Brontekst bekijken van Ethaan

{{Infobox chemische stof
| Naam= Ethaan
| afbeelding1= Ethan Keilstrich.svg
| afbeeldingbreedte1 = 150
| onderschrift1= [[Structuurformule]] van ethaan
| afbeelding2= Newman projection ethane.png
| onderschrift2= [[Newmanprojectie]] van een geëclipseerde (links) en een geschrankte conformatie (rechts) van ethaan
| afbeelding3=
| onderschrift3=
| afbeelding4=
| onderschrift4=
| Formule = C<sub>2</sub>H<sub>6</sub>
| Molgewicht = 30,06904
| SMILES = CC
| InChI = 1S/C2H6/c1-2/h1-2H3
| IUPAC = ethaan
| AndereNamen=
| CAS = 74-84-0
| EINECS = 200-814-8
| EG = 
| VN = 1035
| PubChem = 6324
| Beschrijving= Kleurloos gas
| Vergelijkbaar = [[methaan]]
| AfbWaarsch= {{Pictogram GHS|F|D}}
| TekstWaarsch = Gevaar
| Carcinogeen = 
| Hygroscopisch = 
| Rzinnen= {{H220}} - {{H280}}
| EUHzinnen = ''geen''
| Szinnen= {{P210}} - {{P410+P403}}
| Omgang= 
| Opslag= Brandveilig en koel bewaren.
| MAC=
| LethaalRat=
| LethaalKonijn=
| Aggregatie= gasvormig
| Kleur= kleurloos
| Dichtheid=
| Smeltpunt= −183,3
| Kookpunt= −88,63
| Vlampunt= −135
| Zelfontbranding = 515
| Dampdruk= 3,85 × 10<sup>6</sup>
| Oplosbaarheid= (bij 20°C) 4,7
| GoedOplIn= 
| SlechtOplIn= water
| OnoplIn=
| Dipoolmoment = 
| Viscositeit = 
| Kristalstructuur=
| Cpm0 = 
| Evenwicht = 
| KlassiekeAnalyse=
| fH0s=
| S0s=
| fG0g = 
| fG0l = 
| fG0s = 
| fH0g= −84,68
| fH0l=
| S0g= 229,60
| S0l=
| Spectra = 
}}

'''Ethaan''' is een [[Verzadigde verbinding|verzadigde]] [[koolwaterstof]], met als [[brutoformule]] C<sub>2</sub>H<sub>6</sub>. Het is het op een na meest eenvoudige [[alkaan]]. Van ethaan is de [[ethylgroep]] afgeleid, een veelvoorkomende [[alkylgroep]] in de organische chemie.

== Eigenschappen en voorkomen ==
Ethaan is onder normale omstandigheden een kleur- en reukloos [[Gas (aggregatietoestand)|gas]], dat zeer slecht oplosbaar is in water. Bij 20&nbsp;°C lost amper 61 [[milligram]] op in 1 [[liter]] water. Het is naast [[methaan]] een bestanddeel van [[aardgas]].

== Synthese ==
In het laboratorium kan ethaan bereid worden middels de [[Kolbe-elektrolyse]]. Hierbij wordt een waterige oplossing van een [[acetaat]] (zoals [[natriumacetaat]]) [[Elektrolyse|geëlektrolyseerd]]. Aan de [[anode]] wordt het acetaat-ion [[Oxidatie|geoxideerd]] tot [[koolstofdioxide]] en een [[Methylgroep|methyl]]-[[Radicaal (scheikunde)|radicaal]]. Dit uiterst reactieve radicaal reageert met een ander methyl-radicaal tot ethaan:

:<math>\mathrm{CH_3COO^-\ \longrightarrow\ CO_2\ +\ CH_3\cdot\ +\ e^-}</math>

:<math>\mathrm{2\ CH_3\cdot\ \longrightarrow\ C_2H_6}</math>

Een gelijkaardige methode is de oxidatie van [[azijnzuuranhydride]] met een [[peroxide]].

== Structurele eigenschappen en conformaties ==
De [[bindingslengte]] van de [[koolstof-koolstofbinding]] bedraagt 153,51 [[Picometer|pm]]; die van de [[koolstof-waterstofbinding]] 109,40 pm. Alle bindingshoeken bedragen 109,5°, hetgeen volgt uit het feit dat beide koolstofatomen [[Hybridisatie (scheikunde)|sp<sup>3</sup>-gehybridiseerd]] zijn.

Ethaan komt voor in 2 [[conformatie]]s: een [[Geëclipseerde conformatie|geëclipseerde]] en een [[Geschrankte conformatie|geschrankte]]. Van beide conformaties is de geschrankte het meest stabiel (meest energetisch gunstig), omdat de [[Waterstof (element)|waterstofatomen]] op de naburige koolstofatomen dan het verst van elkaar staan en dus geen ongunstige [[Sterische hindering|sterische interacties]] kunnen aangaan. De overgangsenergie tussen beide conformaties bedraagt ongeveer 12,6 [[Kilojoule|kJ]]/[[Mol (eenheid)|mol]]; dit wordt ook weleens de [[rotationele barrière]] genoemd.

== Reacties ==
Ethaan [[Verbranding|verbrandt]] onder ideale omstandigheden met [[Dizuurstof|zuurstofgas]] tot [[koolstofdioxide]] en [[water]]:

:<math>\mathrm{2\ C_2H_6\ +\ 7\ O_2\longrightarrow\ 4\ CO_2\ +\ 6\ H_2O}</math>

Naast de klassieke verbrandingsreactie kan ethaan [[Dehydrogenering|gedehydrogeneerd]] worden tot [[etheen]]. Dit gebeurt door verhitting tot meer dan 700&nbsp;°C:

:<math>\mathrm{C_2H_6\ \xrightarrow{\Delta T}\ C_2H_4\ +\ H_2}</math>

Ethaan is in wezen een weinig reactieve verbinding. De enige manier om deze te [[Functionele groep|functionaliseren]] is via een [[radicalaire substitutie]] met [[dichloor]]. Hierbij wordt - in enkele radicalaire stappen - een waterstofatoom vervangen door een [[Chloor (element)|chlooratoom]]. Deze reactie staat bekend als de [[radicalaire halogenering]]. Dit leidt tot vorming van [[chloorethaan]], dat kan gebruikt worden om ethylgroepen in te voeren in andere verbindingen.

== Toepassingen ==
Ethaan wordt als aardgas voornamelijk gebruikt voor verwarming door verbranding. Het dient ook als grondstof voor synthese van [[etheen]], [[azijnzuur]] en andere chemische verbindingen.

== Toxicologie en veiligheid ==
Bij inademing van ethaan verhoogt de [[Ademhaling (mens)|adem-]] en [[Hartslag|hartfrequentie]]. Bij opname van grotere hoeveelheden kunnen [[slapeloosheid]], [[duizeligheid]], [[misselijkheid]] en [[hyperventilatie]] optreden.

Ethaan is niet [[Giftigheid|toxisch]] en niet [[corrosief]], maar het is wel licht [[ontvlambaar]]. Het [[vlampunt]] ligt immers bij −135&nbsp;°C.

== Externe links ==
* {{Link International Chemical Safety Card|id=0266}}
* {{Link GESTIS|ZVG=10010}}
* {{en}} [https://web.archive.org/web/20110516004816/http://www.bocsds.com/uk/sds/special/ethane.pdf MSDS van ''ethaan'']
{{Commonscat|Ethane}}
{{Navigatie alkanen}}
{{Woordenboek}}

[[Categorie:Alkaan]]