Brontekst bekijken van Gertrude Blanch

[[Bestand: Gertrude blanch.jpg|rechts|miniatuur|upright|Gertrude Blanch op 38-jarige leeftijd.]]
'''Gertrude Blanch''' ([[Kolno (stad)|Kolno]], [[2 februari]] [[1897]] – [[San Diego (Californië)|San Diego]], [[1 januari]] [[1996]]) was een [[Verenigde Staten|Amerikaans]] wiskundige. Zij verrichtte pionierswerk op het gebied van de [[numerieke wiskunde]] en de [[informatica]].<ref name="Greer">
{{Citeer web|titel=Gertrude Blanch (In: Biographies of Women Mathematicians)|url=https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/blanch.htm|voornaam=David|achternaam=Grier|=|werk=agnesscott.edu|datum=31 maart 2019|bezochtdatum=6 mei 2020|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200920210732/https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/blanch.htm|archiefdatum=2020-09-20}}</ref> Daarnaast was zij van meet af aan een van de leiders van het ''Mathematical Tables Project'' in [[New York (stad)|New York]]. Later werkte Blanch als assistent-directeur en vakgroepsleider Numerieke Wiskunde aan de [[Universiteit van Californië - Los Angeles]]. Ook werd ze hoofd van het wiskundeonderzoek voor het ''Aerospace Research Laboratory'' op [[Wright-Patterson Air Force Base]] in [[Dayton (Ohio)]].

==Jeugd==
Bij haar geboorte in het destijds bij het [[Keizerrijk Rusland]] getrokken Poolse stadje [[Kolno (stad)|Kolno]], ontving de latere Gertrude Blanch de naam Gittel Kaimowitz. Haar moeder heette Dora Blanc, haar vader Wolfe Kaimowitz. Zij was de jongste in een gezin met zeven kinderen. Haar vader emigreerde naar de [[Verenigde Staten]] en in 1907 volgden Gittel, haar moeder en een zus hem naar [[New York (stad)|New York]].<ref name="MCS">{{Citeer  web|url=http://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Blanch.html|voornaam=John J|achternaam=O’Connor|medeauteurs=Robertson, Edmund F|titel=Gertrude Blanch biography|werk=mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies|datum=april 2009|bezochtdatum=6 mei 2020|taal=en|archiefdatum=6 februari 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200206235446/http://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Blanch.html|dodeurl=unfit}}.  op 6 februari 2020.</ref><ref name="GreenLaDuke2009">{{Citeer boek|voornaam=Judy|achternaam=Green|medeauteurs=LaDuke, Jeanne|titel=Pioneering Women in American Mathematics: The Pre-1940 PhD's|url=https://books.google.com/books?id=IRbOAwAAQBAJ&pg=PA144|datum=januari 2009|uitgever=American Mathematical Society|isbn=978-0-8218-4376-5|pagina's=pp.144–145|taal=en}} Biografie op pp. 83–89 van het [https://www.ams.org/bookpages/hmath-34-PioneeringWomen.pdf Supplementary Material] (pdf) bij [https://www.ams.org/publications/authors/books/postpub/hmath-34 AMS].</ref>

