Brontekst bekijken van Kaliumtrichloor(ethyleen)platinaat(II)

{{Infobox chemische stof
| Naam = Kaliumtrichloor(ethyleen)platinaat(II)<ref>[http://www.sigmaaldrich.com/catalog/search/ProductDetail/ALDRICH/244953 Aldrich datasheet]</ref>
| afbeelding1 = Zeise's-salt-anion-from-xtal-3D-balls.png
| onderschrift1 = 
| afbeelding2 = Zeise'sSalt.png
| onderschrift2 = 
| afbeelding3 = 
| onderschrift3 = 
| afbeelding4 = 
| onderschrift4 = 
| Formule = <chem>C2H6Cl3KOPt</chem>; <chem>K[Pt(C2H4)Cl3].H2O</chem>
| Molgewicht = 
| SMILES = C=C.O.[Cl-].[Cl-].[Cl-].[K+].[Pt+2]
| InChI = 1S/C2H4.3ClH.K.H2O.Pt/c1-2;;;;;;/h1-2H2;3*1H;;1H2;/q;;;;+1;;+2/p-3
| IUPAC = Kaliumtrichloor(ethyleen)platinaat(II)
| AndereNamen = Zeise's zout
| CAS = 16405-35-9
| EINECS = 630-445-1
| EG = 
| VN = 
| PubChem = 193510
| Beschrijving = gele tot oranje kristallen
| Vergelijkbaar = 
| AfbWaarsch = {{Pictogram GHS|X}}
| TekstWaarsch = Waarschuwing<ref>{{citeer web |titel=C&L Inventory |url=https://echa.europa.eu/information-on-chemicals/cl-inventory-database/-/discli/details/163581 |website=echa.europa.eu|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230812190536/https://echa.europa.eu/information-on-chemicals/cl-inventory-database/-/discli/details/163581|archiefdatum=2023-08-12}}</ref>
| Rzinnen = {{H315}} - {{H319}} - {{H335}}
| EUHzinnen = 
| Szinnen = 
| Carcinogeen = 
| Hygroscopisch = 
| Omgang = 
| Opslag = 
| ADR = 
| MAC = 
| LethaalRat = 
| LethaalKonijn = 
| LethaalMuis = 
| LethaalKip = 
| Aggregatie = 
| Kleur = 
| Dichtheid = 
| Smeltpunt = 220
| Kookpunt = 
| Sublimatiepunt = 
| Vlampunt = 
| Zelfontbranding = 
| Dampdruk = 
| Brekingsindex = 
| Oplosbaarheid = 
| GoedOplIn = 
| MatigOplIn = 
| SlechtOplIn = 
| OnoplIn = 
| Dipoolmoment = 
| LogPow = 
| Viscositeit = 
| Kristalstructuur = 
| fG0g = 
| fG0l = 
| fG0s = 
| fH0g = 
| fH0l = 
| fH0s = 
| S0g = 
| S0l = 
| S0s = 
| Cpm0 = 
| Evenwicht = 
| KlassiekeAnalyse = 
| Spectra = 
| NutrientType = 
| Essentieel = 
| Voorkomen = 
| ADI = 
| AdditiefType = 
| E-nummer = 
}}

'''Kaliumtrichloor(ethyleen)platinaat(II)''' of '''Zeise's zout''', is een [[Samengestelde stof|chemische verbinding]] met de formule: <chem>K[Pt(C2H4)Cl3].H2O</chem>. Het [[anion]] van dit gele, in lucht stabiele [[Coördinatieverbinding|complex]] bevat een [[Hapticiteit|''η''<sup>2</sup>]]-[[etheen]] [[ligand]]. De geometrie rond het platina-atoom is vlak-vierkant. Het zout is historisch belangrijk in de [[organometaalchemie]] als eerste voorbeeld van een stof met een directe binding tussen een [[Overgangsmetaal-alkeencomplex|overgangsmetaal en een alkeen]]. Het zout is vernoemd naar zijn ontdekker: [[William Christopher Zeise]].

