Brontekst bekijken van Kwint

[[Bestand:Quinte auf.ogg|thumb|right|Kwint omhoog: {{Muzieknotatie|ClefG|2c2|2g2}}]]
[[Bestand:Quinte ab.ogg|thumb|right|Kwint omlaag: {{Muzieknotatie|ClefG|2c2|2f1}}]]
Een '''kwint''' (van Latijn: ''quintus'', de vijfde) is in de [[muziektheorie]] het [[Interval (muziek)|interval]] in een [[Diatoniek|diatonische]] [[toonladder]] tussen een eerste [[Toon (muziek)|toon]] en de daarboven liggende vijfde. Een kwint omvat vier [[toonafstand]]en, dat kunnen hele en halve toonafstanden zijn. De gebruikelijke reine kwint bijvoorbeeld bestaat uit drie hele en een halve toonafstand. Het interval tussen bijvoorbeeld de tonen C en G is dus ook een kwint. Men zegt dat de G een kwint boven de C ligt. Daarnaast wordt ook de toon die in een [[diatonische toonladder]] op de vijfde [[toontrap]] ligt, de '''kwint''' genoemd. Zo is de G de kwint in de toonladder van C. Ook wordt de [[Tweeklank (muziek)|tweeklank]] die bestaat uit twee tonen die een kwint uit elkaar liggen, als '''kwint''' aangeduid. De tweeklank C-G is een kwint, of de tonen C en G vormen een kwint. 

In vroegere tijden werd de kwint aangeduid als ''diapente'', van het Oudgriekse διά (dia) πέντε (pente), ''door (of met) vijf''.

==Varianten==
Van een kwint komen de volgende varianten voor: reine kwint, verminderde kwint en overmatige kwint. 

===Reine kwint===
De meest voorkomende variant is de reine kwint. Daarvan zijn ook de beide andere varianten afgeleid. In de reeks [[Natuurtoon|natuurtonen]] is het [[Octaaf (muziek)|octaaf]] de eerste [[boventoon]] en ligt de tweede boventoon een reine kwint hoger dan dit octaaf, met een frequentieverhouding 2:3. De reine kwint is daarmee zeer verwant met dit octaaf, en op het octaaf na het meest [[Consonantie|consonant]] met de [[grondtoon (muziekleer)|grondtoon]].

Hiervan afgeleid wordt elke kwint rein genoemd met een toonafstand van 3 hele en 1  halve toon. 
*''Voorbeeld'': het interval tussen c' en g' is een reine kwint {{muzieknotatie|ClefG|4c1|4g1}}

===Verminderde kwint===
Als de hogere toon van een reine kwint [[Chromatiek|chromatisch]] met een halve toon verlaagd wordt, heet het interval een [[verminderde kwint]]. De toonafstand in een verminderde kwint bedraagt dus 2 hele en 2 halve tonen. 
*''Voorbeeld'': het interval tussen c' en ges' is een verminderde kwint {{muzieknotatie|ClefG|4c1|4g1-}}

De verminderde kwint is wat toonafstand betreft te vergelijken met een interval dat bestaat uit 3 hele tonen en daarom [[tritonus]] genoemd wordt, een van mogelijkheden voor een overmatige kwart. Een verminderde kwint wordt daarom ook wel als tritonus opgevat, hoewel dat strikt genomen niet juist is: het is de gelijkvormige omkering ervan. De verminderde kwint is het enige interval dat bij omkering (in een overmatige kwart dus) dezelfde intervalgrootte behoudt. Een verminderde kwint lost krimpend op in een terts (voorbeeld: c-ges lost op in de majeurterts des-f of de mineurterts des-fes). De overmatige kwart daarentegen lost spreidend op in een sext (voorbeeld: c-fis lost op in de mineursext b-g of de majeursext bes-g). Harmonisch gezien hebben de verminderde kwint en overmatige kwart dus verschillende eigenschappen.

===Overmatige kwint===
Als de hogere toon van een reine kwint [[Chromatiek|chromatisch]] met een halve toon verhoogd wordt, heet het interval een overmatige kwint. De toonafstand in een overmatige kwint bedraagt dus 4 hele tonen of 2 hele plus een halve plus een anderhalve toon. 
*''Voorbeeld'': het interval tussen c' en gis' is een overmatige kwint {{muzieknotatie|ClefG|4c1|4g1+}}
[[Enharmoniek|Enharmonisch]] is de overmatige kwint gelijk aan een kleine [[sext (muziek)|sext]].

== Stemming ==
De kwint heeft in de [[reine stemming]] een [[frequentie]]verhouding van 3:2, wat ongeveer overeenkomt met 702 [[cent (muziek)|cent]]s. In de [[gelijkzwevende stemming]] is de kwint echter 700 cents. Na het [[Octaaf (muziek)|octaaf]], dat de eerste [[boventoon]] vormt, en daarom het meest verwant klinkt met de [[grondtoon (natuurkunde)|grondtoon]], is de reine kwint de een octaaf lager klinkende tweede boventoon, en daarom ook zeer verwant met de grondtoon.

In de reine stemming zijn alle kwinten tussen [[stamtoon|stamtonen]] rein, behalve het interval B - F, dat een verminderde kwint is.

In de [[stemming van Pythagoras]] is de kwint natuurrein.
De opvolgende snaren op een [[viool]], [[altviool]] of [[cello]] worden normaal gestemd in reine kwinten, waarbij het wel uitmaakt met wat voor instrumenten men samenspeelt. Zo zal men bij samenspel met de piano de kwinten iets krapper stemmen, dan in bijvoorbeeld een strijkkwartet, omdat de piano de getempereerde stemming hanteert.

[[File:Dornum Spieltisch.jpg|thumb|right|Orgel waarop ook een kwintregister (''Qvinte'') te zien is.]]
==Orgelregister==
Op veel [[orgel]]s is een speciaal kwintregister aanwezig, waarbij de grondtoon vergezeld gaat van een hoger gelegen kwint. Dit [[Register (orgel)|register]] is meestal [[prestant]]achtig geïntoneerd, met een <math>10\tfrac 23, 5 \tfrac 13, 2\tfrac 23, 1\tfrac 13</math> of <math>\tfrac 23</math> voetmaat. Dit kwintregister wordt veel gebruikt als vulstem. Dit register komt ook voor onder de oude naam '' Quint'' of in varianten als ''Qvinte''.

==Drieklank==
Veel [[drieklank]]en bestaan uit twee tertsen boven elkaar. De laagste en de hoogste toon vormen een kwint.

== Zie ook ==
* [[Kwintencirkel]]
* [[Kwintet]], een ensemble van 5 musici
* [[Lijst van intervallen]]
* [[Middentoonstemming]]
* [[Wolfskwint]]

{{Navigatie intervallen}}

[[Categorie:Interval (muziek)]]