Brontekst bekijken van Lugol

[[Bestand:J crow's lugol's iodine 2.jpg|miniatuur|Lugol's Iodine]]
'''Lugol''' is een [[di-jood]]oplossing, die als [[Indicator (scheikunde)|indicator]] voor [[zetmeel]] wordt gebruikt en heeft een oranje/bruine kleur. Bij aanwezigheid van zetmeel wordt lugol paars/zwart. De naam stamt af van de naam van de Franse medicus [[Jean Guillaume Auguste Lugol]] (1786-1851).

Het gebruik is zeer eenvoudig, het hoeft enkel aan de stof toegevoegd te worden. Men kan er echter niet de hoeveelheid aanwezig zetmeel uit afleiden, lugol is een [[Kwalitatieve bepaling|kwalitatieve test]] voor zetmeel, geen [[Kwantitatieve bepaling|kwantitatieve test]].

Een lugoloplossing wordt ook gebruikt als [[ontsmettingsmiddel|ontsmettings-]] en [[desinfecterend middel|desinfectiemiddel]] onder andere bij het spoelen van de [[baarmoeder]] van een koe.

Verder wordt lugol gebruikt in de [[geneeskunde]] bij het toepassen van radioactieve stoffen, die voor het scannen van bepaalde delen van het menselijk lichaam nodig zijn, zoals het maken van een SAP scan. [[SAP (amyloïd)|SAP]] staat voor Serum Amyloïd P, dat zich bindt aan [[amyloïd]] in allerlei organen zoals de [[lever]], [[milt]] en [[Nier (biologie)|nieren]]. Aan het SAP wordt een kleine hoeveelheid radioactief jodium gebonden. Voor het beschermen van de [[schildklier]] wordt vooraf tien druppels lugol vermengd met water gedronken om zo de schildklier te beschermen tegen opname van radioactief jodium. De lugol verdwijnt later weer vanzelf uit de schildklier.

Ten slotte wordt lugol gebruikt bij de [[gram-kleuring]] van [[bacterie|bacteriën]] ter onderscheiding van de gram-negatieve en gram-positieve bacteriën.

==Samenstelling==
Lugol kan bereid worden door in 70 ml gedestilleerd water volgende stoffen op te lossen:
*7 gram [[kaliumjodide]] (KI)
*5 gram [[di-jood]] (I<sub>2</sub>)
*5 gram [[natriumacetaat]]

Natriumacetaat zorgt ervoor dat het di-jood in het water opgelost blijft, en creëert daarenboven een [[Base (scheikunde)|basisch milieu]], waarin di-jood een klein beetje [[hydrolyse]]ert tot [[jodide]] (I<sup>−</sup>) en [[hypojodiet]] (IO<sup>−</sup>). Deze ontleding treedt enkel op boven [[pH]] 8. Zuiver di-jood lost zeer slecht op in water, maar als er al opgeloste jodide-ionen in de oplossing voorkomen, lost het verdere di-jood makkelijk op door de vorming van polyjodide-ionen ([[tri-jodide]] en [[pentajodide]]):

:<math>\mathrm{2 \ I_2 + \ I^-\ \longrightarrow \ {I_3}^- + I_2\ \longrightarrow \ {I_5}^-}</math>

De I<sub>5</sub><sup>−</sup>-ionen verbinden zich met zetmeel en geven zo een blauwe kleur aan het zetmeel.

Lugol onderscheidt zich van [[joodtinctuur]] doordat deze [[ethanol]] bevat en lugol niet.

==Schadelijkheid==
Zuivere lugol is schadelijk bij inademing en opname door de mond en bij aanraking door de [[huid]]. Ook aanraking met de [[Oog (anatomie)|ogen]] kan schade toebrengen.

== Zie ook ==
* [[Betadine]]

[[Categorie:Microscopie]]
[[Categorie:Ontsmettingsmiddel]]
[[Categorie:Jodium]]
[[Categorie:Oplossing]]
[[Categorie:Beeldvormend medisch onderzoek]]