== Synthese ==
Deze stof is commercieel verkrijgbaar als hydraat, dat zelf bereid wordt uit [[Kaliumtetrachloorplatinaat|kaliumtetrachloorplatinaat(II)]] {{nowrap|1=(<chem>K2[PtCl4]</chem>)}} en [[etheen]] in aanwezigheid van een katalytische hoeveelheid [[tin(II)chloride]]. Het hydraat kan worden omgezet in de watervrije verbinding door de stof in vacuüm te bewaren.<ref>{{citeer boek | doi = 10.1002/9780470132593.ch90 |titel= Potassium Trichloro(Ethene)Platinate(II) (Zeise's Salt) |datum=1990 |achternaam= Chock |voornaam= P. B. | last2 = Halpern | first2 = J. | last3 = Paulik | first3 = F. E.  |tijdschrift= [[Inorganic Syntheses|Inorg. Synth.]] | series = Inorganic Syntheses | volume = 28 |pagina's= 349–351| isbn = 9780470132593 }}</ref>

== Structuur ==
De dubbele band van de [[ligand|etheen-ligand]] staat ongeveer loodrecht op het vlak van het PtCl<sub>3</sub>-deel van het molecuul.<ref>{{citeer tijdschrift
| title = The crystal and molecular structure of Zeise's salt, KPtCl<sub>3</sub>·C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O
| first1= M.|last1= Black |first2=R. H. B.|last2= Mais |author3-link=P. G. Owston|first3=P. G.|last3= Owston
|tijdschrift= [[Acta Crystallographica|Acta Crystallogr.]]
|datum=1969
| volume = B25
| issue = 9
| pages = 1753–1759
| doi = 10.1107/S0567740869004699 
}}</ref><ref>{{citeer tijdschrift
| title = Neutron diffraction study of the structure of Zeise's salt, KPtCl<sub>3</sub>·C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>·H<sub>2</sub>O
| first1= R. A.|last1= Love|first2= T. F. |last2=Koetzle|first3= G. J. B. |last3=Williams |first4=L. C. |last4=Andrews |first5=R. |last5=Bau
|tijdschrift= [[Inorganic Chemistry (journal)|Inorg. Chem.]]
|datum=1975
| volume = 14
| issue = 11
| pages = 2653–2657
| doi = 10.1021/ic50153a012 
}}</ref> In Zeise's zout en verwant verbindingen kan het [[alkeen]] met een niet te grote [[activeringsenergie]] roteren om de metaal-alkeen-binding. In Zeise's zout is de hoogte van de rotatiebarrière niet bepaald, maar in verwante verbindingen is vastgetseld dat de π-binding met de meeste metalen zwakker is dan de σ-binding.

== Geschiedenis ==
Zeise's zout was een van de eerste beschreven [[Organometaalchemie|organometaalverbindingen]].<ref>{{citeer tijdschrift |achternaam= Zeise |voornaam= W. C. |auteurlink= William Christopher Zeise |titel= Von der Wirkung zwischen Platinchlorid und Alkohol, und von den dabei entstehenden neuen Substanzen|taal=de|trans-title=On the reaction between platinum chloride and alcohol, and its resulting new substances |tijdschrift= [[Ann. Phys. Chem.]] | volume = 97 |pagina's= 497–541 |datum=1831 | doi = 10.1002/andp.18310970402 | issue = 4|bibcode = 1831AnP....97..497Z | url = https://zenodo.org/record/1423546 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20230314064825/https://zenodo.org/record/1423546|archiefdatum=2023-03-14}}</ref> De stof werd in 1830 ontdekt door [[William Christopher Zeise]], toen professor aan de [[Universiteit van Kopenhagen]]. Hij bestudeerde toen de reactie van PtCl<sub>4</sub> met kokende [[ethanol]]. Na zorgvuldige analyse stelde hij dat de ontstane verbinding etheen moest bevatten. [[Justus von Liebig]], een zeer invloedrijk chemicus in die tijd, was het niet met de conclusie eens, maar in 1868 werd de stof door Birnbaum met behulp van etheen gesynthetiseerd.<ref>{{citeer tijdschrift
 |title       = The First Organometallic Compounds: William Christopher Zeise and His Platinum Complexes
 |first       = L. B.
 |last        = Hunt
 |tijdschrift = [[Platinum Metals Review|Platin. Met. Rev.]]
 |datum       = 1984
 |volume      = 28
 |issue       = 2
 |pages       = 76–83
 |url         = http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v28-i2-076-083.pdf
 |archiefurl  = https://web.archive.org/web/20150924074325/http://www.platinummetalsreview.com/pdf/pmr-v28-i2-076-083.pdf
 |dodeurl     = ja
}}</ref> Zeise's zout werd in de tweede helft van de 19e eeuw intensief bestudeerd omdat chemici de [[Moleculaire geometrie|structuur van de verbinding]] niet konden verklaren. De structuur bleef een raadsel tot deze in de jaren 60 van de 20e eeuw met behulp van [[Röntgenkristallografie]] kon worden opgelost.<ref>{{citeer tijdschrift|titel= The crystal and molecular structure of Zeise's salt, KPtCl<sub>3</sub>.C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>.H<sub>2</sub>O|achternaam= Black|voornaam= M.|last2 = Mais|first2 = R. H. B.|last3 = Owston|first3 = P. G.|authorlink3 = P. G. Owston|datum=1969|tijdschrift= [[Acta Crystallogr. B]]|volume = 25|issue = 9|pagina's= 1753–1759|doi = 10.1107/S0567740869004699}}</ref><ref>{{citeer tijdschrift|titel= A Re-determination of the Crystal and Molecular Structure of Zeise's salt, KPtCl<sub>3</sub>.C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>.H<sub>2</sub>O|achternaam= Jarvis|voornaam= J. A. J.|last2 = Kilbourn|first2 = B. T.|last3 = Owston|first3 = P. G.|authorlink3 = P. G. Owston|tijdschrift= [[Acta Crystallogr. B]]|volume = 27|issue = 2|datum=1971|pagina's= 366&ndash;372|doi = 10.1107/S0567740871002231|doi-access = free}}</ref> Het onderzoek naar Zeise's zout initieerde veel onderzoek op het terrein van de [[organometaalchemie]] en speelde een sleutelrol in het ontwikkelen van nieuwe concepten met betrekking tot de chemische binding: het [[Dewar–Chatt–Duncanson model]] verklaart de binding tussen metalen en de C=C dubbele band.<ref>{{citeer tijdschrift|titel= A Historical Perspective on Dewar's Landmark Contribution to Organometallic Chemistry|achternaam= Mingos|voornaam= D. Michael P.|auteurlink= Michael Mingos|tijdschrift= [[J. Organomet. Chem.]]|volume = 635|issue = 1&ndash;2|pagina's= 1&ndash;8|doi = 10.1016/S0022-328X(01)01155-X|datum=2001}}</ref><ref>{{citeer boek|titel= Modern Coordination Chemistry: The Legacy of Joseph Chatt|editor1-last = Leigh|editor1-first = G. J.|editor2-last = Winterton|editor2-first = N.|datum=2002|uitgever= [[RSC Publishing]]|chapter = Some Notes on the Early Development of Models of Bonding in Olefin-Metal Complexes|achternaam= Winterton|voornaam= N.|pagina's= 103&ndash;110|isbn = 9780854044696|chapter-url = https://books.google.com/books?id=VoBxtPb5zCcC&pg=PA103}}</ref><ref>{{citeer boek|titel= Organometallic Chemistry and Catalysis|achternaam= Astruc|voornaam= Didier|auteurlink= Didier Astruc|datum=2007|uitgever= [[Springer Science+Business Media|Springer]]|pagina's= 41&ndash;43|isbn = 9783540461289|url = https://books.google.com/books?id=aVyfo52-nRsC&pg=PA41}}</ref>

