5=Feenstra |first5=Talitha L. |last6=Boshuizen |first6=Hendriek C. |last7=Engelfriet |first7=Peter M. |last8=Brouwer |first8=Werner B. F. |access-date=2014-06-16 |archiefdatum=2015-01-11 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20150111110729/http://www.plosmedicine.org/article/info:doi/10.1371/journal.pmed.0050029 |dodeurl=ja }}</ref>

[[Bestand:Wide Chair.jpg|thumb|left|alt=Een extra brede stoel naast een aantal gewone stoelen.|Obese personen hebben speciale voorzieningen nodig, zoals veel bredere stoelen.<ref>{{Citeer journal|author=Bakewell J|title=Bariatric furniture: Considerations for use|journal=Int J Ther Rehabil|issue=7|pages=329–33|year=2007|url=http://www.ijtr.co.uk/cgi-bin/go.pl/library/article.cgi?uid=23858;article=IJTR_14_7_329_333|volume=14|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008202913/http://www.ijtr.co.uk/cgi-bin/go.pl/library/article.cgi?uid=23858;article=IJTR_14_7_329_333|archivedate=2011-10-08}}</ref>]]
Obesitas kan tot sociale stigmatisatie en nadelen in werkgelegenheid leiden.<ref name="Puhl R. p.29" /> Vergeleken met hun collega's met een normaal gewicht, hebben obese werknemers gemiddeld een hoger werkverzuim en nemen ze vaker ziekteverlof, waardoor werkgevers meer kosten maken en de productiviteit afneemt.<ref>{{Citeer journal|author=Neovius K, Johansson K, Kark M, Neovius M|title=Obesity status and sick leave: a systematic review |journal=Obes Rev |volume=10|issue=1 |pages=17–27 |year=2009|month=January |pmid=18778315 |doi=10.1111/j.1467-789X.2008.00521.x |url=}}</ref> Uit een onderzoek met werknemers van Duke University bleek dat mensen met een BMI hoger dan 40 twee keer zo vaak een claim bij de [[ongevallenverzekering]] indienen dan mensen met een BMI van 18,5–24,9. Ze hadden bovendien meer dan 12&nbsp;keer zoveel verloren werkdagen. De meest voorkomende blessures in deze groep waren het gevolg van vallen en tillen, waarbij het de benen, polsen of handen, en de rug betrof.<ref>{{Citeer journal |author=Ostbye T, Dement JM, Krause KM|title=Obesity and workers' compensation: Results from the Duke Health and Safety Surveillance System |journal=Arch. Intern. Med. |volume=167 |issue=8|pages=766–73|year=2007 |pmid=17452538 |doi=10.1001/archinte.167.8.766}}</ref> De Amerikaanse Alabama Employees' Insurance Board heeft een controversieel plan goedgekeurd om obese werknemers $25 per maand in rekening te brengen als ze geen stappen ondernemen om hun gewicht te verlagen en hun gezondheid te verbeteren. Deze maatregelen gingen in januari 2010 van kracht en zijn van toepassing op mensen met een BMI hoger dan 35&nbsp;kg/m<sup>2</sup> die het niet lukt om hun gezondheid in een jaar tijd te verbeteren.<ref>{{Citeer web|url=http://www.webmd.com/diet/news/20080825/alabama-obesity-penalty-stirs-debate |title=Alabama "Obesity Penalty" Stirs Debate |work=Don Fernandez |accessdate=April 5, 2009}}</ref>