==Opleiding==
[[Bestand:Eastern District High School td (2019-08-15) 12.jpg|miniatuur|''Eastern District High School'' aan Marcy Avenue in de stad New&nbsp;York]]
Zij ging naar de basisschool in [[Brooklyn (New York)|Brooklyn]] en doorliep het middelbaar onderwijs aan de ''Eastern District High School'', waar zij in 1914 haar diploma behaalde. In datzelfde jaar overleed haar vader en ging Gittel werken. Veertien jaar had zij kantoorbanen, maar zij spaarde in die periode om naar vervolgonderwijs te kunnen gaan. Haar voornaam had zij intussen veranderd in Gertrude en in 1921 was ze Amerikaans staatsburger geworden. In 1927 overleed haar moeder. Daarna schreef Gertrude Kaimowitz zich in aan een avondschool aan ''Washington Square College'', onderdeel van de [[New York-universiteit]]. Vijf jaar later behaalde zij daar haar [[BSc]]-graad in wiskunde, met natuurkunde als bijvak, en veranderde haar achternaam in Blanch. Gertrude Blanch was lid van het eregezelschap ''Phi Beta Kappa''. Drie jaar later promoveerde zij in de [[algebraïsche meetkunde]] op de dissertatie ''Properties of the Veneroni Transformation in S<sub>4</sub>''<ref>{{Citeer tijdschrift|voornaam=Gertrude K.|achternaam=Blanch|titel=Properties of the Veneroni Transformation in S<sub>4</sub>|url=https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/abstracts/blanch_abstract.htm|tijdschrift=American Journal of Mathematics|jaargang=58|nummer=3|datum=juli 1937|pp=639-645|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210514151701/https://www.agnesscott.edu/lriddle/women/abstracts/blanch_abstract.htm|archiefdatum=2021-05-14}}</ref> aan de [[Cornell-universiteit]] in [[Ithaca (New York)]]. Haar begeleider was Virgil Snyder.<ref name="MCS" /><ref>{{Citeer web|url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=9284|titel=Mathematics Genealogy Project: Gertrude K. Blanch|werk=math.NDSU.nodak.edu|bezochtdatum=7 mei 2020|taal=en|archiefdatum=7 mei 2020|archiefurl=https://archive.wikiwix.com/cache/20200507164933/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=9284|dodeurl=unfit}}</ref>

==Carrière==
[[Bestand:Abramowitz&Stegun.page97.agr.jpg|miniatuur|Logaritmes uitgewerkt in het ''[[Handbook of Mathematical Functions]]'' (US GPO, 1964) geschreven door Milton Abramowitz en Irene Stegun (oud-medewerker van Blanch).]]
[[Bestand:MathieuFloquet.gif|miniatuur|Een Floquet oplossing van een Matthieuvergelijking. Rood: [[Reëel getal|reëel]] deel, groen: [[Complex getal|complex]] deel.]]

Eerst verving zij een collega als bijlesdocent aan [[Hunter College]] en vervolgens werkte zij als boekhouder.<ref name="MCS" /> In 1938 werd ze ''Director of Mathematics'' en ''Manager of Computation'' bij het ''Mathematical Tables Project'' in New&nbsp;York. Dit project ressorteerde onder de [[Works Progress Administration]] (WPA). Haar taak was om [[algoritme]]n te ontwerpen die onder haar toezicht werden uitgevoerd door 450 [[Menselijke computer|rekenaars]], ‘computers’.<ref group="noot">Onder hen was [[Ida Rhodes]].</ref> Vele rekenaars hadden maar beperkte rekenvaardigheden, maar de algoritmen met foutcontrole waren zo goed, dat de uitkomsten decennia lang de standaard vormden voor oplossingen van [[transcendente functie]]s.<ref>{{Citeer boek|voornaam=David Alan|achternaam=Grier|titel=When Computers Were Human|url=https://archive.org/details/whencomputerswer00grie|uitgever=Princeton University Press|datum=2005|pagina's=[https://archive.org/details/whencomputerswer00grie/page/n419 411]&nbsp;pp|taal=en|isbn=978-0-691-09157-0}}</ref> Dit project werd later het ''Computation Laboratory of the [[National Institute of Standards and Technology|National Bureau of Standards]]''.<ref name="UMN" />

Blanch bleef voor ''Mathematical Tables Project'' werken, dat toen de WPA in 1942 werd opgeheven zelfstandig verder ging. Tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] opereerde het als voornaamste rekencentrum van de Amerikaanse regering. Tot de diensten waarvoor het berekeningen uitvoerde, behoorden het Office for Scientific Research and Development (Bureau voor Wetenschappelijk Onderzoek en Ontwikkeling), het leger ([[Ballistiek|ballistische berekeningen]]), de marine ([[navigatie]]tabellen) en het [[Manhattanproject (operatie)|Manhattanproject]]. Gertrude Blanch bleef haar team gedurende de oorlogsjaren leiden.<ref name="UMN">{{Citeer web|url=https://archives.lib.umn.edu/repositories/3/resources/278|titel=Gertrude Blanch papers|werk=archives.lib.umn.edu/|bezochtdatum=7 mei 2020|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200530073721/https://archives.lib.umn.edu/repositories/3/resources/278|archiefdatum=2020-05-30}}</ref>

