Brontekst bekijken van Excentriciteit (astronomie)

[[Bestand:OrbitalEccentricityDemo.svg|thumb|Voorbeelden van banen met verschillende excentriciteit]]

Als de [[Baan (hemellichaam)|omloopbaan]] van een [[hemellichaam]] afwijkt van de [[cirkel]], wordt deze excentrisch genoemd. De '''excentriciteit''' van de omloopbaan van een [[hemellichaam]] is een van de parameters die de vorm van deze baan definiëren. De excentriciteit kan worden gezien als de mate waarin een baan afwijkt van een cirkel.

De excentriciteit <math>e</math> is gedefinieerd voor cirkelvormige banen, elliptische banen, parabolische trajecten en hyperbolische trajecten en heeft de volgende waarden:
* voor [[cirkel]]vormige omloopbanen: <math>e=0</math>,
* voor [[Ellips (wiskunde)|elliptische]] omloopbanen: <math>0<e<1</math>,
* (voor [[traject]]en heen en terug: <math>e=1</math>,)
* voor [[Parabool (wiskunde)|parabolische]] trajecten: <math>e=1</math>,
* voor [[Hyperbool (meetkunde)|hyperbolische]] trajecten: <math>e>1</math>.

De excentriciteit van de omloopbaan van de [[Aarde (planeet)|aarde]] is tegenwoordig bijvoorbeeld 0,0167.

Andere waarden: [[Mercurius (planeet)|Mercurius]] 0,2056, de [[maan]] 0,0554.

== Zonlicht op de planeten ==
De omloopbanen van de [[Planeet|planeten]] om de [[zon]] worden door de [[wetten van Kepler]] gegeven. Door de [[zwaartekracht]] van de andere planeten zijn er verschillen, maar zeer kleine verschillen, tussen de werkelijke omloopbanen en die door de wetten van Kepler gegeven. De omloopbaan van een planeet om de zon verschilt dus iets van een [[tweelichamenprobleem]].

De excentriciteit is, naast de [[precessie]] en [[obliquiteit]], een van de parameters die nodig zijn om de [[Baan (hemellichaam)|baan]] van een [[planeet]] of [[maan]] te beschrijven. Deze drie grootheden heten de [[Milanković-parameters]]. Voor de planeten, die om de [[zon]] draaien, bepalen zij de intensiteit en de verdeling van het [[zonlicht]], dat er schijnt. Variaties in de excentriciteit van de baan van de aarde om de zon spelen daarom een rol bij de verklaring van het ontstaan en verloop van [[Glaciaal (tijdperk)|ijstijden]]. De [[Periode (natuurkunde)|periode]] van de excentriciteit van de aarde is 100.000 jaar.

== Formule ==
De excentriciteitsvector <math>\mathbf{e}</math> van de baan van een [[hemellichaam]] om een ander centraal hemellichaam is de [[Vector (wiskunde)|vector]] die van de [[Apside|periapsis]] naar de [[Apside|apoapsis]] van die baan wijst en waarvan de grootte gelijk aan de excentriciteit van die baan is: <math>e= \left | \mathbf{e} \right |</math>.

Voor elliptische omloopbanen geldt de volgende [[Vergelijking (wiskunde)|vergelijking]]:
: <math>e={{d_a-d_p}\over{d_a+d_p}}=1-\frac{2}{\frac{d_a}{d_p}+1}=\frac{2}{\frac{d_p}{d_a}+1}-1</math>
waarbij de volgende twee afstanden tot het omschreven, tot het omlopen hemellichaam zijn gegeven:
* <math>d_p</math> : tot de [[Apside|periapsis]],
* <math>d_a</math> : tot de [[Apside|apoapsis]].
In het algemeen wordt de letter <math>d</math> voor de afstand gekozen, van het [[Engels]]e ''distance''.

== Websites ==
* {{en}} World of Physics. [http://scienceworld.wolfram.com/physics/Eccentricity.html Eccentricity].

[[Categorie:Hemelmechanica]]