Specifieke bedrijfstakken, zoals luchtvaartmaatschappijen, gezondheidszorg en voedingsmiddelenindustrie, hebben speciale zorgen. Vanwege de toenemende obesitas hebben luchtvaartmaatschappijen hogere brandstofkosten en staan ze onder druk om stoelen breder te maken.<ref>{{Citeer web | author=Lisa DiCarlo| url=http://www.forbes.com/2002/10/24/cx_ld_1024obese.html |title=Why Airlines Can't Cut The Fat|work=Forbes.com|date=2002-10-24 | accessdate=2008-07-23}}</ref> In 2000 kostte het extra gewicht van obese passagiers luchtvaartmaatschappijen US$275&nbsp;miljard.<ref>{{Citeer journal|author=Dannenberg AL, Burton DC, Jackson RJ |title=Economic and environmental costs of obesity: The impact on airlines |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-preventive-medicine_2004-10_27_3/page/264 |journal=American journal of preventive medicine|volume=27 |issue=3 |page=264|year=2004 |pmid=15450642 |doi=10.1016/j.amepre.2004.06.004}}</ref> De gezondheidszorg moest in speciale voorzieningen investeren om extreem obese patiënten te behandelen, waaronder speciale tilapparatuur en [[bariatrische ambulance]]s.<ref>{{Citeer web|url=http://abcnews.go.com/Health/Diet/obese-health-care-bariatric-ambulances/story?id=7981746|title=Who Should Pay for Obese Health Care?|author=Lauren Cox|publisher=ABC News|date=July 2, 2009|accessdate=2012-08-06}}</ref> Kosten voor restaurants zijn hoger vanwege rechtszaken waarin ze ervan worden beschuldigd obesitas te veroorzaken.<ref name="Govtrack">{{Citeer web | url=http://www.govtrack.us/congress/bill.xpd?bill=h109-554 | title=109th U.S. Congress (2005–2006) H.R. 554: 109th U.S. Congress (2005–2006) H.R. 554: Personal Responsibility in Food Consumption Act of 2005 | publisher=GovTrack.us | accessdate=2008-07-24 | archiefdatum=2008-11-01 | archiefurl=https://web.archive.org/web/20081101192335/http://www.govtrack.us/congress/bill.xpd?bill=h109-554 | dodeurl=ja }}</ref> In 2005 werd in het Amerikaanse Congres wetgeving besproken die burgerlijke rechtszaken tegen de voedingsmiddelenindustrie met betrekking tot obesitas zou moeten voorkomen; het is echter nooit tot een wet gekomen.<ref name="Govtrack" />[[Bestand:''Zwaargewicht'' wedstrijd-513862.ogv|thumb|"Zwaargewicht"-wedstrijd [[Polygoonjournaal]] (1955)]]
Uit onderzoek, gepubliceerd in het begin van de 21e eeuw, blijkt dat obese mensen minder snel worden aangenomen voor een baan en minder snel een promotie krijgen.<ref name="Bias2001" /> Obese mensen krijgen bovendien voor hetzelfde werk minder betaald dan collega's die niet obees zijn. Obese vrouwen verdienen gemiddeld 6% minder en obese mannen 3% minder.<ref>Puhl R., Henderson K., and Brownell K. 2005 p.30</ref>

