Brontekst bekijken van Morfine

{{zie artikel|Voor de gelijknamige film, zie [[Morfine (film)]].}}
{{disclaimer medisch lemma}}
{{Infobox geneesmiddel
| afbeelding = Morphin - Morphine.svg
| afbeeldingbreedte = 200
| onderschrift = structuurformule
| IUPAC_naam = (5α,6α)-7,8-Didehydro-4,5-epoxy-17-methylmorfinaan-3,6-diol
| CAS_nummer = 57-27-2
| PubChem = 148818
| DrugBank = APRD00215
| ATC_prefix = N02
| ATC_suffix = AA01
| chemische_formule = C<sub>17</sub>H<sub>19</sub>NO<sub>3</sub>
| moleculair_gewicht = 285,4
| beschikbaarheid = 20–30% via mond
| metabolisatie = [[Lever|hepatisch]] 70-90%
[[Nier (biologie)|nieren]] 10-30 %
| halveringstijd = 2-3 uur
| excretie = [[Nier (biologie)|nieren]] 90%
[[Gal (stof)|gal]] 10%
| groep = Opioïden
| subklasse = narcotische analgetica
| merknamen = MS Contin, MSIR, Avinza, Kadian, Oramorph, Roxanol
| indicaties = [[pijn]] en [[Ontsteking (geneeskunde)|ontsteking]]
| voorschrift = ja
| toediening = [[oraal]], [[Subcutane injectie|SC]], [[intramusculair|IM]], [[intraveneus|IV]]
| zwangerschap = C
| lactatie = 
| rijvaardigheid = 
| alcohol = 
| kompas = {{FTK|m|morfine|Morfine}}
|distributievolume=1,8 l/kg}}

'''Morfine''' is een in de [[geneeskunde]] veelgebruikte krachtige narcotische [[Pijnstillers|pijnstiller]]. De apotheker [[Friedrich Sertürner]] isoleerde in 1816 het [[alkaloïde]] '''morfine''' <chem>C_{17}H_{19}NO_3</chem> als een van de werkzame bestanddelen van [[opium]].<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Cragg |voornaam=G. M. |titel=Natural product drug discovery in the next millennium |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21554167/ |jaargang=39 Suppl 1 |tijdschrift=Pharmaceutical Biology |datum=2001 |doi=10.1076/phbi.39.s1.8.0009 |issn=1388-0209 |pmid=21554167 |pagina's=8–17 |last2=Newman |first2=D. J.}}</ref> Het is dus een [[Opiaten|opiaat]]. De naam morfine is ontleend aan de god [[Morpheus (mythologie)|Morpheus]] uit de [[Griekse mythologie]]. Hoewel morfine in principe geheel synthetisch kan worden gemaakt, wordt de grondstof waar morfine uit wordt geëxtraheerd, de ruwe [[opium]], nog steeds door de [[Klaproos|papaverplant]] geleverd. Morfine is opgenomen in de [[WHO-modellijst van essentiële geneesmiddelen|lijst van essentiële geneesmiddelen van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO]] en valt onder de [[opioïden]].

Morfine wordt voorgeschreven in de hoogste klasse van de [[Pijnladder|pijnladder van de WHO]]. Indicaties om morfine voor te schrijven zijn acute ernstige [[pijn]] bijvoorbeeld na een [[Operatie (medisch)|operatie]], een [[hartinfarct]] en bij [[asthma cardiale]]. Morfine wordt eveneens ingezet voor [[palliatieve zorg]], bij chronische hevige pijn zoals in het terminale stadium van een ziekte. Daarnaast wordt morfine gebruikt als premedicatie voor [[anesthesie]] en als pijnstiller tijdens de operatie. Morfine wordt ingezet als pijnbestrijding bij [[palliatieve sedatie]]. Morfine wordt voor acute pijnstilling [[Parenteraal|parenteraal toegediend,]] [[Subcutane injectie|subcutaan]], [[intramusculair]], [[intraveneus]] of bij [[peridurale anesthesie]]. Als onderhoudsdosering wordt het in de vorm van zetpillen en als drank ingezet.

