Brontekst bekijken van Isotopen van beryllium

Het [[chemisch element]] '''[[beryllium]]''' (Be), met een [[atoommassa]] van 9,012182(3) [[Atomaire massa-eenheid|u]], heeft 12 '''[[Isotoop|isotopen]]''', waarvan alleen [[Beryllium-9|<sup>9</sup>Be]] stabiel en een [[primordiaal nuclide]] is. Dit betekent dat het op aarde reeds bestond toen deze gevormd werd.

Vanwege het feit dat beryllium maar één stabiele isotoop kent, valt beryllium onder de [[Mononuclidisch element|mononuclidische elementen]]. Onder invloed van de [[kosmische straling]], waaraan de [[aardatmosfeer]] blootgesteld wordt, wordt een kleine hoeveelheid van het [[radio-isotoop|radioactieve isotoop]] [[Beryllium-10|<sup>10</sup>Be]] gevormd. Dit proces is vergelijkbaar met de vorming van [[Koolstof-14|<sup>14</sup>C]], maar <sup>10</sup>Be heeft een veel langere [[halveringstijd|vervaltijd]]. Het kan daarom gebruikt worden om geologische processen zoals [[erosie]] en vorming van [[Laag (stratigrafie)|sedimentaire lagen]] te volgen. <sup>10</sup>Be heeft een halveringstijd van 1,39 miljoen jaar en <sup>7</sup>Be een halveringstijd van 53,2 dagen. Alle andere isotopen hebben een halfwaardetijd van minder dan een minuut.

Omdat <sup>7</sup>Be en <sup>10</sup>Be niet stabiel zijn kunnen hogere elementen niet tijdens de oerknal gevormd zijn bij de oerknal-nucleosynthese, maar moeten zij ontstaan zijn door kernfusieprocessen in [[Ster (hemellichaam)|sterren]]. Beide nucliden worden ook wel [[Kosmogeen nuclide|kosmogene nucliden]] genoemd, omdat ze gevormd worden onder invloed van kosmische straling. Zo is er een verband aangetoond tussen de hoeveelheid <sup>7</sup>Be die vanuit de lucht op de aarde terechtkomt en de [[zonnecyclus]]:

[[Bestand:Be7fromcosmicrays.png|thumb|center|550px|Afgifte van <sup>7</sup>Be vanuit de lucht naar de [[bodem]] in [[Japan (hoofdbetekenis)|Japan]].<ref>{{aut|M. Yamamoto ''et al.''}} (2006) - ''Journal of Environmental Radioactivity'', '''86''', pp. 110-131</ref>]]