== Acceptatie van obesitas ==
[[Bestand:PresidentTaftTelephoneCrop.jpg|thumb|150px|President [[William Howard Taft]] van de VS werd vaak bespot omdat hij te dik was]]
Er bestaat een aantal organisaties die proberen te bevorderen dat obesitas geaccepteerd wordt. Dit soort organisaties is in de tweede helft van de 20e&nbsp;eeuw bekender geworden.<ref>{{Citeer journal |author=Neumark-Sztainer D |title=The weight dilemma: a range of philosophical perspectives |journal=Int. J. Obes. Relat. Metab. Disord. |volume=23 Suppl 2 |issue= |pages=S31–7|year=1999 |month=March |pmid=10340803 |doi= 10.1038/sj.ijo.0800857|url=}}</ref> De Amerikaanse NAAFA ([[National Association to Advance Fat Acceptance]] – nationale vereniging ter bevordering van de acceptatie van lichaamsvet) is in 1969 opgericht en beschrijft zichzelf als een burgerrechtenbeweging gewijd aan de bestrijding van discriminatie wegens lichaamsomvang.<ref>{{Citeer web | author=National Association to Advance Fat Acceptance | url=http://www.naafaonline.com/dev2/ | title=We come in all sizes | publisher=NAAFA | year=2008 | accessdate=2008-07-29 | archiefdatum=2018-12-26 | archiefurl=https://web.archive.org/web/20181226125112/https://www.naafaonline.com/dev2/%20 | dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.capitalnaafa.org/whatisnaafa.html |title=What is NAAFA |work=[[National Association to Advance Fat Acceptance]] |accessdate=February 17, 2009 |archiefdatum=maart 12, 2009 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20090312001218/http://www.capitalnaafa.org/whatisnaafa.html |dodeurl=ja }}</ref><ref>{{Citeer web|url=http://www.size-acceptance.org/mission.html |title=ISAA Mission Statement |work=[[International Size Acceptance Association]] |accessdate=February 17, 2009}}</ref> Binnen deze beweging zijn er echter ook mensen die het vastgestelde verband tussen obesitas en gezondheidsproblemen in twijfel trekken.<ref name="Pulver2007">{{Citeer boek |author=Pulver, Adam |title=An Imperfect Fit: Obesity, Public Health, and Disability Anti-Discrimination Law |publisher=Social Science Electronic Publishing |location= |year=2007 |pages= |isbn= |oclc= |doi= |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1316106|accessdate=January 13, 2009}}</ref> Activisme in verband met lichaamsvet blijft echter een marginale beweging.<ref>{{Citeer web |url=http://bitchmagazine.org/article/big-trouble |titel=Big Trouble - Are eating disorders the Lavender Menace of the fat acceptance movement? |auteur=Lily-Rygh Glen |datum=2008-02-13 |website=Bitch Magazine ('Feminist Response to Pop Culture') |taal=en |citaat=Some of the hushed voices surrounding the issue may be due to the relative youth of the movement, which is still finding its footing and setting priorities. And yet it is precisely because this movement is just now gaining real momentum that the time is ripe for having these conversations. |archiefurl=https://web.archive.org/web/20121226160246/http://bitchmagazine.org/article/big-trouble |archiefdatum=2012-12-26 |dodeurl=ja}}</ref>

De ISAA ([[International Size Acceptance Association]] – internationale vereniging ter acceptatie van lichaamsomvang) is een [[niet-gouvernementele organisatie]] (ngo) die in 1997 is opgericht. Deze organisatie is meer mondiaal ingesteld, en is gericht op bevordering van acceptatie van lichaamsomvang en beëindiging van discriminatie op basis van lichaamsgewicht.<ref>{{Citeer web |url=http://www.size-acceptance.org/ |title=International Size Acceptance Association – ISAA |work=International Size Acceptance Association |accessdate=January 13, 2009}}</ref> In Amerika strijden deze groepen vaak voor officiële erkenning van obesitas als vorm van invaliditeit. De Amerikaanse wetgever heeft echter bepaald dat de mogelijke kosten voor de volksgezondheid zwaarder wegen dan de voordelen van het opnemen van obesitas in antidiscriminatiewetten.<ref name="Pulver2007" />