== Verwante verbindingen ==
* Zeise's dimeer, [(''η''<sup>2</sup>-C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>)PtCl<sub>2</sub>]<sub>2</sub>, dat uit Zeise's zout ontstaat door verwijdering van KCl, gevolgd door dimerisatie.
* COD-platinadichloride, [[Dichloro(cycloocta-1,5-diene)platinum(II)|(cyclooctadiene)PtCl<sub>2</sub>]], verkregen uit [[platina(II)chloride]] en [[1,5-cyclooctadieen]], is een veel gebruikt platina(II)-alkeencomplex.<br />Daarnaast zijn ook veel andere etheen-complexen beschreven zoals:  etheenbis(trifenylfosfine)platina(0), [(C<sub>6</sub>H<sub>5</sub>)<sub>3</sub>P]<sub>2</sub>Pt(H<sub>2</sub>C=CH<sub>2</sub>), waarin platina 3 liganden heeft en [[oxidatietoestand]] 0, dit in tegenstelling tot Zeise's zout waarin platina oxidatietoestand 2+ heeft.
* Dichloor(etheen)(α-[[methylbenzylamine]])platina(II) (PtCl<sub>2</sub>(C<sub>2</sub>H<sub>4</sub>)(PhCH(NH<sub>2</sub>)Me) is een [[Chiraliteit (scheikunde)|chiraal]] [[Derivaat (scheikunde)|derivaat]] van Zeise's zout dat toepassing vindt in de [[Resolutie (optische systemen)|optische resolutie]] van chirale alkenen.<ref>{{Citeer encyclopedie|chapter=(−)-Dichloro(ethylene)(α-methylbenzylamine)platinum(II)|auteur=Steven D. Paget|encyclopedia= [[Encyclopedia of Reagents for Organic Synthesis]]|datum=2001|uitgever= John Wiley & Sons|doi=10.1002/047084289X.rd119|isbn=0471936235}}</ref>

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Zeise's salt|oldid=1059380230|datum=20211212}}
----
{{references}}
}}

[[Categorie:Verbinding van platina]]
[[Categorie:Verbinding van chloor]]
[[Categorie:Verbinding van kalium]]