== Overzicht ==
{| class="wikitable" style="font-size:100%; white-space:nowrap; width:100%"
! [[Nuclide]]
! Z ([[Proton (deeltje)|p]])
! N ([[neutron|n]])
! Isotopische massa (u)
! [[Halveringstijd]]
! [[Radioactiviteit|Verval]]
! [[Vervalenergie|VE]]
! [[Vervalproduct|VP]]
! [[Spin (kwantummechanica)|Kernspin]]
! Isotopische verhouding<br />([[molfractie]])
! Natuurlijk voorkomen<br />(molfractie)
|-
| <sup>5</sup>Be
| 4
| 1
| 5,04079(429)
|
| [[protonemissie|<chem>^5_4Be -> ^4_3Li + p</chem>]]
|
| <sup>4</sup>Li
| (1/2<sup>+</sup>)
|
|
|-
| <sup>6</sup>Be
| 4
| 2
| 6,019726(6)
| 5,0(3) × 10<sup>−21</sup> s
| <chem>^6_4Be -> ^4_2He + 2p</chem>
| 0,092(6) [[Elektronvolt|MeV]]
| [[helium-4|<sup>4</sup>He]]
| 0<sup>+</sup>
|
|
|-
| [[beryllium-7|<sup>7</sup>Be]]
| 4
| 3
| 7,01692983(11)
| 53,22(6) dagen
| [[Elektronenvangst|{{elektronenvangst|7|4}}]]
|
| [[lithium-7|<sup>7</sup>Li]]
| 3/2<sup>−</sup>
| [[Spoor (scheikunde)|sporen]]
|
|-
| [[beryllium-8|<sup>8</sup>Be]]
| 4
| 4
| 8,00530510(4)
| 6,7(17) × 10<sup>−17</sup> s
| [[kernsplijting|splijting]]: {{alfaverval|8|4}}
| 6,8(17) eV
| [[helium-4|<sup>4</sup>He]]
| 0<sup>+</sup>
|
|
|-
| [[beryllium-9|<sup>9</sup>Be]]
| 4
| 5
| 9,0121822(4)
| colspan=4 align=center|stabiel
| 3/2<sup>−</sup>
| 1,0
|
|-
| [[beryllium-10|<sup>10</sup>Be]]
| 4
| 6
| 10,0135338(4)
| 1,39 × 10<sup>6</sup> jaar
| [[Bètaverval|{{betaverval|10|4}}]]
|
| [[boor-10|<sup>10</sup>B]]
| 0<sup>+</sup>
| sporen
|
|-
| rowspan=2|<sup>11</sup>Be
| rowspan=2|4
| rowspan=2|7
| rowspan=2|11,021658(7)
| rowspan=2|13,81(8) s
| {{betaverval|11|4}} (97,1%)
|
| [[boor-11|<sup>11</sup>B]]
| rowspan=2|1/2<sup>+</sup>
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| <chem>^11_4Be -> ^7_3Li + e^- + ^4_2\alpha</chem> (2,9%)
|
| [[lithium-7|<sup>7</sup>Li]]
|-
| rowspan=2|<sup>12</sup>Be
| rowspan=2|4
| rowspan=2|8
| rowspan=2|12,026921(16)
| rowspan=2|21,49(3) ms
| {{betaverval|12|4}} (99,48%)
|
| <sup>12</sup>B
| rowspan=2|0<sup>+</sup>
| rowspan=2|
| rowspan=2|
|-
| <chem>^12_4Be -> ^11_5B  + e^- + n </chem> (0,52%)
|
| [[boor-11|<sup>11</sup>B]]
|-
| <sup>13</sup>Be
| 4
| 9
| 13,03569(8)
| 0,5(1) ns
| <chem>^13_4Be -> ^12_4Be + n</chem>
|
| <sup>12</sup>Be
| (1/2)<sup>+</sup>
|
|
|-
| rowspan=3|<sup>14</sup>Be
| rowspan=3|4
| rowspan=3|10
| rowspan=3|14,04289(14)
| rowspan=3|4,84(10) ms
| <chem>^14_4Be -> ^13_5B  + e^- + n </chem>  (81,0%)
|
| <sup>13</sup>B
| rowspan=3|0<sup>+</sup>
| rowspan=3|
| rowspan=3|
|-
| {{betaverval|14|4}} (16,0%)
|
| <sup>14</sup>B
|-
| <chem>^14_4Be -> ^12_5B  + e^- + 2n </chem>  (5,0%)
|
| <sup>12</sup>B
|-
| <sup>15</sup>Be
| 4
| 11
| 15,05346(54)
| < 200 ns
|
|
|
|
|
|
|-
| <sup>16</sup>Be
| 4
| 12
| 16,06192(54)
| < 200 ns
|
|
|
| 0<sup>+</sup>
|
|
|}

== Overzicht van isotopen per element ==
{{Tabel periodiek systeem|nr=sub|it=ja}}
{{Appendix|2=
* {{en}} {{aut|R.B. Firestone, S.Y. Frank Chu & C.M. Baglin}} (1999) - [http://www.wiley-vch.de/books/info/0-471-35633-6/toi99/toi99cd.pdf ''Table of Isotopes''] (online versie van de cd-rom)
* {{en}} {{aut|G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault, J. Blachot & O. Bersillon}} (2003) - [https://web.archive.org/web/20080923135135/http://www.nndc.bnl.gov/amdc/nubase/Nubase2003.pdf ''The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties''], ''Nuclear Physics A'', '''729''', pp. 3-128
* {{en}} {{aut|J.R. de Laeter, J.K. Böhlke, P. De Bièvre, H. Hidaka, H.S. Peiser, K.J.R. Rosman & P.D.P. Taylor}} (2003) - [http://www.iupac.org/publications/pac/pdf/2003/pdf/7506x0683.pdf ''Atomic weights of the elements. Review 2000 (IUPAC Technical Report)''], ''Pure and Applied Chemistry'', '''75''' (6), pp. 683–800
* {{en}} {{aut|M.E. Wieser}} (2006) - [http://iupac.org/publications/pac/pdf/2006/pdf/7811x2051.pdf ''Atomic weights of the elements 2005 (IUPAC Technical Report)''], ''Pure and Applied Chemistry'', '''78''' (11), pp. 2051–2066
* {{en}} {{aut|David R. Lide}} (2004) - ''[[CRC Handbook of Chemistry and Physics]]'' (85th ed.), hoofdstuk 11, CRC Press - {{ISBN|978-0849304859}}
----
{{References}}
}}
{{Navigatie isotopen van beryllium}}

[[Categorie:Isotoop van beryllium| ]]