== Obesitas bij dieren ==
In vele landen is obesitas bij huisdieren een bekend verschijnsel. De percentages honden met overgewicht en obesitas lopen in de VS uiteen van 23% tot 41%; ongeveer 5,1% van de honden is obees.<ref name="Lund2006">{{Citeer journal|author=Lund Elizabeth M.|title=Prevalence and Risk Factors for Obesity in Adult Dogs from Private US Veterinary Practices|journal=Intern J Appl Res Vet Med|volume=4|issue=2|pages=177–86|year=2006|pmid= |doi= |url=http://www.jarvm.com/articles/Vol4Iss2/Lund.pdf}}</ref> Het obesitaspercentage bij katten was met 6,4% iets hoger.<ref name="Lund2006" /> In Australië is het obesitaspercentage bij honden in dierenartspraktijken vastgesteld op 7,6%.<ref>{{Citeer journal |author=McGreevy PD, Thomson PC, Pride C, Fawcett A, Grassi T, Jones B|title=Prevalence of obesity in dogs examined by Australian veterinary practices and the risk factors involved|journal=Vet. Rec.|volume=156|issue=22|pages=695–702|year=2005|month=May |pmid=15923551|doi= |url=}}</ref> Het risico van honden om obesitas te krijgen hangt samen met de vraag of hun baasje obees is; bij katten bestaat dat verband echter niet.<ref>{{Citeer journal |author=Nijland ML, Stam F, Seidell JC|title= Overweight in dogs, but not in cats, is related to overweight in their owners|journal=Public Health Nutr|volume=13|issue= 1|pages= 1–5|year=2009|month=June|pmid=19545467|doi=10.1017/S136898000999022X|url=}}</ref>

== Zie ook ==

* [[Body positivity]]
* [[Verantwoord afvallen]]
* [[Jojo-effect]]

==Literatuur==
*Georges Vigarello, ''Les métamorphoses du gras. Histoire de l'obésité du Moyen Âge au XXe siècle'', 2010

== Externe links ==
* [http://www.obesitasvereniging.nl/ Nederlandse Obesitasvereniging]

{{Appendix|2=
* Bruch H. ''Eating Disorders, Obesity, Anorexia Nervosa and the Person Within''. New York: Basic Books, 1973.
* Janssen I, Katzmarzyk PT, Ross R. ''Waist circumference and not body mass index explains obesity-related health risk.'' Am J Clin Nutr 2004;79:379-84 {{PMID|14985210}}
* Flier JS. ''Obesity wars: molecular progress confronts an expanding epidemic''. Cell 2004;116:337-50. {{PMID|14744442}}.
* Lopez R. ''Urban sprawl and risk for being overweight or obese.'' Am J Publ Health 2004;94:1574-9. {{PMID|15333317}}.
* Mokdad AH, Marks JS, Stroup DF, Gerberding JL. ''Actual causes of death in the United States, 2000.'' [[Journal of the American Medical Association|JAMA]] 2004;291:1238-45. {{PMID|15010446}}
* Roberts SB, Savage J, Coward WA, Chew B, Lucas A. Energy expenditure and intake in infants born to lean and overweight mothers. [[N Engl J Med]] 1988;318:461-6. {{PMID|3340127}}
* Ross JG, Pate RR. ''The National Children and Youth Fitness Study II: A summary of findings.'' J Phys Educ Recr Dance 1987;58:51-6.
* Tillotson JE. ''America's Obesity: Conflicting Public Policies, Industrial Economic Development, and Unintended Human Consequences.'' Annu Rev Nutr 2004;24:617-43. {{PMID|15189134}}
* Vangipuram SD, Sheele J, Atkinson RL, Holland TC, Dhurandhar NV. ''A human adenovirus enhances preadipocyte differentiation.'' Obes Res 2004;12:770-7. {{PMID|15166297}}.
* Wolf MC, Cohen KR, Rosenfeld JG. ''School-based interventions for obesity: Current approaches and future prospects.'' Psychology in the Schools 1985;22:187-200.
* NHANES:Trends in intake in energy and macronutrients 1971-2000 http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5304a3.htm
* {{Citeer boek | author=[[World Health Organization]] (WHO) | title=Technical report series 894: Obesity: Preventing and managing the global epidemic. | location=Geneva | publisher=World Health Organization | year=2000 | url=http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_894_(part1).pdf | format=PDF | isbn=92-4-120894-5 | deadurl=yes | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150501075305/http://whqlibdoc.who.int/trs/WHO_TRS_894_(part1).pdf | archivedate=2015-05-01}}
----
'''In de tekst:'''
{{References}}
}}
{{Commonscat|Obesity}}
{{Wikt}}

[[Categorie:Voedingsstoornis]]