Na de oorlog trad zij toe tot de [[Universiteit van Californië - Los Angeles]], als assistent directeur en leider van de vakgroep Numerieke Wiskunde, gelieerd aan het ''Institute for Numerical Analysis''. Vanaf mei 1948 was zij lid van de [[Association for Computing Machinery]].<ref>{{Citeer web|url=http://gallery.lib.umn.edu/exhibits/show/cbi_acm/item/1752|voornaam=(ACM)|achternaam=Association for Computing Machinery|medeauteurs=(in de Edmund C. Berkeley Papers (CBI 50), Box 9, Folder 1)|titel=ACM 1948 Membership Directory|datum=21 mei 1948|werk=gallery.lib.umn.edu; Charles Babbage Institute, University of Minnesota|bezochtdatum=12 mei 2020|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230715191410/http://gallery.lib.umn.edu/exhibits/show/cbi_acm/item/1752|archiefdatum=2023-07-15}}</ref>

[[Bestand:Wright-Patterson Air Force Base - 10 Oct 2000.jpg|miniatuur|Wright-Patterson Air Force Base in 2000]]
Onder het [[Mccarthyisme]] werd haar carrière gehinderd door de verdenking van de [[FBI]], dat Blanch een heimelijke communiste zou zijn,<ref name="MCS" />  waarschijnlijk omdat haar zuster lid was van de [[Communistische Partij van de Verenigde Staten]]<ref name="GreenLaDuke2009" /> en zijzelf alleenstaand was zonder kinderen. In een door haar geëiste hoorzitting wist zij met verve haar naam te zuiveren.<ref>[https://web.archive.org/web/20150906003719/http://amhistory.si.edu/archives/AC0196.pdf Computer Oral History Collection: Dr. Gertrude Blanch, 1969-1973]. J J O'Connor en E F Robertson, okt. 2009. Gearchiveerd op 6 sept. 2015. Smithsonian National Museum of American History. Geraadpleegd op 10 okt. 2024</ref>{{Bron?||2020|10|04}}

Het  ''Institute for Numerical Analysis'' werd in 1954 gesloten en Gertrude Blanch ging werken voor de ''Electrodata Corporation'' in [[Pasadena (Californië)|Pasadena]]. Nadien verruilde ze die firma voor het ''Aerospace Research Laboratory'' op de [[Wright-Patterson Air Force Base]] in [[Dayton (Ohio)|Dayton]],<ref name="Greer" /><ref name=":1">
{{Citeer web|titel=The History of Numerical Analysis and Scientific Computing|url=http://history.siam.org/blanch.htm|werk=history.siam.org (Society for Industrial and Applied Mathematics)|bezochtdatum=7 mei 2020|taal=en|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211203092323/http://history.siam.org/blanch.htm|archiefdatum=2021-12-03}}</ref> waar zij werkte aan [[Mathieufuncties|Mathieu-functies]].<ref group="noot">Mathieu-functies zijn differentiaalvergelijkingen <math>\frac{d^2y}{dx^2} + (a - 2q\cos 2x)y = 0</math>.</ref> Daar sloot zij in 1967 haar carrière af.<ref name="GreenLaDuke2009" /> Na haar pensionering werd Blanch door de [[Ohio State University]] als consultant ingehuurd. Na afloop van haar contract keerde zij in 1970 terug naar Californië.<ref name="UMN" />

==Onderscheidingen==
Gertrude Blanch vielen de volgende eerbetuigingen te beurt.
* ''Federal Woman's Award'' (1964)<ref name="Gertrude Blanch" />
* [[Lid (persoon)#Fellow|Fellow]] van de [[American Association for the Advancement of Science]] (1962)<ref name="Gertrude Blanch" />
* opgenomen in de Portrettengalerij van het [[National Institute of Standards and Technology]] (2017)<ref>{{Citeer web|url=https://www.nist.gov/system/files/documents/2019/10/07/portrait gallery program brochure 2019.pdf|titel=NIST Gallery of Distinguished Scientists, Engineers, and Administrators|datum=2019|bezochtdatum=8 mei 2020|formaat=pdf|taal=en|dodeurl=ja}}</ref>

