Brontekst bekijken van Johann Jakob Balmer

[[Bestand:Balmer.jpeg|thumb|Johann Jakob Balmer]]
'''Johann Jakob Balmer''' ([[Lausen]], [[1 mei]] [[1825]] – [[Bazel (Zwitserland)|Bazel]], [[12 maart]] [[1898]]) was een [[Zwitserland|Zwitsers]] [[wiskundige|wis]]- en [[natuurkundige]]. In 1895 ontdekte hij het mathematische verband tussen frequenties in het spectrum van [[waterstof (element)|waterstof]].

== Biografie ==
Balmer was de oudste zoon van Johann Jakob Balmer en Elizabeth Rolle. Op school excelleerde hij in wiskunde en besloot zich hierop verder te verdiepen toen hij de universiteit bezocht. Hij studeerde aan de [[universiteit van Karlsruhe]] en de [[Humboldtuniversiteit te Berlijn|universiteit van Berlijn]] en voltooide zijn promotie aan de [[universiteit van Bazel]] in 1849 met een dissertatie over de [[cycloïde]]. Johann zou de rest van zijn leven in Bazel verblijven, waar hij les gaf aan een meisjesschool. Daarnaast gaf hij colleges aan de universiteit van Bazel. Op 43-jarige leeftijd trad hij in het huwelijk met Christine Pauline Rinck; samen kregen ze in totaal zes kinderen.

Hoewel hij een wiskundige was is er geen enig werk van hem op dit gebied bekend. Zijn belangrijkste bijdrage daarentegen was een empirische formule voor de zichtbare [[spectraallijn]]en van het [[waterstofatoom]], een studie die hij had opgepakt op aanraden van [[Eduard Hagenbach]].<ref>{{Citeer boek
| achternaam = Magie
| voornaam = William Francis
| datum = 1969
| titel = A Source Book in Physics
| uitgever = Harvard University Press
| pagina's = Blz. 360
| taal = en
}}</ref> Met amper vier [[golflengte]]s die waren ontdekt door [[Anders Jonas Ångström]], vond Balmer de correcte formule:

:<math>\lambda = \frac{hm^2}{m^2-n^2}\ ,  n < m </math>

Hierin is ''h'' de Balmerconstante (3,6456×10<sup>−7</sup>m) en zijn ''n'' en ''m'' twee gehele getallen die elke golflengte ''λ'' karakteriseren, met ''n'' altijd kleiner dan ''m''. Balmer had opgemerkt dat als ''n'' = 2 de vier door Ångström ontdekte spectraallijnen van het waterstofatoom overeenkwamen met de waarden ''m'' = 3, 4, 5 en 6. Deze reeks van spectraallijnen wordt daarom de [[Balmerreeks]] genoemd. Vervolgens gebruikt Balmer deze formule om de golflengte voor ''m'' = 7 te bepalen en Hagenbach deelde hem mee dat Ångström een lijn had ontdekte met de door hem berekende golflengte 397&nbsp;nm. Twee van zijn collega’s, Hermann Wilhelm Vogel en William Higgins, waren in staat het bestaan te bevestigen van de andere golflengtes in het waterstofspectrum van witte sterren.

Later werd ontdekt dat Balmers formule een speciale vorm is van de [[Rydberg-formule]], bedacht door [[Johannes Rydberg]].

: <math>\frac{1}{\lambda}\ = \frac{4}{h} \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)= R_H \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)</math>

Waarin ''R<sub>H</sub>'' de [[Rydbergconstante]] voor waterstof (1,097×10<sup>7</sup> m<sup>−1</sup>) en ''n'' en ''m'' de twee gehele getallen uit de formule van Balmer. Een volledige verklaring waarom deze formules functioneren werd pas duidelijk toen [[Niels Bohr]] in 1913 zijn atoommodel presenteerde.

{{Appendix|2=
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia
| taal=en
| titel=Johann Jakob Balmer
| oldid=524359382
| datum=20121122
}}
* {{Citeer boek
| achternaam = Peruzzi
| voornaam = Giulio
| datum = 2007
| titel = Wetenschappelijk biografie Niels Bohr – van kwantumsprong tot 'big science'
| uitgever = Veen Magazines
| plaats = Amsterdam
| ISBN = 978-90-76988-96-2
| pagina's = Blz. 52-53
| taal = nl
}}
{{References}}
}}

{{DEFAULTSORT:Balmer, Johann}}
[[Categorie:Zwitsers natuurkundige]]
[[Categorie:Zwitsers wiskundige]]