Brontekst bekijken van Journal für die reine und angewandte Mathematik

{{Infobox tijdschrift
| titel          = Journal für die reine und angewandte Mathematik
| ISO4           = J. Reine. Angew. Math.
| afbeelding     = 
| onderschrift   = 
| genre          = wetenschappelijk tijdschrift
| doelgroep      = 
| frequentie     = maandelijks
| oplage         = 
| bereik         = 
| formaat        = 
| eerste editie  = 1826
| laatste editie = 
| landen         = 
| regio          = 
| taal           = Engels
| hoofdredacteur = 
| uitgeverij     = [[Walter de Gruyter]]
| andere versie  = 
| issn           = 0075-4102
| impactfactor   = 1,1 (2012)
| website        = https://www.degruyter.com/view/j/crll
| open access    = nee
}}
Het '''Journal für die reine und angewandte Mathematik''', kortweg '''Crelle's Journal''', is een van de meest gerenommeerde [[wetenschappelijk tijdschrift|wetenschappelijke tijdschriften]] op het gebied van de [[wiskunde]]. Het blad werd in [[1826]] in Berlijn gesticht en is daarmee een van de oudste vandaag (2008) nog bestaande vaktijdschriften op het gebied van de [[wiskunde]].

== Geschiedenis ==
[[August Leopold Crelle]] had het tijdschrift als een reeks van kwartaaluitgaves ("Hefte") gepland, waarvan er steeds vier in een "band" samengevoegd moesten worden. De werkelijk frequentie waarin het blad werd uitgegeven lag echter al vanaf [[1830]] hoger, reeds in [[1887]] verscheen de honderdste "band", terwijl de tweehonderdste in [[1958]] verscheen. In het midden van de jaren 1960 werd de opdeling in "Hefte" opgegeven. De banden verschenen nu elk kwartaal, vanaf de jaren 1980 zelfs maandelijks. De eerste band werd door de [[uitgeverij]] [[Duncker & Humblot]] in Berlijn uitgegeven, de volgende eveneens in in Berlijn door [[Georg Reimer Verlag]]. Eind 1918 stapte men over naar [[Walter de Gruyter|Verlag Walter de Gruyter]].

Oorspronkelijk had Crelle een breed scala van onderwerpen in gedachten. Hij schrijft in zijn [[voorwoord]] bij de eerste band:

''Tot de reikwijdte van de artikelen moeten behoren:''
#''De zuivere wiskunde, dus analyse, de meetkunde en de theorie van de mechanica in al haar gebieden.''
#''Toepassingen van de wiskunde van allerlei aard, bijvoorbeeld de theorie van het licht (optica, Catoptrik, Dioptrik), de [[warmteleer]], de [[geluidstheorie]], de [[kansrekening]] et cetera; verder ook de [[hydraulica]], [[fysische geografie]], [[geodesie]] et cetera. De [[astronomie]] moet niet uitgesloten worden, maar is geen hoofdonderwerp, omdat er voor deze wetenschap al een tijdschrift bestaat.''

Al snel werd er echter op wiskundige onderwerpen gefocust. Hoewel publicaties op het gebied van de [[natuurkunde]] in de 19de eeuw nog een vaste plek hadden - er verschenen onder andere bijdragen van [[Georg Simon Ohm]], [[Ludwig Boltzmann]] en [[Hermann von Helmholtz]] - werd rond 1900 besloten om alleen nog wiskundige artikelen te publiceren.

=== Hoofdredactie ===
Na Crelles dood in [[1855]] werd de hoofdredactie van het Journal tot het einde van de jaren zeventig van de twintigste eeuw gevoerd door een reeks van vooraanstaande professoren van de [[Humboldt-Universität Berlin|universiteit van Berlijn]] uitgegeven. Sinds 1977/79 ligt de hoofdredactierol bij een [[internationaal]] [[gremium]], waar tussen de zes en de acht gerenommeerde wiskundigen in zitten.

{| class="wikitable"
!hoofdredacteur (tot 1979)
!periode
|-
|[[August Leopold Crelle]]
| align="right" |1826 - 1855
|-
|[[Karl Wilhelm Borchardt]]
| align="right" |1856 - 1880
|-
|[[Karl Weierstraß]]
| align="right" |1881 - 1888
|-
|[[Leopold Kronecker]]
| align="right" |1881 - 1891
|-
|[[Lazarus Fuchs]]
| align="right" |1892 - 1902
|-
|[[Kurt Hensel]]
| align="right" |1903 - 1936
|-
|[[Ludwig Schlesinger]]
| align="right" |1929 - 1933
|-
|[[Helmut Hasse]]
| align="right" |1929 - 1979
|-
|[[Hans Rohrbach]]
| align="right" |1952 - 1977
|}

=== Bijdragen (selectie)===
* [[Niels Henrik Abel]]: ''Untersuchungen über die Reihe'' <math>1+\frac{m}{1}\cdot x+\frac{m\cdot (m-1)}{1\cdot 2}\cdot x^2\dots</math>, [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0001 '''Bd. 1''' (1826)], p. 311-339
* [[Ernst Eduard Kummer]]: ''Allgemeiner Beweis des Fermatschen Satzes, daß die Gleichung <math>x^{\lambda}+y^{\lambda}=z^{\lambda}</math> durch ganze Zahlen unlösbar ist, für alle diejenigen Potenz-Exponenten <math>\lambda</math>, welche ungerade Primzahlen sind und in den Zählern der ersten ½ <math>(\lambda - 3)</math> Bernoullischen Zahlen als Factoren nicht vorkommen'' [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0040 '''Bd. 40''' (1850)], p. 130-138 (''zie ook:'' [[laatste stelling van Fermat]])
* [[Karl Weierstraß]]: ''Zur Theorie der Abelschen Functionen'', [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0047 '''Bd. 47''' (1854)], p. 289-306
* [[Georg Cantor]]: ''Ueber eine Eigenschaft des Inbegriffs aller reellen algebraischen Zahlen'', [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0077 '''Bd. 77''' (1874)], p. 258-262 ([[Cantors eerste overaftelbaarheidsbewijs]])
* [[Joseph Liouville]]: ''Leçons sur les fonctions doublement périodiques'', [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0088 '''Bd. 88''' (1879)], p. 277-310
* [[John von Neumann]]: ''Eine Axiomatisierung der Mengenlehre'', [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0154 '''Bd. 154''' (1925)], p. 219-240
* [[Hans Hahn]]: ''Über lineare Gleichungssysteme in linearen Räumen'', [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0157 '''Bd. 157''' (1927)], p. 214-229 (oorspronkelijke versie van de [[stelling van Hahn-Banach]])
* [[Richard Brauer]], [[Helmut Hasse]], [[Emmy Noether]]: ''Beweis eines Hauptsatzes in der Theorie der Algebren'', [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN243919689_0167 '''Bd. 167''' (1932)], p. 399-404

==Literatuur==
* ''Journal für die reine und angewandte Mathematik.'' Gegr. von August Leopold Crelle. de Gruyter, Berlin 1.1826ff. {{ISSN|0075-4102}}

== Externe links ==
* [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?PPN=PPN243919689 Jaargangen 1826-1997 (Göttinger Digitaliserings-Centrum)]
* [http://www.degruyter.de/journals/crelle/detail.cfm Redactiesite]

{{DEFAULTSORT:Journal fur Die Reine Und Angewandte Mathematik}}
[[Categorie:Duits tijdschrift]]
[[Categorie:Wiskundig tijdschrift]]