==Oordeel==
{{Citaat|Gertrude Blanch kan worden gezien als enerzijds de laatste en belangrijkste leider van de menselijke ‘computers’ (rekenaars), of anderzijds als een van de eerste numeriek wiskundigen voor elektronische computers.|David Grier<ref name="MCS" />}}

==Bibliografie==
Blanch publiceerde meer dan 30 artikelen over de ''hybrid functional'',<ref group="noot">De ''hybrid functional'' is een benaderingsmethode met behulp van <math>E_\text{x}^\text{HF} = -\frac{1}{2} \sum_{i,j} \iint \psi_i^*(\mathbf r_1) \psi_j^*(\mathbf r_2) \frac{1}{r_{12}} \psi_j(\mathbf r_1) \psi_i(\mathbf r_2) \,d\mathbf r_1 \,d\mathbf r_2</math>.</ref> numerieke wiskunde en Mathieu-functies. Deze zijn verzameld in ''The Gertrude Blanch Papers'' (1932–1996),<ref name="Gertrude Blanch">{{Citeer web|url=https://www.computerhope.com/people/gertrude_blanch.htm|titel=Gertrude Blanch|werk=ComputerHope.com|taal=en|datum=30 december 2019|bezochtdatum=11 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210202114211/https://www.computerhope.com/people/gertrude_blanch.htm|archiefdatum=2021-02-02}}</ref> beschikbaar via het ''Charles Babbage Institute'' van de [[Universiteit van Minnesota]] in [[Minneapolis]].
Onder meer:
* 1945: ''Tables relating to Mathieu functions'', National Bureau of Standards
* 1946: ''On the computation of Mathieu functions'', J. Math. Phys. 25, 1-20
* 1950, with Roselyn Siegel: ''Table of modified Bernoulli polynomials''
* 1952: ''On the numerical solution of equations involving differential operators with constant coefficients'' 
* 1953: 
** ''On the numerical solution of parabolic partial differential equations''
** met Henry E Fettis: ''Subsonic oscillatory aerodynamic coefficients computed by the method of Reissner and Haskind''
* 1955, met I. Rhodes: ''Table of characteristic values of Mathieu's equation for large values of the parameter'', J. Wash. Acad. Sc. 45, 166-196
* 1960: ''The asymptotic expansions for the odd periodic Mathieu functions'', Transactions of the American Mathematical Society, Trans. Amer. Math. Soc. 97, 2, 357-366
* 1962, met D. S. Clemm: ''Tables relating to the radial Mathieu functions'', deel 1 ''Functions of the first kind'' (boek)
* 1964: ''20. The Matthieu functions'', hoofdstuk in Milton Abramowitz en Irene Stegun: ''Handbook of Mathematical Functions'', United States National Bureau of Standards. In de tiende druk van 1972 op pp.&nbsp;721–750
* 1965, met D. S. Clemm: ''Tables relating to the radial Mathieu functions'', deel 2 ''Functions of the second kind'' (boek) 
* 1966: ''Numerical aspects of Mathieu eigenvalues''
* 1969, met D. S. Clemm: 
** ''The double points of Mathieu's differential equation'' 
** ''Mathieu's equation for complex parameters. Tables of characteristic values'' (boek)

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20200530073725/https://amhistory.si.edu/archives/AC0196_blan730516.pdf Interview met Gertrude Blanch voor Computer Oral History Collection, 1969-1973, 1977] (pdf). Smithsonian National Museum of American History; Lemelson Center for the Study of Invention and Innovation. 16 mei 1973 (33&nbsp;pp.)

{{Appendix||2=
==Bronnen==
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=en|titel=Gertrude Blanch|oldid=948093951|datum=20200330}}
* {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=fr|titel=Gertrude Blanch|oldid=169269213|datum=20200407}}
==Noten==
<references group="noot" />

==Referenties==
{{References||30em}}
}}
{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:Blanch, Gertrude}}
[[Categorie:Amerikaans wiskundige]]