Een diagnostische bijwerking zijn kleine pupillen, [[miose]]. Een van de veel voorkomende bijwerkingen van morfine is [[misselijkheid]]. Om misselijkheid te verhelpen wordt een [[anti-emetica|anti-emeticum]] zoals [[metoclopramide]] gegeven. [[Constipatie]] is een van de bijwerkingen van opioïden, dus ook van morfine.

== Invloed op het dagelijkse leven ==
Alhoewel onderstaande artikels <ref name="bron 1">Wiffen, P. J., Derry, S., & Moore, R. (2014). Impact of morphine, fentanyl, oxycodone or codeine on patient consciousness, appetite and thirst when used to treat cancer pain. Cochrane Database of Systematic Reviews. https://doi.org/10.1002/14651858.cd011056.pub2</ref> <ref name="bron 2">Boland, J. W., Allgar, V., Boland, E. M., Oviasu, O., Agar, M., Currow, D. C., & Johnson, M. J. (2017). Effect of Opioids and Benzodiazepines on Clinical Outcomes in Patients Receiving Palliative Care: An Exploratory Analysis. Journal of Palliative Medicine, 20(11), 1274–1279. https://doi.org/10.1089/jpm.2017.0129</ref> geen duidelijkheid geven over het feit dat Morfine en andere [[opiaten]] een invloed hebben op het dagelijkse leven, geven ze wel aan dat de bijwerkingen van deze medicatie dit wel doen. Bij het gebruik van deze middelen komen [[misselijkheid]], [[constipatie]] en [[braken (lichaamsfunctie)]] voor bij dertien (13) tot vijfentwintig (25) procent van de onderzochte doelgroep <ref name="bron 1" /> Echter zou het gebruik van deze medicatie niet gelinkt zijn aan maag- en darmziekten <ref name="bron 2" />.

Morfine heeft dan wel weer een invloed op de [[kwaliteit van leven]] (QOL), deze wordt o.a. gemeten met de [[McGill-score]]. De QOL vermindert wanneer een patiënt meer van deze medicatie gebruikt <ref name="bron 2" />. Dit zou te maken kunnen hebben met het feit dat meer [[opiaten]]  gebruikt worden naar het einde van een behandeling toe.

Ook werd er gevonden door Boland et al. (2017)<ref name="bron 2" /> dat de bekwaamheid van patiënten verbetert als deze morfine of een morfineachtige genomen heeft. Wel moet hier nog bij gezegd worden dat het innemen van morfine niet samenhangt met de stijging in bekwaamheid van een patiënt <ref name="bron 2" />.

Het belangrijkste gegeven dat we uit deze artikels kunnen halen is dat het moment van [[overlijden]] niet beïnvloed wordt door het verhoogd gebruik van morfine <ref name="bron 2" />.

De kwaliteit van het dagelijkse leven wordt wel beïnvloed door het gebruik van morfine. Dit zorgt niet voor een [[Bewustzijn|bewustzijnsdaling]] of een versnelling van [[overlijden]].

== Websites ==
* apotheek.nl. [https://www.apotheek.nl/medicijnen/morfine#! morfine]. met video
* [https://db.cbg-meb.nl/bijsluiters/h51950.pdf Morfine HCl Teva 10 mg/ml, oplossing voor injectie], 2 december 2020. {{pdf}} Bijsluiter: informatie voor de gebruik(st)er, morfinehydrochloride

{{Appendix}}
{{Commonscat|Morphine}}

[[Categorie:Cyclisch alcohol]]
[[Categorie:Cyclische ether]]
[[Categorie:Cycloalkeen]]
[[Categorie:Fenolderivaat]]
[[Categorie:Fenylether]]
[[Categorie:Morfinaan]]
[[Categorie:Opiaat]]